اوشبو سوراو کابل شهری ۲۰ ناحیهسیده ۱۸۰۰ کیشینینگ مستقیم و ۱۵ مینگ کیشینینگ نا مستقیم اشتراکی بیلن ییر آستی سوولری احوالی و اوشبو شهر یشاوچیلرینینگ سوودن فایدهلنیشی حقیده اوتکزیلگن. سوراو نتیجهلری افغانستان پایتختیده سوو انقراضی تشویشلی ایکنلیگینی کورستهدی.
مهم نتیجهلر
۹۲.۳ فایز سوراوگه اشتراک ایتگنلر، سونگی بیش ییل دوامیده سوو مقداری سیزیلرلی درجهده کمهیگنینی تصدیقلهیدیلر.
۶۲.۲ فایز اشتراک ایتگنلر، ییر آستیدهگی سوو مقداری ۴۰ متردن آرتیق کمهیگنینی بیلدیرهدی.
۶۲.۴ فایز اشتراک ایتگنلر، سوو اوچون کوپ پول تولش گه قوربلری ییتمهیدی.
۷۱.۸ فایز اشتراک ایتگنلر، حکومت سوو ترقهتیش شرکتلردن هیچ نظارت قیلمسلیکنی ایتهدی.
مهم مصلحتلر
بو سوراو، حکومتنینگ دولت سوو ییتکزیش ترماقلری کوپهیتیریلیشی، درآمدی آز بولگن عایلهلر اوچون کمکی تیزیم ایجاد ایتیلیشی، خصوصی بولیمده نظارت آشیریلیشی و ییر آستی سوو منبعلرینی باشقریش اوچون اوزاق مدتلی سرمایه کیریتیلیشی گه تأکید ایتهدی.
کیریش
ایچیملیک سوودن فایدهلنیش، بشرنینگ اساسی حقوقی و دایمی ترقیات شرطلریدن سنلهدی. شو بیلن بیرگه، میلادی ۲۰۲۳-ییلده خلقارا ساغلیقنی سقلش تشکیلاتی و یونیسف تامانیدن اوتکزیلگن قوشمه سوراو گه کوره، دنیا مقیاسیده ۲۰۲ میلیارد دن آرتیق کیشی هنوزگچه ایچیملیک سوودن فایدهلنه آلمهیدی. بو انقراض درآمدی آز بولگن مملکتلرده کوپراق سیزیلهدی؛ بو معما سیاسی بیقرارلیک، اقتصادی کمبغللیک، اقلیم اوزگریشی و شهرلیکلرنینگ بیقرار کوپهیشی، سوو انقراضینی انسانلر امنیتی اصلی تهدیدلریدن بیریگه ایلنتیرگن.
شو بیلن بیرگه، آسیا جنوبی حدودیده ۱۸ فایز اهالی ایچیملیک سوودن فایدهلنه آلمهیدی. افغانستان ۲۷ فایز اهالی بیلن منطقهده اینگ یامان احوالنی باشدن اوتکزماقده. بو رقم گوجوم شهرلرده خواطرلی دیر.
باشقه تاماندن، کابل منطقه پایتختلری آرهسیده اینگ کوپ رواجلنهیاتگن و اهالیسی کوپ بولگن شهر صفتیده بو انقراض گه کوپراق دوچ. آلتی میلیون اهالی و هر ییلی قریب ۳.۵ فایز رواجلنیش بیلن، بو شهر ایچیملیک سوونی تأمینلشده مثلسیز معمالر بیلن روپهره دیر.
شو بیلن بیرگه، کابل منطقه پایتختلری آرهسیده اهالیسی اینگ کوپ بولگن شهر اولهراق، منطقهده اقلیم اوزگریشلریدن کوپراق ضرر کورگن. بو شهر یشاوچیلری سونگی ییللرده ایچیملیک سوولرینی تأمینلشده کینگ کولملی قیینچیلیک بیلن دوچ بولگن؛ ییر آستی سوو منبعلری کمهیگنیدن آلیب و اونینگ تیارلش اوچون کوپ صرفلش گه قدر. افغانستان اینیقسه کابل شهری، ایندی سوو ساحهسیده ایریم انقراض بیلن دوچ؛ بو انقراض یشاوچیلرنینگ ایچیملیک سوونی تأمینلهی آلمسلیک، اجتماعی، اقتصادی سلبی عاقبتلر گه آلیب کیلگن.
