سلاموطندارنینگ افغانستان تورلی ولایتلریده ۴۰ محتاج عیال بیلن اۉتکزگن صحبتی اساسیده، امریکا قۉشمه ایالتلرینینگ یاردم بیرووچی تشکیلاتلر گه یاردملری کېسیلیشی بیلن بیرگه، اوشبو عیاللرنینگ آزیق-آوقت، طبی و تعلیم خذمتلریدن فایدهلنیشی سیزیلرلی درجهده کمهیشیگه سبب بولگن.
بو عیاللر، آلدینراق امریکا قۉشمه ایالتلرینینگ ترقیاتی دستوری (USAID)، خلقارا آزیق-آوقت دستوری (WFP) و بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ آزیق-آوقت و ایکینچیلیک دستوری (FAO) تامانیدن حمایه بولر اېدیلر ایتیشلریچه، مذکور تشکیلاتلر تامانیدن یاردم بیریلهدیگن آزیق-آوقت و باشقه تورلی نرسهلر بیلن اساسی احتیاجلرینی تأمین قیلر اېدیلر.
اوشبو عیاللر گه کوره، بو یاردملر کمهیشی یا که توختهتیلیشی، نهفقط عایلهلرینینگ آزیق-آوقت خوفسیزلیگینی تهدید قیلماقده، بلکه اولرنی طبی خذمتلردن فایدهلنه آلمسلیگی و بالهلرینینگ تعلیم امکانیتلرینی تأمینلشده عاجز قالدیرماقده.
اوشبو گزارشده صحبت قیلگن ۴۰ عیالدن، ۱۷ نفری همان خلقارا آزیق-آوقت دستوری و بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ آزیق-آوقت و ایکینچیلیک دستوری تامانیدن حمایه بولماقدهلر. شو بیلن بیرگه، بو یاردملر اوتمیش گه نسبتن کمهیگن و کیچیکتیریلیب بیریلهدی.
خلقارا نهادلرنینگ یاردملری کمهیشی؛ محتاج عیاللر آچلیک و کمبغللیک بیلن کورهشماقده
مصاحبه قیلگن ۴۰ عیالدن، ۳۵ نفری خلقارا یاردملر کمهیشی، اولرنی آزیق-آوقت موادی جدی تنقیصلیگی و عایلهلرینینگ آزیق-آوقتلرینی تأمینلهی آلمسلیک بیلن دوچ قیلگنلرینی اېتگنلر.
بو عیاللرنینگ اکثریتی گه کوره، یاردملر کېسیلیشی یا که کمهیشیدن آلدین، عایلهلریده چمهسی اوچ وقت آزیق-آوقت تیارلنردی، بیراق اېندی بیر کون ایچیده بیر یا که ایککی وقت آوقت تیارلنهدی؛ او هم تنه اوچون صفتی پس و ضروری مغذی موادسیز. بو شرایط نهفقط عایلهلرنینگ فیزیکی سلامتلیگینی تهدید قیلهدی، بلکه اولرنینگ روحی تینچلیگینی هم بوزهدی.
بیزلرنینگ فیسبوک صحیفهمیزگه باش اورینگ!
۳۵ یاشر کاپیسالیک اوقیتووچی سالمه، توزوم اۉزگرگچ آیلیگی ۵ مینگ افغانیگه کمهیگن ایتیشیچه، خلقارا آزیق-آوقت دستوری تامانیدن یاردم قولگه کیریتردی بیراق اونینگ کېسیلیشی بیلن، هر کونی بالهلری و کوزدن عاجز تورموش اورتاغی اوچون بیر یا که ایککی وقتدن آرتیق آوقتنی تیارلش گه قوربی یېتمهیدی.
اونینگ کوپهیتیریشیچه: «تورموش اورتاغیم کوزدن عاجز دیر و بعضی کونلر حتا ایسیق آوقت یوق و فقط ییگولیک اوچون قوریق نان و ساده چای بار بو هم هر کونی بیر یا که ایککی وقت. بالهلریم آچ اوخلب قالهدی و اولر اوچون هېچ بیر ایش قیله آلمهی من، روحی نقطهی نظردن چرچب من و کیچهلری اوخلهی آلمهی من.»
