اسلام دینیده قرار قبول قیلیشلر جملهدن تورموش قوریش بارهسیده عایلهوی مصلحت بولیشیگه تأکید ایتیلگن بولسه-ده، بیراق افغانستانده کوپینچه عایلهلرده آنهلردن مصلحت سورهلمهی و قرار قبول قیلیشلرده اولر چیتگه سوریلهدی.
فقهی منبعلر جملهدن حنفی فقه گه کوره، «نکاح وکالتی» کوپراق آته یا کی عایله اعضالریدن بیر ایرکک که بیریلهدی، بیراق بو آنهنینگ رولینی انکار ایتیشنی انگلتهدی.
حقوقشناس زبیر کریمی، بالهلرنینگ تورموش قوریشی بارهسیده آنهلردن مصلحت سورهلیشیگه تأکید ایتهدی. او شوندهی دییدی: «امام ابوحنیفه رح حنفی فقه گه کوره، آنهلرنینگ رولینی مصلحت و حسی جهتدن جوده مهم و اساسی دیب حسابلهگن. بیراق، وکالت یا کی ولی بولیش مسئلهسیده بو امتیاز و مقام فقط آتهلر یا کی عایله ایرککلریگه بیریلگن. آنهلرنینگ ایسه اخلاقی و مصلحت بیریشی ضرور.»
شونینگدیک، شورا تمایلی اسلام دینیده (شورا سورهسی، ۳۸ آیتی) قرار قبول قیلیشده اشتراک ایتیشنی تأکیدلهیدی؛ بو تمایل حقوقشناسلرنینگ فکریگه کوره، عایله و اعضالرینینگ مهم وکیللری، جملهدن آنهلرنی هم اوز ایچیگه آلهدی. بیراق حقوقشناسلر شونی ایتهدیلر کی، هر قنچه آته فقه نقطهی نظردن وکالت صلاحیتیگه ایگه بولسه هم، آنهنینگ رولینی انابت گه آلمسلیک شریعت قاعدهلری و تینگلیککه قرشی دیر.
حقوقشناس پرویز خلیلی شوندهی دییدی: «عایله اوز ارا توشونیش اساسیده قرار قبول قیلیشی کیرهک نه قرمه-قرشیلیک. قنچه کی نکاحلر عایلهده اوز ارا کیلیشوو اساسیده بولسه، بو دیگنی – آته-آنه قیزنینگ اوزی، یعنی اساسی قرار قبول قیلوچیلر، جریانده بولیشی کیرهک. اگر آنهنینگ رولی بولسه، او بوندهی مسئلهلرده عایلهنینگ برقرارلیگینی تأمینلشی ممکن. شریعت، قانون و عرف آته اوچون قندهی اورین بیلگیلهگن بولسه، اسلام متنلریدن کیلیب چیقیب، خوددی شوندهی اورین آنه اوچون هم موجود دیب قرهلهدی.»
خلیلی سوزلریگه دوام بیریب کوپهیتیریشیچه، حقوق نقطهی نظردن، آنهلر فقط مصلحت آلینمسلیگی سببلی شکایت قیله آلمهیدی؛ بیراق بالهسینینگ اساسی حقوقی ایاغ آستی بولگن حالده، آنه عدلی ادارهلر گه مراجعت قیلیشی ممکن. بو حالتلر قیزنینگ رضایتسیزلیگی، مجبوری یا کی قانونی یاشنی تولدیرمسدن تورموش گه چیقریش حالتلری شامل بولهدی.
اونینگ ایتیشیچه: «نکاح شریعت گه ضد بولسه؛ قانونی یاشنی تولدیرمهگن بولسه، آنه عدلی ادارهلر گه مراجعت قیله آلهدی. کفری مملکتلرده بو جوده مهم حقوق و تینگلیک تمایلی صفتیده قرهلهدی؛ بونگه آتهنینگ صلاحیتی بولسه آنهنینگ هم صلاحیتی بار؛ بیراق کوپینچه مملکتلرده عیالدن مصلحت آلینیشی اخلاقی امر صفتیده قبول قیلینگن؛ بیراق افسوس بیلن حقوقی امر صفتیده ایمس.»