مسئله بیانی
سوو انقراضی ایندی یشش محیط اوزگریشی گه قرهم بولمهیدی؛ بلکی انسانی انقراض گه ایلنگن – میلیونلرچه اهالی حیاتینی تهدید قیلماقده. سوو، حیات دوامی اوچون مهم منبع و اونینگ کمهیشی یا کی افلاسلنیشی، سلامت، اقتصاد و جمعیت امنیتی گه مستقیم تأثیری بار.
باشقه تاماندن، کابل شهری سونگی ییللرده ییر آستی سوولری سیزیلرلی درجهده کمهیش بیلن روپهره بولگن. نارسمی گزارشلر ایریم حدودلرده ۳۰ دن ۵۰ متر سوو مقداری پس توشگنیدن خبر بیرهدی. بو کمهیش، دولت سووو ییتکزیش آست قورمهلری ضعیفلیگی و سوو منبعلری اساسی شکلده باشقریلمسلیک قیینچیلیگی کبی احوال آغیرلشیگه آلیب کیلهدی.
شو بیلن بیرگه، اوشبو انقراضنینگ واقعیلیگی حقیدهگی بیریلگن معلوماتلر آز. شونینگ اوچون، سوراو اساسی سواللر گه جواب قیتریلیش آرتیده دیر:
- سوراو گه اشتراک ایتگنلرنینگ نیچه فایزی دایمی ایچیملیک سوودن فایدهلنه آلهدی؟
- سوونی قیسی اصلی منبعلردن تأمینلهیدی و قندهی ترقهتیلگن؟
- سوونی تأمینلش اوچون قنچه پول صرفلنهدی و عایلهلرنینگ درآمدی قندهی؟
- بو انقراضنینگ (مهاجرت کبی) اجتماعی عاقبتلری قندهی؟
تدقیقات تاریخی
کابلده سوو انقراضی یاریتیلگندن سونگ، ایریم ییتکرمه و تدقیقات مرکزلری بو مسئلهنی اورگهنیشگه کیریشدی. معمانینگ اهمیتی و جمعیت احتیاجلریگه قرهمی، کابل شهریده ایچیملیک سوو انقراضینی تحلیل قیلیش و اورگهنیشگه بغیشلنگن ادبیاتلر ییترلی درجهده یرهتیلمهگن. قوییده اوشبو تدقیقاتنینگ ایریم جهتلری و اولرنینگ ضعیف تامانلریگه اشاره قیلینهدی:
الف- «کابل دهگی سوو انقراضی» Mercy Corps موسسهسی تامانیدن میلادی ۲۰۲۵-ییل، جون آییده کابلدهگی سوو منبعلری حالتی بوییچه آلیب باریلگن تدقیقات نامی دیر. اوشبو تدقیقات گه کوره، سوو قودوقلرینینگ یریمی قوریب قالگن، ییر آستی سوو منبعلرینینگ ۸۰ فایزی ایسه آقاوه سوولر بیلن افلاسلنیب و شورلنیشی سببلی نا ساغلام دیر.
ب- کابلدهگی سوو انقراضی؛ انقراض نقطهسی عرفهسیده»، افغانستان تحلیلچیلری ترماغی تامانیدن تیارلنگن ینه بیر حسابات دیر. اوشبو تحلیل مرکزی کابلدهگی سوو انقراضی بوییچه موجود تحلیللرنی یاریتیلگن بولیب، اوندهگی خلاصهلر گه کوره، سوونینگ حددن تشقری کوپ استعمال قیلینیشی، اقلیم اوزگریشلری و سرمایه کیریتیلمسلیگی سببلی کابل میلادی ۲۰۳۰ ییلگه باریب ییر آستی سوو منبعلریدن بوتونلی ایریلیشی ممکن.
ج- سو مقداری پسهیشی و اونینگ خصوصیلشتیریلیشی: کابل اهالیسی سوو انقراضینینگ کوچهیشیدن آگاهلنتیرماقده»، «۸صبح کوندهلیگی» تامانیدن تیارلنگن ینه بیر گزارش سرلوحهسی دیر. اوشبو گزارش کابل اهالیسی روایتلریگه اساسلنگن بولیب، اونده صحبتداشلرنینگ شخصی کوزهتولری و گواهیلیکلری کابل دهگی سوو منبعلرینینگ کمهیشی کینگراق یاریتیلگن.
