روانشناسلرنینگ ایتیشلریچه، جبری شکلده تورموش گه چیقریلیش عیاللر حیاتینی تاثیر آستیگه قوییب و اولرده قدرسیزلیک حسی، اوزینی کم بهالش، خواطر، اوزیگه بولگن ایشانچنینگ کمهیشی و حتا اوزی گه ضرر ییتکزووچی یاندهشوولرنینگ یوزگه کیلیشیگه سبب بولهدی. مذکور گزارشده صحبت قیلگن عیاللرنینگ ایتیشلریچه، جبری شکلده و رضایتلری بولمسدن عایلهلری قراری اساسیده توی قیلیشگه مجبور بولیب و بو وضعیت اولر اوچون روحی زیانلر، رضایتسیزلیک و عاطفی قیینچیلیکلرنی اورته گه کیلتیرگن.
توی قیلگنیدن ۱۱ ییل بولگن ۲۵ یاشر مرسل محمدینینگ ایتیشیچه، عایلهوی دشمنلیک طفیلی رضایتی بولمسدن توی قیلیشگه مجبور بولگن. اونگه کوره، بو قرار حیاتینینگ تینچلیگینی اورتهدن کیتگزیب و تورموش اورتاغیگه نسبت هیچ قندهی مهر-محبتی بولمهگنی یانیده، حتا تورموش اورتاغیگه یقین بولیش اونینگ اوچون اذیت قیلووچی ایکن.
مرسلنینگ کوپهیتیریشیچه: «ایناغهم دشمندار بولدی و آتهم اونینگ مملکتدن تشقیگه یوباریش و مینی ایناغهمنینگ دشمنیگه بیریشگه مجبور بولدی. حیاتیمنینگ اینگ قیین بولیمی تورموش اورتاغیمنینگ اوییگه باریش ایدی، اصلا خوش ایمس ایدیم. بیر آیگچه تورموش اورتاغیمگه یقین بولمهگن ایدیم، چونکه اونگه هیچ علاقهم یوق ایدی. او اویگه کیرگنیده اوزیمنی کلتکلب و اوزیمگه ضرر ییتکزهر ایدیم.»
یالغیز مرسل جبری شکلده توی قیلیش قربانیسی بولمهگن، شونینگدیک دایکندی یشاوچیسی بولمیش ۲۲ یاشر زرغونه هم بو کبی موضوعنی بیان قیلهدی. اونینگ ایتیشیچه، تورموش اورتاغیگه نسبت هیچ قندهی مهر-محبتی بولمهی و حیاتینی غم و جگرخونلیک بیلن دوام بیرماقده. «اوشبو توی قیلیش مینی روحیمگه جودهیم سلبی تاثیر قویدی. تورموش اورتاغیمگه نسبتا هیچ علاقهم یوق ایدی و حاضر هم یوق. حیاتیم رضایتیم بولمسدن و جبری شکلده دوام قیلماقده. دایم ناراحت بولیب و اوزیمنی بیر محبوس کبی توشینهمن. روحی و حس-تویغو نقطهی نظریدن هم بوتونلی زیان کورگنمین. حاملهدارلیک جریانیده هم روحی وضعیتیم یخشی ایمس ایدی.»
سمنگان یشاوچیسی بولمیش ۲۷ یاشر زینب، رضایت بولمسدن جبری شکلده توی قیلیشگه مجبور بولگن عیاللردن باشقه بیری دیر. اونینگ ایتیشیچه، اوشبو وضعیت بالهلری روحیگه چقور تاثیر قوییب و شونینگدیک اوزینی هم یالغیز حس قیلهدی. «عایله قراری و مذکور پیتدهگی شرایط اوچون رضایتیم بولمسدن توی قیلیشگه مجبور بولدیم. بو وضعیت بالهلریم روحیگه هم تاثیر قویگن. مین اوزیم هم کوپینچه پیت اوزیمنی یالغیز حس قیلگنمین.»
روانشناسلرنینگ ایتیشلریچه، جبری شکلده تورموش گه چیقریلیش عیاللرده افسردهلیک و باشقه روحی قیینچیلیکلرگه سبب بولهدی. روانشناسلردن عبدالجلیل امرخیلنینگ ایتیشیچه، جبری شکلده توی قیلیش عیاللرده اوزیگه ایشانچی کمهیشی و روحی قیینچیلیکلرگه سبب بولیب و زورهوانلیک کوپهیشی، خیانت و طلاق کبی عامللرنی اورته گه کیلتیرهدی.
مذکور روانشناسنینگ کوپهیتیریشیچه: «جبری شکلده توی قیلیش اوزیگه ایشانچگه تاثیر قیلهدی و روحی قیینچیلیکلر، اوزینی اولدیریش توشینچهسی، اوزیگه ضرر ییتکزیش و باشقه قیینچیلیکلرگه سبب بولهدی. قربانی بولگنلرینی توشینهدیلر و توی قیلیشنی بیر قربانلیک دیب توشینهدیلر نه عاطفی بیر علاقه.»