دین عالملری هم، بالهلرنینگ نکاحسی بارهسیده آنهلردن مصلحت سورهلیشیگه تأکید ایتیشهدی.
دین عالمی شریفالله شریفی، «الفقه الإسلامی وادلته» فقهی اصول گه اساسلنیب ایتیشیچه، قیزلرنینگ تورموش گه چیقریلیش قرارلریده آنهلردن هم مصلحت سورهلیشی کیرهک. او شوندهی دییدی: «آنهنینگ یخشی طرزده مصلحت بیریش صلاحیتی بار؛ بیراق نکاح وکالتی آته گه تیگیشلی دیر. آته یا کی ایناغه بولسه وکالت اولر گه تیگیشلی.»
«الفقه الاسلامی وادلته» کتابی مولفی، نکاح قرارلریده عایله رولینی مهم دیب تأکیدلهگن همده مصلحتنی ساغلام نکاح جریانینینگ بیر قسمی دیب بیلگن. بو تأکیدلر گه قرهمی، ایریم آنهلر شوندهی دییدیلر، عملده نهفقط اولرنینگ مصلحتی اعتبار گه آلینمهیدی، بلکی بعضی حاللرده قیزلرنینگ اوز راضیلیگی هم حساب گه آلینمهیدی.
غور یشاوچیسی ۴۰ یاشلی گلافروز ۸ باله آنهسی دیر ایتیشیچه، اوچ قیزی اوندن مصلحت سورهلمسدن و قیزینینگ رضایتسیزلیگی بیلن تورموش گه چیقریلگن. اونگه کوره: «سکیز باله آنهسی من، اوچ قیزیمنی تورموش گه چیقردیم؛ هیچ کیم نه میندن و نه قیزیمدن مصلحت سورهگن؛ همه ایشیمنی ایریم و قیناتم قیلدی، بونگه مین قرشی من. کوپراق ایریمنینگ آتهسی و آنهسیدن مصلحت سورهلهدی. همهدن مصلحت سورهلسه بالهلرنینگ کیلهجگی اوچون یخشی دیر.»
غور یشاوچیسی ۴۰ یاشلی خدیجه، بیش باله آنهسی و قیزینینگ تورموش گه چیقریلیشی بارهسیده اونینگ فکریگه قرشی قرار قبول قیلینگنینی بیلدیرهدی. او شوندهی دییدی: «قیزیمنینگ تورموش گه چیقریلیشی حقیده مینی فکریمگه قرشی قرار قبول قیلیندی و بوتوغریده ایریمنینگ عایلهسی قرار قبول قیلدی.»
اوشبو گزارشده صحبت قیلگن آنهلردن بولمیش ۳۵ یاشلی سهیلا، آنهلردن قیزلرینینگ تورموش گه چیقریلیشی حقیده مصلحت آلینمسه و اولرنینگ قرار قبول قیلیش صلاحیتی بولمسه، کیلهجکده آنه قابلیتسیزلیککه عیبلنهدی و بوندهی حرکت بالهسینینگ تورموش اورتاغی بیلن تکرار بولیشی ممکن. او شوندهی دییدی: «عیالنینگ قرار قبول قیلیشده رولی بولمسه، اوزینی ضعیف حس قیلهدی و اوندهی عایلهده باله وایه گه ییتسه، آنهنینگ هیچ صلاحیتی یوقلیگینی کورهدی؛ بالهلر هم آنه گه اعتبار بیرمهیدی و بو ایش حیات اولیدن آخریگچه عایلهده بیر عیالنینگ ضعیفلیگی و قابلیتسیزلیگیگه آلیب کیلهدی.»
ایتیش کیرهک کی، قیزلرنینگ تورموش گه چیقریلیشی بارهسیده آنهلردن مصلحت سورهلمسلیک، گرچند بعضی حالتلرده قانون گه انیق ضد بولمسه-ده، بیراق شریعت و عایلهوی قرار قبول قیلیش قاعدهلریگه قرشی بولیب و عایله اساسینی ضعیف قیلیشی ممکن.