۳۱ یاشر بادغیس یشاوچیسی جمیله، یاردملر کېسیلیشی بیلن اقتصادی قیینچیلیککه دوچ بولیب و بالهلری اکثر وقتلر آچ قالیشینی اېتهدی. اونینگ کوپهیتیریشیچه: «حیاتیمیز جوده هم قیینچیلیک بیلن اوتماقده. آلدین نرسه یېتمسه یاردم بیریلهدی دییردیک. اېندی او هم یوق، کوپراق آزیق-آوقت، دارو و کییم-کیچک یېتیشمسلیگی بیلن روپهرهمیز. بالهلریم ییغلهیدی، ییگولیک هېچ نرسهمیز یوق.»
برچهسی بیلن خلقارا تشکیلاتلر افغانستانده آچرچیلیک انقراضی کوچهیشی حقیده آگاهلنتیرگن. بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ ترقیات دستوری (UNDP)، آزیق-آوقت خوفسیزلیگی افغانستانلیک خاتین-قیزلر آرهسیده سیزیلرلی درجهده کوپهیگنینی اعلام قیلگن.
شونینگدیک اوشبو نهادنینگ ییللیک گزارشی اساسیده، حیات بویوملرینی تأمینلش، درآمد کمهیشی اینیقسه انسان سیورلیک یاردملر توختهلیشی، ضعیف عایلهلر جملهدن سرپرستی عیاللر بولگن عایلهلر اوستیگه چقور تأثیر قویگن.
خلقارا نهادلرنینگ یاردملری کمهیشی عیاللرنینگ ساغلیق خذمتلردن فایدهلنه آلمسلیکّه تأثیری؛
مصاحبه قیلگن ۴۰ عیالدن، ۳۲ نفری خلقارا یاردملر کمهیشیدن سۉنگ، اولرنینگ ساغلیق خذمتلردن فایدهلنیشی سیزیلرلی درجهده کمهیگنینی اېتگنلر. اولر گه کوره، طبی مرکزلر دارو، جهاز و ساغلیق ایشلاوچی کمچیلیگی بیلن روپهره بولگن.
بیزلرنینگ «ایکس» ترماغی ده هم تعقیب قیلینگ!
اوشبو عیاللرنینگ کوپهیتیریشیچه، کمبغللیک و طبی خذمت کورسهتیلمسلیگی اولرنی فقط فوقالعاده وضعیتلرده ساغلیق مرکزلر گه مراجعت قیلیش گه مجبور قیلگن؛ بو مسئله اولر و عایلهلرینینگ سلامتلیگینی جدی تهدید بیلن دوچ قیلگن.
۲۲ یاشر لغمانلیک نیلاب و ۱۹ یاشر هرات یشاوچیسی زرمینه، ایکیلهسی بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ ساغلیق برنامهسی یا که ساغلیق نوارلر، اۉز و بالهلرینی کوچلنتیروچی دارولر و کلینیکلرده ساغلیق خذمت کورسهتیلیشی کبی طبی خذمتلردن اوچ آیدن بیری فایدهلنه آلمهیپیتیلر، اولر گه کوره، طبی خذمتلر کمهیشی طفیلی اۉز و عایله اعضالرینینگ دوالش گه قوربلری یېتمهیدی.
نیلابنینگ کوپهیتیریشیچه: «آلدین WHO تشکیلاتیدن صابون و باشقه طبی نرسهلرنی آلردیک و کلینیکلرده دارو بار اېدی. آتمنینگ قان باسیمی یوقاری دیر، قیین بیلن اونی اوچون دارو تاپهمیز. بعضی وقتلر دارو آلهمیز اما فقط دارونینگ یریمینی ساتیب آلالهمیز. چونکه پولیمیز یوق. کلینیک بار، بیراق صفتلی داروسی یوق، فقط نسخه بیرهدی و بازاردن ساتیب آلیشگه قوربیمیز یېتمهیدی. شفاکار بار اما احتیاجلریمیزنی حل قیله آلمهیدی.»
شونینگدیک، هراتلیک زرمینه گه کوره: «یاردملر توختهلیشیدن کېین کسلیمیز آغیر بولمسه ساغلیق مرکز گه مراجعت قیلمهیمیز آلدین کوچلنتیرووچی دارو بیریشردی، ساغلیق مواد بیریشردی بیراق اېندی کلینیکلرده هېچ نرسه یوق. ساغلیق مرکز بیزدن اوزاق و درد گه چیدهشدن باشقه چارهمیز یوق. طبی مرکز گه مراجعت قیلسهیز دارو یوقلیگینی اېتهدیلر، ساغلیق مرکزلری آچیق، بیراق موسسهلر تامانیدن حمایت بولهدیگن وقتدهی فعال اېمس.»