شونیندیک روانشناسلردن باشقه بیری زهرا قیومینینگ ایتیشیچه، عیاللر جبری شکلده توی قیلیشده شخصی و اجتماعی نقطهی نظریدن ضرر کوریب و اجتماعی مناسبتلری یوزیگه تمرکز قیله آلمهیدیلر. «جبری شکلده توی قیلگن بیر عیال، اوز حقیدن دفاع قیله آلمهیدیلر، جمعیتده درست صحبت قیله آلمهیدیلر و اجتماعی مناسبتلریگه ایشله آلمهیدیلر. اجتماعدن اوزاق بولیب و افسرده بولهدیلر. باشقهلرگه زورهوانلیک قیلهدیلر، چونکه اوزلری زورهوانلیک آستیگه قالگنلر.»
شوندهی بیرحالده، دین عالملریدن قطبالدین مجتهدنینگ ایتیشیچه، حنفی فقهسیده عیال و ایرککنینگ رضایتی بولمسدن توی قیلیش درست بولمهی و ایکی تامان رضایتی نکاحنینگ اساسی شرطی دیر. شونینگدیک او، جبری شکلده توی قیلیشنی اسلامی قاعده-قانونگه قرشی دیهدی. «حنفی فقهسیده کیلگن که بلاغت گه ییتیشگن بیر قیزنینگ رضایتی بولمسدن تورموش گه چیقریلگنیده، او رد قیلیش و نکاحنی فسخ قیلیش حقی گه ایگه دیر. جبری شکلده تورموش گه چیقریلیش اسلامی قاعده-قانونیگه قرشی بولیب و رضایت اساسی شرط دیر.»
جمیعتشناسلردن احمدراشد صدیقینینگ اورغولشیچه، توی قیلیش رضایت و ایکی تامان (عیال و ایرکک) نینگ انتخابی بیلن عملگه آشیریلیشی کیرهک؛ چونکه عایله ساغلام بیر جمعیتنینگ اساسینی توزهتهدی. «جبری شکلده توی قیلیش، یعنی قیزنی رضایتی بولمسدن و جبری شکلده بیر کیشینینگ حیاتیگه کیرگزیش دیر که قیغو بیلن اونی جدی قیینچیلیکلر بیلن روپهره قیلهدی. بو ایش فرزندلرینینگ ناسلاغلام تربیه بولیشیگه هم سبب بولهدی؛ انه شوو سبب، قیزلریمیز و اوغیللریمیزنینگ اوز انتخابلری بیلن توی قیلیشلریگه رخصت بیریشیمیز کیرهک. بو رقم توی قیلیش فایدهلی بولیب و یخشی بیر جمعیتنینگ اساسینی قویه آلهدی.»
شوندهی بیرحالده، اسلام امیرلیگی امر بالمعروف و نهی عنالمنکر وزیرلیگی سوزلاوچیسی سیفالاسلام خیبر، اوتگن بیش ییلده ۱۰ مینگ جبری تورموش گه چیقریلیشنینگ آلدی آلینگنینی بیان قیلگن. شونیگندیک او، اوشبو وزیرلیک آرقهلی جبری تورموش گه چیقریلیش حقیده آگاهیلیک بیریلیش دستورلری دوامیگه اشاره قیلهدی. «اوتگن بیش ییلده امربالمعروف و نهی عنالمنکر وزیرلیگی آرقهلی قریب ۱۰ مینگ جبری شکله توی قیلیش آلدی آلینگن. مذکور رقملرگه ۱۴۰۴-ییل و جاری ییل شامل ایمس. انیق شکلده معلومان بیرگنیمیز صورتده، ۱۱ مینگدن کوپهیهدی. بو توغریده امربالمعروف محتسبلری دایم آگاهیلیک بیرهدیلر. عالملر، تعلیمی مرکزلر، مدرسهلر و مکتبلر آرقهلی تورلی دستورلر بیلن آگاهیلیک بولگن.»
جبری شکلده توی قیلیش، نهفقط عیاللر حیاتینی بوزهدی، بلکیم اونینگ اضطراب، افسردهلیک و اوزیگه ضرر ییتکزیش کبی روحی زیانلری بالهلرگه هم یوقهدی. جمیعتشناسلر و روانشناسلر، شخص و جمعیت سلامتلیگیده رضاتنینگ مهم اورنیگه تاکیدلب و شونینگدیک اسلامی فقه هم بو کبی توی قیلیشنی باطل دیهدی. جبری شکلده مینگلرچه توی قیلیش آلدی آلینگنی رقمی امیدوار قیلووچی دیر، لیکن حقیقی تغییر عایلهلر جبر اورنیده قیزلرنینگ تنلش حقینی قبول قیلگنلری پیتده، یوز بیرهدی.