بو ادبیاتلر کابل شهریدهگی سوو انقراضینینگ ایریم جهتلرینی معلوم درجهده یاریتگنی و اعتراف گه لایق بولسهده کابلده سوو منبعلرینینگ کمهیشی بوییچه سونگی میدانی تفصیلاتلر حقیده انیق و روشن تصویر بیره آلمهیدی. بوندهی تصویر فقط کابل اهالیسی بیلن بیواسطه علاقهده بولیش آرقهلی ممکن بولیب، آماری معلوماتلر گه اساسلنگن سوراونامه بیلن قوللب-قوتلنیشی لازم. شو باعث سلام افغانستان ییتکرمه موسسهسی (سلاموطندار رادیوسی) تامانیدن اوتکزیلگن سوراونامه عینن شو مسئله گه اعتبار قرهتیب، کابل اهالیسی ایچیملیک سوودن برقرار فایدهلنیش درجهسی حقیده انیقراق منظره تقدیم ایتیشنی مقصد قیلگن. انقراضنینگ کینگ کولمینی انابت گه آلگن حالده، مذکور سوراونامه هم ییترلی ایمس و بو یونهلیشده ینهده کوپراق ایشلر عملگه آشیریلیشی ضرور.
تدقیقات مقصدلری
بو سوراونامه اصلی و فرعی مقصدلر گه بولینهدی؛ کابل یشاوچیلرینینگ برقرار ایچیملیک سوودن فایدهلنیش میزانی و بوتوغریده صرفلهیدیگن پوللری و شونینگدیک اوشبو یشاوچیلرنینگ اقتصادی درآمدلری مقدارینی انیقلش، سوراونامهده مقصد قیلینگن یگانه غایه. عینحالده ایچیملیک سوونی تأمینلش اصولی، کابل شهریده ییر آستی سوو منبعلریده کیلگن اوزگریشلر مقداری، سوو یتکزیش ترماقلر کوپراق نظارت ایتیلیشی و سوو انقراضی طفیلی قنچه کیشی یشش جایلرینی ترک ایتیش گه مجبور بولگن، سوراونامهنینگ فرعی غایهلرینی اوز ایچیگه آلهدی.
تدقیقات اهمیتی
هر قندهی میدانی تدقیقات اوتکزیلیش اهمیتی اونینگ ارزشی و موضوعسیگه باغلیق. اساسی مسئله برچه شامللیگی، اونینگ اهمیتینی آشیرهدی. سوو انقراضی بوتون انسانلر تشویشی گه سبب بولگن. کابل اهالیسینینگ سوودن فایدهلنیش تدقیقات اهمیتینی نیچه مهم مسئله سیزدیرهدی:
بو سوراونامه، دنیا همجمعیت افغانستان اینیقسه کابل شهریده سوو انقراضیدن خواطر بیلدیرگن بیرحالده اوتکزیلدی.
کابل یشاوچیلری ایچیملیک سوودن فایدهلنیشنی تحلیل قیلیش و تیکشیریش اوچون آزراق میدانی سوراو اوتکزیلگن و ایندی بو بوشلیک نسبی شکلده تولدیریلیشی ممکن.
اوشبو سوراونامهده، ۱۸۰۰ کیشی مستقیم و قریب ۱۵ مینگ کیشی نامستقیم طرزده اشتراک ایتگن – کابلده ایچیملیک سوودن فایدهلنیش مقداری حقیده تینیق تصویرنی عکس ایتتیرهدی.
بو سوراونامهده، برقرار ایچیملیک سوودن فایدهلنیشنی تیکشیریش یانیده، یشاوچیلرنینگ درآمد مقداری تیکشیریلگن – اولرنینگ ایچیملیک سوو پولینی تأمینلشده مستقیم تأثیری بار.
تانیش اصولی
تدقیقات توری: عملی، توصیفی-تحلیلی
یاندهشو: مقداری (Quantitative)
اصول: وقتینچهلیک سوراو (Cross-sectional Survey)
واسطه: توزیلمهلی سوراونامه
مقصدلی جامعه: کابل شهریده یشاوچی ۱۸ یاش و اوندن کتته برچه اهالی (هر بیر عایلهدن فقط بیتته شخص)
جامعه حجمی: ملی احصائیه و معلومات ادارهسینینگ سونگی معلوماتیگه کوره،، کابل شهری اهالیسی ۶.۱ میلیون کیشینی تشکیل قیلهدی، شوندن ۳.۱ میلیونی ایرککلر و ۳ میلیونی عیاللر.
