قندوز ولایتی دشتارچی تومنینینگ «سرمته» قیشلاغی یشاوچیسی بولمیش خانمگل، ۲۰ ییلدن بیری چاروهچیلیک بولیمیده فعالیت قیلیب و اونینگ یانیده، بیش ییلدن بویان باغدارلیککه هم باشلهگن. او، کونلرینی سیگیر و ایچکی سقلهش، باغ ایشلری همده زراعتی ییرلرده ایشلش بیلن اوتکزهدی.
او حاضر ایکی سیگیر، توقیزته ایچکی و بیرته میوه باغیگه ایگه بولیب، باغیده گیلاس و امروت ییتیشتیرهدی همده درختلر آرهسیگه سبزهوات و بوغدای ایکهدی. خانمگلنینگ وقتیدن کوپینچهسی چاروهچیلیک و میوهلرگه زیان ییتیشمسلیگی همده اوغیرلنمسلیگی مقصد باغنی سقلش بیلن اوتهدی. او هر کونی ییتی-سکیز ساعت ایشلهیدی و یاز موسومیده ایسه قریب بوتون کونینی باغ و ییریده اوتکزهدی. «ایرتنگ نمازیدن کیین چاروهلرگه سوو و سمان بیرهمن، کیین اولرنی اوتلشگه آلیب کیتهمن و شامگچه چاروهچیلیک همده ایکینچیلیک بیلن شغللنمهمن. هم سیگیر سقلهیمن هم ایچکی و شونینگدیک باغیم هم بار.»
شونینگدیک لبنیات محصوللرینی ساتیش هم عایلهسینینگ مهم بولیمینی تشکیل بیرهدی. او سوت، قتیق و چکهسی تولید قیلیب و هر کونی یا-ده هر هفته دکانلرگه ساتهدی. اونگه کوره، لبنیات ساتیش آرقهلی آیلیک درآمدی تورت-بیش مینگ افغانی بولیب و ییلده قریب ۷۰ مینگدن ۱۰۰ مینگ افغانیگچه درآمد قولگه کیلتیرهدی. «شکر حیاتیمدن راضیمین. چرچهیمن، ایاق و قولیم یاریلگن؛ بیراق ینه هم ایشیم یخشی و مصرفمین همده بیراز درآمدیم هم بار.»
خانمگل، اقتصادی قیینچیلیکلر بولگنی بیلن ینه هم اوشبو درآمد آرقهلی توقیز کیشیلیک عایله نیازلرینی تامین قیلهدی و شونینگدیک نبیرهلرینی خصوصی مکتبگه یوبارهدی. او یاشلنگنی بیلن ینه هم، اوغلی کسل بولگنی و آغیر ایشلرنی قیله آلمسلیگی سبب، اوینینگ مسئوللریدن کوپینچهسی و اویدن تشقری قیینچیلیکلرینی اوزی بوینیگه تاشیدی. «ایش کوپ بولگنیده بیران ایشلاوچی آلهمن؛ لیکن ایشلردن کوپینچهسینی جملهدن باغنی سقلشدن بیش اوریش و شاخچهلرنی قیرقیشگچه ایشلرنی اوزیم قیلهمن. یاشیم بلند کیتگن و کوپ یوریگنیم اوچون ایاق آغریق بولگنمین؛ لیکن روزگار اوچون بو ایشنی قیلیشگه مجبورمین.»
شوندهی بیرحالده، او حاضرگچه فعالیتینینگ کوچهیشیگه قیزیقهدی. اونینگ ایتیشیچه، امکانیت یرهتیلگنی صورتده، چاروهچیلیک ایشلرینی کوپهیتیریب و کوپینچه کیشینینگ ایش بیلن شغللنتیره آلهدی. او چاروهچیلیک و باغدارلیک قیلگن ییللریده اورگنگن ایشلری توغریسیده شوندهی دیدی: «چاروهچیلیکده قندهی محافظت و مدیریت قیلیشنی اورگندیم که سیگیر و ایچکینینگ دایم سوتی بولسه. باغدارلیکده هم بیلدیم که قیسی میوه یخشی حاصل بیرهدی و تیز بوزیلمهیدی.»
اوشبو قیینچیلیکلر بولگنی بیلن، خانمگل باشقه عیاللرنی ایش و فعالیتگه تشویق قیلهدی. اونینگ ایشانچیگه کوره، عیاللر چاروهچیلیک و باغدارلیک آرقهلی عایلهلرینینگ اقتصادی قیینچیلیگی بیر بولیمینی کمهیتیریب و خودکفالیککه ایریشه آلهدی. «عیاللرگه پیامم شو دیر که ایشسیز اولتیرمهسینلر. چاروهچیلیک و باغدارلیک شرمم و ننگ ایمس، بو هم بیر تجارت دیر. بیر عیال ایشلهگنیده هم اوی اقتصادی یخشی بولهدی همده اولکه اقصتادیگه یاردم بیرهدی.»
چرچهماق و قیینچیلیکلر بولگنی بیلن ینه هم کیلهجککه امیدوار بولیب قرهگن خانمگل، ییللر ایسیق و ساووق هوا همده زراعتی ییرلر آرهسیده سعیوحرکت قیلگن. اونینگ حیات حکایهسی چرچهگن قوللر، لیکن مستحکم اراده بیلن عایلهلر تیریکچیلیک چرخهسینی حرکتلی شکلده سقلهب قالگن مینگلرچه افغانستانلیک عیالنینگ حکایهسینی عکس ایتیرهدی.
