اجتماعی ترماقلر و آنلاین مسینجرلردن فایدهلنیشنینگ کینگهیشی آدملر اورتهسیدهگی علاقهنی آسانلشتیرگن؛ بیراق شو بیلن بیرگه، مجازی ترماقلردهگی ایریم ناتوغری خطی-حرکتلر آدملرنی خواطر گه سالیشی، بیزاوته قیلیشی همده اولرنینگ حقوق و شخصی حریمی گه ضرر ییتکزیشی ممکن. آنلاین آزارواذیت، ایستلمهگن خبرلر یوباریش، تکرار بیزاوتهلیک، حقارت، تهدید، تورلی اکونتلر و تلفون رقملری آرقهلی بیزاوته قیلیش یا کی شخص گه عاید معلوماتلردن ناتوغری فایدهلنیش شکلیده نمایان بولیشی ممکن.
حقوقشناسلرنینگ ایتیشیچه، اگر آنلاین فعالیت شخصنینگ شانی، خوفسیزلیگی، شخصی حریمی یا کی باشقه حقوقلریگه ضرر ییتکزسه، بو مسئله قانونی ترتیبده کوریب چیقیلیشی ممکن. جبرلنگن شخصلر ایسه مسئلهنی کوریب چیقیش اوچون تیگیشلی ادارهلر گه مراجعت قیلیشلری ممکن.
حقوقشناس محمداکبر گوجروالنینگ ایتیشیچه، اینترنت ترماقلریده بیزاوتهلیک و آزارواذیت بولگن شخصلر بو مسئلهنی قانونی ترتیبده کوریب چیقیشنی طلب قیلیشلری و ایشگه عاید معلومات همده دلیللرنی تقدیم ایتیشلری ممکن. اونگه کوره، بیزاوته قیلووچی خطی-حرکتلر گه عاید معلوماتلرنی سقلب قالیش و اولرنی مسئول ادارهلر گه تقدیم ایتیش ایشنی کوریب چیقیش جریانیده مهم اهمیت گه ایگه بولیشی ممکن.
حقوقشناس پرویز خلیلی، اگر آنلاین فعالیت شخصلرنینگ حقوقلری، خوفسیزلیگی، شانی یا کی مال-ملکی گه ضرر ییتکزسه، بو مسئله قانونی جهتدن کوریب چیقیلیشی ممکن دییدی. اونینگ کوپهیتیریشیچه، بوندهی حالتلرنی کوریب چیقیشده ایشگه عاید معلومات و دلیللرنی تقدیم ایتیش مهم اهمیت گه ایگه. شونینگدیک، شخصلر شکایتنی رویخطدن اوتکزیش و اونی قانونی ترتیبده کوزهتیب باریش اوچون موجود حقوقی یوللردن فایدهلنیشلری ممکن.
باشقه تاماندن، دین علمالری هم انسانلرنینگ حرمتی، شانی و شخصی حریمی گه رعایه قیلیشنی تأکیدلب و باشقهلر هم مجازی ترماقلر آرقهلی باشقهلرنی بیزاوته قیلمسلیک کیرهک دییدیلر.
دین عالمی عبدالغفار غفارزادهنینگ ایتیشیچه، انسانلرنینگ آبروسی و شانینی سقلش علیحده اهمیت گه ایگه و هیچ کیم اوز خطی-حرکتی بیلن باشقهلر گه آزار بیریشی یا کی اولر گه حرمتسیزلیک قیلمسلیگی لازم. اونینگ سوزلریگه کوره: «انساننینگ آبروسی و شانینی حرمت قیلیش شریعتنینگ مقصدلریدن بیری دیر. انسانلرنینگ حرمتی و شانینی سقلش مهم دیر. باشقهلر گه آزار بیریش، اولرنی بیزاوته قیلیش و حرمتینی تاپتشگه آلیب کیلهدیگن هر قندهی خطی-حرکت اسلام دینی گه کوره ناتوغری و حرام دیر.»
دین علمالریگه کوره، علاقه واسطهلری و اینترنت ترماقلریدن فایدهلنیش هم اخلاقی و شریعت قاعدهلریگه رعایه قیلگن حالده ایشلهتیلیشی کیرهک. انسانلر باشقهلر گه آزار بیرهدیگن، حرمتسیزلیک قیلهدیگن یا کی ضرر ییتکزهدیگن هر قندهی خطی-حرکتدن تییلیشلری لازم.