جغرافیه قمراوی: کابل شهرینینگ ۲۰ ته ناحیهسینی اوز ایچیگه آلهدی.
نمونه آلیش اصولی
نمونه آلیش توری: کوپ باسقیچلی توپلملی (Multi-stage Cluster Sampling)
نمونه آلیش باسقیچلری
بیرینچی باسقیچ: ناحیهلرنی تنلش
تولیق جغرافیه قمراوی مقصدیده، کابل شهرینینگ ۲۰ ته ناحیهسیده سوراونامه اوتکزیلگن.
ایکینچی باسقیچ: محلهلرنی تنلش
هر ناحیهده، محلهلر تصادفی شکلده تنلندی
اوچینچی باسقیچ: عایلهلرنی تنلش
هر محلهده، عایلهلر تصادفی سیستماتیک و هر عایلهدن ۱۸ یاشدن یوقاری بیر کیشی جواب قیتروچی اولهراق تنلنگن.
سوراو نتیجهلری
کابل اهالیسینینگ ایچیملیک سوو بیلن تأمینلنیشی بوییچه سوراونامه نتیجهلری شونی کورستهدی کی، کونسهیین سوو منبعلری کمهیب بارماقده و سوو تأمینلش اصوللری هم منبعلر کمهیشی بیلن قیمتلشماقده. کابلنینگ ۲۰ ته ناحیهسیده کوپچیلیک جواب قیترگنلر سوو منبعلرینینگ کمهیشینی تصدیقلش بیلن بیرگه، حکومت و خلقارا تشکیلاتلر اوشبو اطراف-محیط معماسینی حل قیلیش اوچون جدی دستورلرنی عملگه آشیریشی کیرهلیگینی تأکیدلشگن.
سوراوده اشتراک ایتگنلر
کابل اهالیسی ایچیملیک سوو بیلن تأمینلنیشی بوییچه سوراونامه، سلام افغانستان ییتکرمه موسسهسی تامانیدن اوتکزیلگن بولیب، اونده توغریدن-توغری ۱۸۰۰ نفر و بیلواسطه تخمیناً ۱۵ مینگ نفر کابل اهالیسی اشتراک ایتگن.
یاش گروهی
اوشبو سوراونامهده اشتراک ایتگنلرنینگ یاش گروهی هم علیحده اعتبار گه آلینگن. جواب قیترگنلرنینگ ۳۵.۱ فایزی ۶۳۱ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی، یاشلرینی ۱۸ دن ۲۵ گچه و ۳۴.۴ فایزی ۶۱۹ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی، یاشلرینی ۴۰ دن یوقاری دیگنلر. عینحالده ۱۲.۴ فایز جواب قیترگنلر ۲۲۳ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی ۲۵ دن ۳۰ یاش دیگن و ۱۰ فایز ۱۸۲ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی ۳۰ دن ۳۵ یاشر دیگنلر.
جندر
اوشبو سوراونامهده، ایرککلر اینگ کوپ اشتراک ایتیش ۹۵.۱ فایز یا کی ۱۷۱۲ کیشی بیلن و عیاللر ایسه اینگ آز اشتراک ایتگنلر ۴.۹ فایز یا کی ۸۸ کیشینی تشکیل بیرگن.
عایله اعضالری سانی
سوراو نتیجهلری شونی کورستهدی کی عایله اعضالری شهر معیارلری گه قرهگنده کوپ. جواب قیترگنلرنینگ اینگ کتته بولیمی ۵۵.۸ فایز یا کی ۱۰۰۵ کیشینی تشکیل بیرهدی، عایله اعضالری سانینی ۵ دن ۱۰ کیشی دیگن و ۱۸.۲ فایزی ۳۲۷ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی، عایله اعضالری سانینی ۱۰ دن ۱۵ کیشی دیگنلر. عینحالده، ۸.۴ فایز ۱۵۱ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی، عایله اعضالری سانینی ۱۵ دن کوپ دیگن و فقط ۱۷.۶ فایز ۳۱۷ کیشینی تشکیل بیرهدی عایله اعضالری سانینی ۱ دن ۵ کیشی دیگن.
