فاریاب ده ایکینچیلیک و باغدارلیک محصوللری، هر ییلی ییغیم-تیریم موسومی باشلنیشی بیلن بازار گه کوپ مقدارده چیقریلهدی؛ لیکن سقلهنیش اوچون ستندرد آستقورمهلر یوقلیگی، دایم بو محصوللرنینگ بیر قسمینی صرفلهنیشدن آلدین اورتهدن کیتگزگن. بو کبی بیر شرایطده فاریاب مرکزی میمنه شهریده ۱۰۰ تُن محصولنینگ سقلهنیش امکانیتیگه ایگه بیر ساووقخانه آچیلیشی، باغدارلر آرهسیده امیدوارلیکنی یرهتگن.
ایکی دهه عمرینی بو بولیمده اوتکزگن باغدارلردن مظفربیکنینگ ایتیشیچه: «هر بیر ولایت و تومنده ساووقخانهنینگ بولیشی کیرهک. ایکینچیلیک حاصلینی آلگنیمیزده، کوپینچهسی بوزیلهدی، ساووقخانه بولگنی صورتده، جودهیم فایدهلی دیر.»
باغدارلردن باشقه بیرتهسی محمد عارف، مالی زیانلرنینگ اچیق تجربهلریگه اشاره قیلیب و ایتیشیچه: «۱۵-۱۶ ییلدن بیری دهقانمین. بیر وقتلر ۴۰۰ سیر کچالو ایکیب و ایکی مینگ سیر حاصل آلهر ایدیک، بازار ارزان بولگنیده ضرر قیلدیک. محصوللر سقلهنیشی اوچون ساووقخانه بارلیگی دهقانلر و باغدارلر فایدهسیگه بولهدی.»
میمنه شهریدهگی میوه ساتووچیلرنینگ ایشانچیگه کوره، ساووقخانه یوقلیگی بازارنی وارداتی محصوللر تیگیشلی قیلگن. میمنه شهریدهگی میوه ساتووچیلردن بیری حکمتاللهنینگ ایتیشیچه: «ساووقخانه یوقلیگی سبب تشقی مملکتدن میوه کیلتیرهمیز. تشقی مملکتلردن کیلتیریلگنیده، قیمتی کوپ بولهدی و بیزلر اوشه قیمتگه ساتیشگه مجبور بولهمیز و اهالیدن کوپینچهسی میوهدن فایدهلنه آلمهیدی. ولایتیمیزده ساووقخانه بولگنی و محصوللریمیز سقلنگنیده، هم میوه ارزان بولهدی و همده بو میوهلر صفتی تشقی میوهلرگه قرهگنده یوقاری دیر.»
میمنه شهریدهگی میوه ساتووچیلردن باشقه بیری فردوسنینگ ایتیشیچه، ساووقخانه بارلیگی نهفقط قیمتلردن تنظیم قیلهدی، بلکیم میوهلر صفتی کمهیشینینگ آلدینی آلهدی. «بیر مملکتده ساووقخانه یوقلیگی میوهنینگ قیمتی و صفتیگه کوپینچه تاثیری بار. ساووقخانه بولمهگنی صورتده، نیاز بولگن میوهلر باشقه مملکتلردن کیلتیریلهدی و اوز مملکتیمیزدهگی میوهلردن درست فایدهلنه آلمهیمیز.»
ایکینچیلیک ایش بیلرمانلریدن خالمحمد شاهین، بو لایحهنینگ اقتصادی اهمیتیگه تاکیدلب و ایتیشیچه: «فاریاب یشاوچیلرینینگ باغدارلیک و ایکینچیلیک حاصللریدن قریب ۳۰-۶۰ فایزی ستندرد ساووقخانه و ذخیره قیلووچی جایلر یوقلیگی سبب، بوزیلیب و اهالینینگ فایدهلنمهگنیدن آلدین ضایع بولهدی. بو کبی ساووقخانه قوریلیشی دهقانلر درآمدی و ملی درآمدگه ایجابی تاثیری بار. انه شوو سبب، قیمتلر تنظیم بولیشی و محصولنینگ باسقیچمه-باسقیچ بازار گه چیقریلیشی بیلن محصوللریمیزنینگ قریب ۸۰-۹۰ فایزی فایدهلنووچیلر قولیگه قیته قرار تاپیب و اونینگ اقتصادیمیزگه ایجابی و یخشی تاثیری بار.»
شوندهی بیرحالده، فاریاب ایکینچیلیک، سووغاریش و چاروهچیلیک باشلیغی جانمرادنینگ ایتیشیچه، بو ایشنینگ باشلنغیچی بولیب و شونینگدیک کیلهجکده هم بو ولایتده کتهراق ساووقخانه قوریلیش امکانیتی یرهتیلیشی توغریسیده سعیوحرکت بولهدی. «ایکینچیلیک وزیرلیگی دهقانلر و باغدارلر زحمتلری ضایع بولیشی آلدی آلینیشی اوچون سعیوحرکت قیلماقده. ساووقخانهلر قوریلیشیدن مقصدیمیز، باغدارلر محصوللرینینگ یخشی سقلهنیشی و وقتیده مناسب قیمت بیلن بازار گه چیقریلیشی دیر. انشاءالله بو ساووقخانهدن یخشیراق و یخشی شکلده فایدهلنیشی اوچون حرکت قیلهمیز. ینگی ییلده کتهراق ساووقخانه قوریلیشی تصدیقلهنیب و کیلهسی ییللرده کوپینچه ساووقخانهلر آچیلیشیگه شاهد بولیشیمیز توغریسیده امیدیمیز بار.»
گرچند میمنه ده ۱۰۰ تُنلیک اوشبو ساووقخانه آچیلیشی ایجابی بیر آدیم دییلهدی؛ لیکن فاریاب ده ایکینچیلیک محصوللری حجمی یوقاری بولگنی سبب، ساووقخانه ترماغینی کینگهیتیریش و کوپینچه مرکزلر آچیلیشیگه بولگن نیاز حاضرگچه اهمیتینی قولدن بیرمهگن. مذکور آستقورمهلر کوچهیتیریلیشی فاریاب نی مملکت شمالیدهگی میوه تولید قیلیش و ییتکزیب بیریشنینگ برقرار مرکزیگه اَیلنتیریشی ممکن.
