لوگر مرکزی پلعلم شهری و تومنلریدن قطاریدهگی دهقانلرنینگ سلاموطندار گه ایتیشلریچه، اوتمیش گه قرهگنده بو منطقهلرده ییر آستی و ییر اوستی سوولر سطحی سیزیلرلی درجهده کمهیگن.
اولرگه کوره، بوندن آلدین ایکینچیلیک ییلری و باغلرینی کاریزلر و کاناللر آرقهلی سووغارهر ایکنلر؛ بیراق حاضر ایسه کاریزلر و کاناللردن قطاریده سوولر قوریب و انه شوو سبب دهقانلردن قطاری ییرلرینی سووغاریش اوچون چقور قودوقلرنی قازیشگه مجبور بولگن.
اوشبو دهقانلر، حکومت و خلقارا نهادلردن، افغانستان دهگی باغلر و ایکینزارلر اوچون قطرهای سووغاریش سیستمینینگ کوچهیتیریلیشینی سورهگنلر.
لوگر دهگی دهقانلردن بیری سیداللهنینگ ایتیشیچه: «قودوقلر قوریگن. اوتگن ییللرده ۱۰ دن ۱۲ مترده سوو تاپیلهر ایدی؛ بیراق حاضر ۱۰۰ متر ده هم سوو تاپیلمهیدی. خدا قیلمهسین سوو تنقیصلیگی وضعیتی دوام قیلگنی صورتده، انسانی بیر بحراننینگ اورته گه کیلیشی ممکن.»
شونینگدیک لوگر دهگی دهقانلردن باشقه بیری بهرامخاننینگ ایتیشیچه: «سوو تنقیصلیگی سبب کوپینچه قیینچیلیکلر بیلن روپهرهمیز. بوندن آلدین اوچ جریب سبزهوات ایکهر ایدیک؛ بیراق حاضر ایسه بیر جریب ییر هم سووغاریلمهیدی. قودوقلر هم قوریگن، کاریزلر هم قوریگن؛ یعنی کون اوتیشی بیلن سوو سطحی کوپراق قویی کیتهدی.»
لوگردهگی دهقانلردن محمد ادریسنینگ ایتیشیچه، سوو سطحی سونگی بیش ییلده قریب یریمگه توشگن و انه شوو سبب، ایکینچیلیک ییرلردن قطارینینگ حاصلی هم کمهیگن. اونینگ کوپهیتیریشیچه، قوروقچیلیک و سوو تنقیصلیگی طفیلی دهقانلردن قطاری ایکینچیلیک ییرلرینی ترک قیلگنلر.
محمد ادریس گه کوره: «سونگی بیش ییلده سوو سطحی جودهیم قویی کیتگن. کاریزلر و قودوقلر قوریگن. دهقانلردن قطاری یالغیز کیرهکلی محصوللرنی ایکهدیلر و اوشهنی سووغارهدیلر. بو دهقانلر اوچون بویوک بیر قیینچیلیک دیر.»
شوندهی بیرحالده، سوو حوزهسی بوییچه بیلرمان عبدالحمیدنینگ ایتیشیچه، زراعت اوچون سوو تنقیصلیگی یالغیز لوگر دهگی دهقانلر قیینچیلیگی ایمس، بلکیم مملکتده ملی بیر قیینچیلیک حسابلنهدی. اونینگ کوپهیتیریشیچه، منطقهلردن کوپ قطاریده دهقانلر حددن تشقری ییر آستی سوولردن فایدهلنهدیلر که بو ایش سوو ذخیرهلری کمهیشیگه سبب بولگن.
اونینگ ایتیشیچه: «سوو تنقیصلیگی قیینچیلیگی دهقانلر اوچون جدی بیر معما دیر. اهالیدن کوپ قطاری ریجهسیز سوودن فایدهلنهدی و سوو مصرفی همده ارزشیگه توجه قیلمهیدی. انه شوو سبب، کاناللر و دریالردن قطاری قوریگن.»
باشقه بیرتاماندن، لوگر سوو و انرژی باشلیغی محمد اسماعیلنینگ ایتیشیچه، سونگی ییللرده منطقهلردن قطاریده قوروقچیلیک سبب جاری و ییر آستی سوولر سطحی کمهیگن. اونگه کوره، سوو منبعلرینی سقلش اوچون، مرکز و تومنلرده چقور قودوقلر قازیلیشی جریانی توختهتیلیب و ییر آستی سوولردن ناقانونی شکلده فایدهلنگنی صورتده، قانونی یاندهشیلیشی ممکن.
اونینگ کوپهیتیریشیچه: «مملکت بویلب سوو تنقیصلیگی قیینچیلیگی بار و کوپراق قوروقچیلیک سبب اورته گه کیلگن. ریاستیمیز آرقهلی سطحی و ییر آستی سوولر کمهیشی آلدی آلینیشی اوچون چقور قودوقلر قازیلیشی چیکلنگن. نیاز اوچون بیران کیشی چقور قودوق قازگنیده، ریاستیمیزدن رخصت آلیشی و اونینگ یانیگه جذبی قودوق هم قازیشی کیرهک.»
شونینگدیک لوگر ایکینچیلیک، سووغاریش و چاروهچیلیک ریاستیده مسئوللرنینگ ایتیشلریچه، دهقانلر قیینچیلیکلری حلی و سوو مصرفینینگ درست مدیریت بولیشی اوچون مخصوص بیر ریجهنی توزهتگنلر.
بو ریاست طبیعی منبعلر و اورمانلر آمری نصرالدین بهیجنینگ ایتیشیچه، اوشبو ریجه اساسیده دهقانلرگه کمراق سووگه نیازی بولگن محصوللرنینگ ایکیشلری توصیه بولگن. اونینگ کوپهیتیریشیچه، تاغلی منطقهلرده سوونینگ یخشی مدیریت بولیشی اوچون کاناللر و توغانلر قوریلیب و قطرهای سووغاریش سیستملری فایدهسی حقیده آگاهیلیک بیریشنینگ دوامی بار.
جناب بهیجنینگ ایتیشیچه: «ریاستیمیز بیر ریجهنی تیار قیلگن که اونینگ اساسیده سوو کملیگی اوچون بدیل یوللر اختریلگن، جملهدن دهقانلر آز سووگه نیازی بولگن محصوللرنینگ ایکیشلری توغریسیده تشویق قولگنلر، تاغلی منطقهلرده کاناللر و سوو توغانلر قوریلگن و قطرهای سووغاریش سیستمی حقیده آگاهیلیکنینگ دوامی بار.»
لوگر، کابل یقینیده جایلشگن ولایتلردن بولیب، یشاوچیلریدن کوپ قطاری ایکینچیلیک و چاروهچیلیک بیلن شغللنگن. یشاوچیلریگه کوره، سوو تنقیصلیگی قیینچیلیگی دوام قیلگنی صورتده، کیلهجکده بو ولایت ایکینچیلیک و چاروهچیلیک بولیمیده جدی قیینچیلیکلر بیلن روپهره بولیشی ممکن. سونگی یاغینگرچیلیکلر بیلن سوو منبعلرینینگ بیر بولییم قیته بای بولیب و دهقانلر آرهسیده امیدوارلیک کوپهیگنی بیرحالده؛ بیراق بیلرمانلرنینگ اورغولشیچه، بو وضعیت وقتینچهلیک بولیب و سوونینگ درست مدیریت بولمهگنی بیلن، بحران گه قیتیش خوفی موجود دیر.
