یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۳۰ جوان شامل ۲۰ دختر و ۱۰ پسر، نشان میدهد که داشتن مهارتهای کاربردی افزون بر مدرک تحصیلی در انتخاب شغل نقش دارد. جوانانی که مهارتهای کاربردی استفاده از کمپیوتر و زبان انگلیسی را آموخته، بیشتر در شغلهای مرتبط به این بخشها سرگرم کار استند. در مقابل، جوانانی که به مهارتهای عملی دسترسی ندارند، بیشتر در کارهای غیرمرتبط با رشتهی تحصیلی شان سرگرم کار اند.
۱۷ تن از گفتوگوشوندگان در کنار داشتن مدرک لیسانس مهارتهای عملی را نیز آموخته اند؛ اما ۱۳ تن دیگر که به آموزشهای نظری دانشگاه بسنده کرده، در شرایط نامناسب شغلی قرار دارند.
احمدفهیم ۲۸ساله، باشندهی کابل و دانشآموختهی اداره و مدیریت، میگوید که یادگیری برنامههای کمپیوتری مسیر کاریاش را تغییر داده است. او میافزاید: «پس از دانشگاه مهارتهای جدید آموختهام؛ دلیل آن این بود که فهمیدم برای پیشرفت در وظیفه و افزایش عاید، باید مهارتهای بیشتری داشته باشم و خود را با نیازهای بازار کار همآهنگ کنم.»
بشرای ۲۷ساله، باشندهی کندر، میگوید که فراگیری مهارتهای کمپیوتری و ارتباطی به پیشرفت در کار آموزگاریاش انجامیده است. «مهارتهای ارتباطی و کار با فنآوری را آموختهام؛ چون در بخش تدریس ارتباط مؤثر با شاگردان و استفاده از ابزارهای جدید بسیار مهم است.مهارت ارتباطی، مدیریت زمان، زبان انگلیسی و سواد دیجیتال از مهمترین مهارتها است.»
جوانانی که به مهارتهای عملی دسترسی ندارند، بیشتر به کارهای غیرمرتبط به رشتهی تحصیلی شان رو آورده اند.
احمدفرید ۳۵ساله، باشندهی کابل که از رشتهی کمپیوتر ساینس فارغ شده، میگوید که به دلیل نداشتن مهارتهای مورد نیاز، اکنون به دکانداری رو آورده است. به گفتهی او، «کاش به مهارتهای دیگر بلدیت میداشتم؛ اکنون صرف دکانداری میکنم و هیچ مهارت یاد ندارم؛ توجه هم نداشتم برایش.»
در میان ۱۳ جوان دارای مدرک لیسانس که مهارت عملی و کاربردی کمتری دارند، مشکلات اقتصادی، نبود برنامهی مشخص، کمبود زمان و بیانگیزگی را از عاملهایی میدانند که سبب شده تا آنان را از یادگیری مهارتهای کاربردی دور بدارند.
جمال ۲۳ساله، باشندهی کابل که رشتهی کمپیوتر ساینس را فرا گرفته، میگوید: «مشکلات اقتصادی، بیانگیزگی و ناامیدی از آینده، از مهمترین چالشهایم بود که مانع یادگیری مهارتهای جدید شد؛ انگیزهام برای یادگیری مهارتهای جدید ضعیف بود؛ چون با وجود تلاش، نتیجه و حمایت مشخصی دیده نمیشود.»
اسمای ۲۶ساله، دیگر باشندهی کابل که از دانشکدهی زبان و ادبیات یکی از دانشگاهها فارغ شده، میگوید: «نداشتن زمان کافی و مهمتر نداشتن انگیزه، سبب شده مهارتهای دیگر را یاد نگیرم؛ اگر انگیزه باشد، میشود آموخت.»
سردارمحمد ساعی، آگاه اداره و پالیسی عامه، میگوید که برای کاهش بیکاری در میان جوانان، باید میان سیاستگذاری دولتی و فعالیتهای اجرایی نهادهای غیردولتی همآهنگی ایجاد و آموزشها کاربردی و نتیجهمحور شود. «درسهای عملی را جایگزین درسهای تکراری شود؛ کارآموزی را برای دانشجویان الزامی کنند؛ فرهنگسازی از طریق رادیو و تلویزیون و ساعت تحصیل را انعطافپذیر کنند.»
در سوی دیگر، احمدرشاد عظیمی، استاد دانشگاه به یادگیری مهارتهای جدید نسبت به دانش تأکید دارد. او میافزاید که دانشجویان باید همزمان با تحصیل، مهارتهای عملی و کاربردی را فرا بگیرند تا بتوانند فرصتهای شغلی بهتری به دست بیاورند. «اگر دانشجویان در جریان تحصیل فرصتهایی را برای خود خلق کنند که در کنار درس مهارت ضروری و کاربردی را در بخشهای مختلف یاد بگیرند، میتواند مصئونیت شغلی را در آینده پس از فراغت دانشگاه رقم بزنند.»
احمدولی سازش، کارشناس مسائل اقتصادی، می گوید که مهارتهای متناسب با نیاز بازار کار و همگام با فنآوری، نقش مهمی در اشتغال جوانان دارد. «نبود مهارت در میان جوانان در درازمدت میتواند روی اقتصاد کشور تأثیر منفی بگذارد؛ چون وقتی متناسب با نیازهای بازار کار حرکت نشود، بلعیده میشوید.»
سازمان ملل متحد ۱۵ جولای را به عنوان روز جهانی مهارتهای جوانان نامگذاری کرده است. آنتونیو گوترش، دبیرکل این سازمان، در ۱۴۰۳ نیز بر اهمیت آموزش و مهارتآموزی برای توانمندسازی جوانان تأکید کرده بود.