تعلیم درجهسی
نتیجهلر شونی کورستهدی کی ۳۹.۶ فایز جواب قیترگنلر ۷۱۳ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی سوادسیز ایکنلرینی بیلدیرگن و ۱۵.۴ فایز ۲۷۴ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی دستلبکی بیلیم گه ایگه ایکنلرینی ایتگن. ۲۹.۹ فایز ۵۳۹ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی ۱۲-صنفنی بیتیرگن و فقط ۱۳ فایز ۲۳۴ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی لیسانس و اولر آرهسیده ایکی فایز ۳۶ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی، ماسترلیک درجهگه قدر اوقیگنلرینی معلوم قیلگن.
شهر ناحیهلری
بو سوراونامه کابل شهری ۲۰ ناحیهسیده اوتکزیلگن اولر آرهسیده ۱۹-ناحیه ۸.۹ فایز اشتراکچی ۱۶۰ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی اینگ کوپ اشتراک ایتگن و ۱۶-ناحیه ۱.۷ فایز اشتراکچی ۳۰ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی، اینگ آز اشتراکچی صفتیده قید ایتیلگن.
تیریکیچیلیک جای توری
اینگ کوپ جواب قیترگنلر ۹۶.۴ فایز یا کی ۱۷۳۶ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی، حویلیده یشهماقده و فقط ۳.۶ فایز ۶۴ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی، آپارتمانده تیریکچیلیک قیلماقدهلیکلرینی ایتگنلر.
اقتصادی احوال
حیات دستلبکی احتیاجلرینی تأمینلش اوچون یشاوچیلرنینگ اقتصادی قوربی مهم، اولر آرهسیده برقرار ایچیملیک سوونی تأمینلش اوچون اقتصادنینگ رولی مهم. یشاوچیلرنینگ اقتصادینی تیکشیریشده سوراو نتیجهلری شونی کورستهدی کی ۶۲.۷ فایز ۱۱۲۹ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی اورته اقتصاد، ۳۵.۴ فایز ۶۳۷ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی ضعیف اقتصاد، ۱.۷ فایز ۳۰ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی قشاق و فقط ۰.۲ فایز ۴ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی بای بهدولت دیر.
آیلیک درآمد مقداری
سوراو گه اشتراک ایتگنلردن آیلیک درآمدلری حقیده سورهلگن – اقتصاد حیات احتیاجلرینی تأمینلشده اینگ مهم. اولر آرهسیده ۶۳.۱ فایز ۱۱۳۶ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی، آیلیک درآمدی ۱۵ مینگ افغانی و ۱۵.۸ فایز ۲۸۶ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی ۲۱۰۰ دن ۵۰۰۰ افغانی درآمدی بولگن. عینحالده، جواب قیترگنلرنینگ ۹.۹ فایزی ۱۷۹ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی ۲۱۰۰ افغانی آیلیک درآمد بیلن حیات کیچیرماقده و بو ایسه کمبغللیکنی کورستهدی. ۵.۱ فایز ۹۳ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی ۱۵ دن ۴۰ مینگ افغانی درآمدی بار و فقط ۳.۷ فایز ۶۸ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی ۴۰ مینگ افغانیدن آرتیق درآمدی بار.
سوودن فایدهلنیش احوال
اوشبو سوراونامهده اساسی مسئله – کابل اهالیسی اوچون برقرار ایچیملیک سوو گه کیریش دیر. اوشبو بولیمده قوییدهگی مهم موضوعلر کوریب چیقیلگن؛ سوو منبعی، کوندهلیک درآمد امکانیتی، سوو منبعلریدهگی اوزگریشلر، سوو تأمینلش اصوللری و باشقهلر…
سوو منبعی
جواب قیترگنلرنینگ اکثریتی ۵۶.۷ فایز ۱۰۲۱ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی، سوو منبعلری خصوصی شرکتلر دیر. عینحالده، ۳۱.۳ فایز ۵۴۶ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی شخصی یا کی قوشمه قودوقلردن قوللنهدی. فقط ۱۰.۵ فایز ۱۸۹ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی دولت سوو ییتکزیش شرکتلریدن فایدهلنیشنی بیلدیرگن.
