پنجمین نشست مشورتی سران کشورهای آسیای مرکزی؛ تقویت روابط حمل‌ونقل منطقه‌

پنجمین نشست مشورتی سالانه‌ی سران کشورهای آسیای مرکزی که در ۱۴ سپتمبر در شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان برگزار شد، به یک رویداد در واقع تاریخی تبدیل شد که نمونه‌ی بارزی همبستگی هم‌کاری‌های منطقه‌ای و هم‌چنان آمادگی برای تقویت صلح و ثبات در منطقه است.

گفتنی است که اساس فعالیت پلتفرم جلسات مشورتی، مبنای اعتمادسازی برای گفت‌وگوها در باره‌ی مسائل مربوط به توسعه‌ی منطقه، امنیت و هم‌کاری در آسیای مرکزی است.

به همین اساس، تأکید بر ارزش اقتصادی این فرمت هم‌کاری، بسیار مهم است. در طول شش سال گذشته، کل تولید ناخالص داخلی پنج کشور دو برابر شده و به بیش از ۴۰۰ میلیارد دالر رسیده است. تجارت متقابل به طور پویا در حال رشد است. در کل، حجم گردش تجارت خارجی کشورهای آسیای مرکزی از شش درصد در سال ۲۰۱۴ به ۱۱ درصد در سال ۲۰۲۲ افزایش یافته است.

ثبات، امنیت و تشکیل یک بازار بزرگ به‌هم‌پیوسته در آسیای مرکزی، توجه روزافزون سرمایه‌گذاران را به خود جلب می‌کند. تنها در سال ۲۰۲۲ حجم سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در این منطقه به بیش از ۴۰ میلیارد دالر رسید که ۲.۸ درصد از کل سرمایه‌گذاری جهانی را تشکیل می‌دهد. از سال ۲۰۰۰، حجم سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی انباشته‌شده در منطقه از ۲۵۰ میلیارد دالر فراتر رفته است.

در نتیجه‌ی تعامل درون‌منطقه‌ای، شاخص هم‌کاری کشورهای آسیای مرکزی برای سال ۲۰۱۷-۲۰۲۱. ۱.۳ برابر از ۲۸ درصد به ۳۸ درصد افزایش یافته است. در چارچوب نشست سران کشورهای آسیای مرکزی در شهر دوشنبه، شماری از دست‌آوردهای مهم اقتصادی و چشم‌انداز هم‌کاری مورد بحث و گفت‌وگو قرار گرفت.

توجه ویژه‌ای به موضوع تقویت ارتباط حمل‌ونقل منطقه‌ای می‌شود. همان طوری که رییس‌جمهور اوزبیکستان تأکید کرد، فاصله‌ی جغرافیایی آسیای مرکزی از بازارهای اصلی جهانی هزینه‌های حمل‌ونقل کالا از کشورهای منطقه به بازارهای بین‌المللی را به شدت افزایش می‌دهد. گاهی این هزینه‌ها تا ۵۰ درصد کل هزینه تولید می‌رسد که میانگین بیش از ۱۱ درصد جهانی است. این عامل بر رقابت‌پذیری محصولات آسیای مرکزی و در کل بر بخش حمل‌ونقل تأثیر منفی می‌گذارد.

تلاش مشترک کشورهای منطقه در این راستا از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. به همین اساس، در چارچوب نشست مشورتی، نخستین نشست وزیران حمل‌ونقل کشورهای آسیای مرکزی برگزار شد. در نتیجه، یک بیانیه‌ی مشترک در باره‌ی هم‌کاری در زمینه‌ی حمل‌ونقل و لوژستیک به تصویب رسید.

کارشناسان بانک جهانی، خاطرنشان کردند که استفاده از یک رویکرد یک‌پارچه برای بهبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل در آسیای مرکزی، با هدف کاهش زمان تحویل محموله و کاهش تعرفه‌های تجاری، می‌تواند به افزایش تولید ناخالص داخلی کشورهای منطقه تا حدود ۱۵ درصد کمک کند.

در این دیدار، رییس‌جمهور اوزبیکستان، پیشنهاد کرد که توافق‌نامه‌ی حمل‌ونقل و ترانزیت در آسیای مرکزی را توسعه و تصویب کند. هدف از این پیشنهاد، افزایش بیش‌تر پتانسیل حمل‌ونقل منطقه از طریق افزایش کارایی و قابلیت اطمینان خدمات حمل‌ونقل و کاهش هزینه آن است. ابتکارات ارائه‌شده نقش کلیدی در تقویت روابط اقتصادی میان کشورهای آسیای مرکزی و ادغام آن‌ها در اقتصاد جهانی دارد و این امر بدون شک به رشد تجارت و سرمایه‌گذاری بین‌المللی، ایجاد شغل و حفظ توسعه‌ی اقتصادی پایدار در منطقه کمک خواهد کرد که جنبه‌ی حیاتی، ثبات اجتماعی و سیاسی دارد.

نویسنده: نورمحمد بختیاروف، محقق برجسته‌ی مؤسسه‌ی بین‌المللی آسیای مرکزی