ایریم یشاوچیلر جملهدن عیاللر هم، اینترنت ترماقلریده ایستلمهگن خبرلر و بیزاوته قیلووچی خطی-حرکتلر گه دوچ کیلیش کوندهلیک حیاتی همده خاطرجمعلیگیگه تأثیر قیلگنینی ایتیشهدی. اولرنینگ تأکیدلشیچه، بوندهی خطی-حرکتلرنینگ دوام ایتیشی انساننی اجتماعی ترماقلردن فایدهلنیشده احتیاطکارراق بولیشگه و بو پلتفرمهلردهگی حضورینی کمهیتیریشگه آلیب کیلیشی ممکن.
عیال فقرالردن بیری شوندهی دییدی: «حقارتلی و تهدیدلی خبرلرنی آلیش خاطر جمعلیگیمنی یوقاتیشیمگه سبب بولدی و بو حالت حیاتیمگه تأثیر قیلدی. شو سببلی مینی بیزاوته قیلهیاتگن اکونتلر و شخصلر بیلن علاقهلریمنی محدود قیلیشگه حرکت قیلدیم.»
ینه بیر فقرا ایسه اینترنت ترماقلریده بیزاوتهلیککه دوچ کیلگنی سببلی اجتماعی ترماقلردن فایدهلنیشده اولگیدن کوره احتیاطکارراق بولیب قالگنینی و بو مکاندهگی اشتراکینی محدود قیلگنینی بیلدیرهدی. او شوندهی دییدی: «اینترنت مکانیدهگی تعقیب و بیزاوتهلیک انساننینگ خاطرجمعلیگی همده خوفسیزلیک حسی گه سلبی تأثیر کورسهتیشی ممکن. انسان ایستلمهگن خطی-حرکتلر گه دوچ کیلگنده، اینترنت دهگی فعالیتینی دوام ایتتیریشدن خواطر گه توشیشی و بوندهی حالتلرنینگ تکرارلنیشیگه یول قویمسلیک اوچون فایدهلینیشینی چیکلشی ممکن.»
باشقه تاماندن، روانشناسلرنینگ ایتیشیچه، آنلاین آزارواذیت و بیزاوتهلیک انسانلرنینگ خوفسیزلیک حسی و خاطرجمعلیگیگه تأثیر قیلیشی، اگر بو حالت دوام ایتسه، ینهده کوپراق روحی عاقبتلر گه آلیب کیلیشی ممکن. «قیسقه مدتده انسان خواطر و روحی باسیمنی باشدن کیچیریشی، عادتی ملاقات و فایدهلنیش اوچون مولجللنگن محیط اوزی اوچون خوفسیز بولمهگن مکان گه ایلنگنینی حس قیلیشی ممکن. اگر بوندهی خطی-حرکتلر دوام ایتسه، انسان اجتماعی ترماقلردهگی اشتراکینی کمهیتیریشی، خواطر و اوزینی خوفسیز حس قیلمسلیک حالتینینگ کوچهیشیگه دوچ کیلیشی ممکن.»
شو بیلن بیرگه، افغانستان مخابرات خذمتلرینی ترتیب گه سالیش ادارهسی (اترا) مسئوللرینینگ ایتیشیچه، مخابرات خذمتلری آرقهلی بیزاوتهلیککه دوچ کیلهیاتگن اهالی اوز شکایتلرینی قانونی ترتیبده کوریب چیقیش اوچون مراجعت قیلیشلری ممکن.
مذکور اداره سوزلاوچیسی جلالالدین شمس، مخابرات ساحهسیده بیزاوتهلیک بیلن باغلیق شکایتلرنی رویخط گه آلیش و کوریب چیقیش ممکنلیگینی بیلدیرهدی. اگر قاعده بوزرلیک معیین تلفون رقمی یا کی سیم کارت آرقهلی صادر ایتیلگن بولسه، قانون گه موافق تیگیشلی چارهلر کوریلهدی. شمس شوندهی دییدی: «شکایتلر کوریب چیقیلهدی و مسئله تصدیقلنگن تقدیرده، بیلگیلنگن ترتیب-قاعدهلر گه موافق ضرور چارهلر کوریلهدی. فقرالر شکایتنی رویخطدن اوتکزیش و مسئلهنی کوزهتیب باریش اوچون بیلگیلنگن یوللردن فایدهلنیشلری ممکن.»
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی هم افغانستاندهگی وضعیت بیلن باغلیق حساباتلریده دیجیتال فضاسی و تکنالوژیلردن فایدهلنیش مهملیگینی تأکیدلهگن. اوشبو قرهشگه کوره، دیجیتال واسطهلردن ییترلی و خوفسیز فایدهلنیش علاقه، تعلیم همده اخبارات گه ایگه بولیش اوچون مهم اهمیت گه ایگه بولیشی ممکن.