کوندهلیک سوودن فایدهلنیش
کابل اهالیسینینگ هر کونی سوودن فایدهلنیشی حقیده سورهلگن – هر کونی نیچه ساعت ایچیملیک سوودن فایدهلنیشهدی. اولر آرهسیده ۴۰.۲ فایز ۷۲۳ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی ۶ ساعتدن یوقاری و ۱۲.۳ فایز ۲۲۲ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی ۱ دن ۳ ساعت گه قدر فایدهلنهدی. عینحالده، ۱۰.۷ فایز ۱۹۲ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی بیر ساعتدن آزراق، ۳۲.۶ فایز ۵۸۵ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی هردایم و فقط ۴.۳ فایز ۷۷ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی ۳ دن ۶ ساعت گه قدر فایدهلنیشنی بیلدیرگن.
سوو مقداری کمهیشی
کابل یشاوچیلریدن سونگی ییللرده سوو مقداری کمهیشی حقیده سورهلگن، اولرنینگ ۶۲.۱ فایز ۱۱۱۹ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی ۴۰ متردن کوپراق و ۱۶.۱ فایزی ۲۸۹ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی ۲۰ دن ۴۰ متر سوو پس توشگنینی بیلدیرگن. عینحالده، ۱۳.۲ فایز ۲۳۷ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی ۱۰ دن ۲۰ متر و فقط ۷.۷ فایز ۱۳۹ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی ۱۰ متردن کمراق سوو پس توشگنینی ایتگنلر.
سوونی تأمینلش اوچون وقت صرفلش
یشاوچیلردن ایچیملیک سوونی تأمینلش اوچون قنچه وقت صرفلشلری بارهسیده سورهلگن اولرنینگ ۲۵.۷ فایزی ۴۶۲ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی وقت صرفلمهی و برق تیزیمیدن فایدهلنیشنی ایتگن. ۱۸.۷ فایز ۳۳۷ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی هر کونی سوونی تأمینلش اوچون ۲ دن ۳ ساعت وقت صرفلشلرینی بیلدیرگن. شو بیلن بیرگه، ۵۲ فایز جواب قیترگنلر ۹۳۶ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی بیر ساعتدن کمراق، ۳.۶ فایز ۶۵ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی ۵ ساعتدن کوپراق وقت صرفلشلرینی معلوم قیلگن.
سوونی تأمینلش اوچون پول صرفلش
کابل اهالیسیدن ایچیملیک سوونی تأمینلشده قنچه پول صرفلشلری بارهسیده سورهلگن، اولر آرهسیده ۵۳.۳ فایز ۹۶۱ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی هر آی ۵۰۰ دن ۸۰۰ افغانی پول صرفلهیدی. عینحالده، ۲۷.۱ فایز ۴۸۸ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی، هر آی ۱۰۰۰ دن ۱۵۰۰ افغانی پول صرفلهیدی. سوراو گه جواب قیترگنلرنینگ ۵.۸ فایزی ۱۰۶ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی هر آی ایچیملیک سوونی تأمینلش اوچون ۱۶۰۰ دن ۲۰۰۰ افغانی پول صرفلشنی بیلدیرگن. شو بیلن بیرگه، ۳.۵ فایز ۶۳ کیشینی تشکیل بیرهدی هر آی ۲۰۰۰ دن ۳۰۰۰ افغانی و فقط ۲.۱ فایز ۳۸ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی هر آی ایچیملیک سوو تأمینلش اوچون ۳۰۰۰ افغانیدن آرتیق پول صرفلشنی معلوم قیلگن. اولر آرهسیده ۶.۳ فایز ۱۱۴ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی سوو تأمینلش اوچون هیچ پول صرفلهمسلیکنی بیلدیرگن.
سوونی تأمینلشده پول مصرفی آشگن حالده اولرنینگ چارهسی
هر ییلی کابل شهریده سوو مقداری پس توشماقده ایکن سوراو گه اشتراک ایتگنلردن ایچیملیک سوونی تأمینلش اوچون پول مصرفی آشگن حالده نیمه چاره کوریشلری حقیده سورهلگن. اولرنینگ ۶۲.۴ فایزی ۱۱۲۴ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی کوپراق پول تولش گه قوربلری ایتمسلیکنی ایتگن و ۲۹.۳ فایز ۵۲۸ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی پول تولش گه مجبور ایکنلرینی بیلدیرگن. عینحالده، جواب قیترگنلرنینگ ۲۹.۳ فایزی ۷۲ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی تولش گه قوربلر ییتیشنی بیلدیرگن و فقط ۰.۸ فایز ۱۶ کیشینی تشکیل بیرهدی، احتمال اوی-جایلرینی ترک ایتیشنی بیلدیرگن.
سوونینگ قیسقه مدتلی اوزیلیشی حالده
انده-سنده سوو قیسقه مدتلی اوزیلیشی کوزهتیلهدی. سوو اوزیلگن حالده یشاوچیلردن نیمه چاره کوریشلری حقیده سورهلگن، اولرنینگ ۲۰.۵ فایزی ۳۶۹ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی قوشنیلر گه مراجعت قیلیشنی بیلدیرگن و ۱۰.۸ فایز ۱۹۶ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی ایچیملیک سوونی تأمینلش اوچون مسجددن آلیب کیلیشنی ایتگن. عینحالده، ۶۳.۴ فایز ۱۱۴۲ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی سوونی ساتیب آلیشنی بیلدیرگن و فقط ۴.۷ فایز ۸۶ کیشینی تشکیل بیرهدی انسان سیورلیک یاردملر گه مراجعت قیلیشنی معلوم قیلگن.
یشش جاینی ترک ایتیش
بوتوغریده، سوراوگه اشتراک ایتگنلردن سونگی بیش ییل دوامیده، سوودن فایدهلنه آلمسلیک اوچون جایلرینی ترک ایتیشی حقیده سورهلگن، اولرنینگ ۸۷.۷ فایزی ۱۵۸۰ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی یوق و ۷.۲ فایز ۱۳۱ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی بیر یا کی ایکی مراتبه یشش جایلرینی ترک ایتگنلرینی بیلدیرگن. عینحالده، ۳.۶ فایز یشاوچیلر ۶۵ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی، نیچه مراتبه یشش جایلرینی ترک ایتیش گه مجبور بولگنلرینی ایتگن.
سوو ییتکزیش خذمتلردن راضیلیک
شونی حسابگه آلیب، اهالینینگ سوودن فایدهلنیش اساسی منبعی خصوصی و دولت شرکتلری آرقهلی عملگه آشیریلگنی سببلی، اولردن اوشبو شرکتلرنینگ خذمتلریدن قانیقیش درجهسی سورهلگن. اولر ارا ۳۳.۵ فایز ۶۰۴ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی اوشبو شرکتلرنینگ ایشیدن اورته راضیلیگینی ایتگن. عینحالده، ۱۶.۳ فایز ۲۹۵ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی سوو ییتکزیش شرکتلرنینگ ایشی جوده ضعیفلیگینی بیلدیرگن. ۴۳.۸ فایز ۷۸۹ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی بو شرکتلرنینگ ایشی ضعیف و فقط ۳.۴ فایز جواب قیترگنلر شرکتلرنینگ ایشینی یخشی بهالهگن.
سوو صفتی
جواب قیترگنلردن سوو صفتی حقیده سورهلگن، ۲۶.۷ فایز ۴۸۱ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی سوو صفتی پسلیگینی و قینتمسدن استعمال قیلیب بولمسلیگینی ایتگن و ۱۵ فایز ۲۷۰ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی سوو صفتی پس و ۶.۲ فایز ۱۱۳ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی جوده هم پس دیگن. عینحالده ۵۱.۴ فایز ۹۲۶ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی یخشی دیب بهالهگن.
حکومتنینگ نظارت ایتیشی
حکومتنینگ سوو ییتکزیش شرکتلرنینگ ایشیدن نظارت ایتیشی حقیده سورهلگن، سوراو گه جواب قیترگنلرنینگ ۷۱.۸ فایزی ۱۲۹۴ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی حکومت هیچ قندهی نظارت ایتمسلیگینی ایتگن و ۲۰.۱ فایزی ۳۶۲ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی انده-سنده حکومت نظارت ایتیشینی بیلدیرگن. عینحالده، ۴. فایز ۷۳ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی خبرلری یوقلیگی و فقط ۱.۶ فایز ۲۹ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی حکومت هردایم نظارت ایتیشینی بیلدیرگن.
یشاوچیلرنینگ تکلیفلری
سوراو یکونیده یشاوچیلردن اولرنینگ فکر-ملاحظه و تکلیفلرینی سورهدیک، اولر ارا ۵.۹ فایز ۱۰۷ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی، دولت شرکتلری کوپراق تشکیل ایتیلیشی و ۳.۲ فایز ۵۸ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی احوال انقراضلی بولگنی سببلی دولتنینگ بوتوغریده تیزلیک بیلن اقدام قیلیشینی سورهگن. ۱۸.۶ فایز ۳۳۶ کیشینی اوز ایچیگه آلهدی هیچ تکلیف قیلمهگن.
قیینچیلیکلر
افغانستانده میدانی تدقیقاتلرنی اوتکزیش هم تورلی قیینچیلیکلر و چیکلاولر بیلن بیرگه کیلهدی، بو ایسه ستندرد و صفتلی تدقیقات اوتکزیشنی مرکبلشتیرهدی. کابل اهالیسی آرهسیده سوودن فایدهلنیش بوییچه سوراونامه هم کابلدهگی سوو حالتینی انیق تصویرلهی آلیش اوچون بو قیینچیلیک و چیکلاولرنی یینگیب اوتدی، اما بو قیینچیلیکلر تدقیقات جریانی و صفتیگه تأثیر قیلمسلیگی ممکن ایمس ایدی. اوشبو سوراونامهنینگ قیینچیلیکلری محاکمه قیلینهدی:
۱. خوفسیزلیک نهادلر بیلن هماهنگلیک
اسلام امیرلیگینینگ خوفسیزلیک ادارهلری تامانیدن یرهتیلگن یازیلمهگن یوریقنامه گه کوره، میدانی تدقیقاتلری و جمعیت بیلن باغلیق هر قندهی فعالیت استخبارات و خوفسیزلیک ادارهلری بیلن هماهنگ بولیشی شرط. بو قرار اوزیدن اوزی اعتبار گه لایق، اما بعضاً ایش جریانیده معمالر توغدیرهدی. بعضاً اوشبو هماهنگلیک اوزاق وقت آلهدی و تدقیقات جریانینی کیچیکتیرهدی.
۲. یشاوچیلرنینگ سوادی پسلیگی
سوارو نتیجهلریگه کوره، یشاوچیلرنینگ بیلیم درجهسی پس، بو ایش همکارلیک و میدانی تدقیقاتده سلبی تأثیر قویهدی. یشاوچیلرنینگ بیلیم درجهسی پسلیگی سببلی سواللر گه قیینچیلیک بیلن دوچ بولگن و همهدن مهمراغی میدانی تدقیقاتدن خبرلری بولمسلیک نهایت، تدقیقات جریانلریده اولرنینگ دایمی همکارلیک قیله آلمسلیککه سبب بولهدی.
۳. توزیلمهوی ایشانچسیزلیک
اوشبو تدقیقات جریانیده یوزه گه کیلگن ینه بیر کتته قیینچیلیک – جماعتچیلیک و آماری جمعیت میدانی تدقیقاتلریگه و اولرنینگ سیاست یوریتیش جریانیگه تأثیریگه ایشانمسلیک دیر. بو ایسه فقرالرنینگ تدقیقات تشکیلاتلری بیلن تیزیملی همکارلیگینی قیینلشتیرهدی. کوپچیلیک فقرالر آماری ایشانچسیزک سببلی بو بارهده همکارلیک قیلمهیدی.
تکلیفلر
۱. میدانی تدقیقاتلرنی دوام ایتتیریش: اجتماعی قیینچیلیکلرنی عکس ایتتیریش اوچون مملکتدهگی تدقیقات و ییتکرمهلر دستورلرنی عملگه آشیریشی ضرور، اوشنده حکومت و خلقارا تشکیلاتلرنینگ اعتباری اوشبو معمالرنی حل قیلیش گه جلب قیلینهدی.
۲. میدانی تدقیقاتلرنینگ اهمیتی حقیده خبردارلیک: یشاوچیلر تدقیقات قیلوچی نهادلر و ییتکرمهلر بیلن ترتیبلی همکارلیک قیلیشلری اوچون، خبردارلیک و مدنیتسازلیک بولیشی ضرور، بو ایش عمومی مکانلرده مردمی همایشلرنی اوتکزیش بیلن عملگه آشیریلیشی ممکن.
۳. حکومتنینگ قوللب-قوتلشی: اسلام امیرلیگی میدانی تدقیقاتلرنی اوتکزیشده هر تامانلمه همکارلیک قیلیشی ضرور. بو تدقیقات گروهلرنینگ خوفسیزلیگینی تأمینلشدن تارتیب، تدقیقاتلرنی آسانلشتیریش، معلومات المهشووی و میدانی همکارلیکگچه بولگن برچه جهتلرنی اوز ایچیگه آلهدی. حکومتنینگ بوندهی تدقیقاتلر یونهلیشیدهگی رولی جوده مهم دیر.