شو بیلن بیرگه، خلقارا ساغلیقنی سقلش تشکیلاتی اۉز گزارشیده، امریکانینگ مالی یاردملری توختهلیشی افغانستان مقیاسیده ۴۲۰ دن آرتیق طبی مرکزنینگ فعالیتی توختهلیشی و ۳۰ ولایتده اوچ میلیون کیشینینگ طبی خذمتلردن فایدهلنه آلمسلیگیگه سبب بولگنینی معلوم قیلگن. خلقارا ساغلیقنی سقلش تشکیلاتی، بو انقراض یشاوچیلرنینگ طبی خذمتلردن فایدهلنیشنی جدی شکلده چېکلب و دنیا همجمعیتدن اوشبو مرکزلرنی قوریقلش و قۉللب-قوتلش و انسانی بحران آلدی آلینیشی اوچون بودجه اجرهتیشینی اېستهگن.
بالهلرنینگ تعلیم امکانیتلریدن فایدهلنیش اوچون خلقارا نهادلرنینگ یاردملری کمهیش رولی
افغانستانده خلقارا یاردملر کېسیلیشی، نهفقط عیاللرنینگ حیاتی بلکه اولرنینگ عایلهلری اینیقسه بالهلری اوستیگه سلبی تأثیر قویگن.
گزارشده صحبت قیلگن عیاللردن ۲۱ نفری، اوشبو یاردملر کمهیشی نهفقط آزیق-آوقت و طبی خذمتلرنی فایدهلنیشنی چېکلهگن، بلکه بالهلرینینگ تعلیم اوسکونهلرینی تأمینلهی آلمسلیککه سبب بولگن.
اولر گه کوره، بوندن اول کتاب، مکتب اسباب-اوسکونهلری و باشقه نرسهلر کبی تعلیم امکانیتلرینی خلقارا نهادلرنینگ یاردمی بیلن تأمینلر اېدیلر، اېندی بولرنی تأمینلش گه قوربلری یېتمهیدی.
عینحالده، افغانستان یونیسف و بالهلرنی قۉللب-قوتلاوچی کبی خلقارا تشکیلاتلر، بودجه و مالی یاردملر کمهیشی، افغانستانلیک بالهلرنی جدی خوف بیلن دوچ قیلیب، توییب آوقتلنمسلیک، اوقی آلمسلیک و طبی خذمتلردن فایدهلنه آلمسلیکلریگه سبب بولگنی حقیده آگاهلنتیرهدیلر.
۴۰ یاشر کاپیسالیک مجیبهنینگ ایتیشیچه، بوندن آلدین بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی بالهلرنی قۉللب-قوتلاوچی صندیق بالهلرینینگ تعلیم و باشقه احتیاجلرینی تأمینلر اېدی، بیراق اوشبو یاردملر کمهیشی بیلن او بالهلرینینگ احتیاجلرینی تأمینلش گه باشقه قوربی یېتمهیدی.
اونینگ کوپهیتیریشیچه: «بوندن آلدین یونیسف قلم و کتابچه مکتبلر گه یاردم بیرردی، شو ایرتن ایککی قیزیم قلم و کتابچه آلیب بیر دیب ییغلهدیلر، ایرتهلب سوتنی ساتکن اېدیم ایکیلهسیگه ۲۰ روپیه بیردیم، احوال شوندهی اوتماقده اما قیینچیلیک بیلن.»
۳۴ یاشر جوزجانلیک شگوفه گه کوره، بوندن آلدین بالهلرینینگ احتیاجلری یونیسف تامانیدن تأمین بولر اېدی، بیراق اېندی بو یاردملر کمهیشی بیلن بالهلرینینگ احتیاجلرینی تأمینلهی آلمسلیک اولرنینگ روحیهسیگه سلبی تأثیر قویگن.
او بالهلرینینگ تعلیم خذمتلریدن فایدهلنه آلمسلیک قیینچیلیگی حقیده بوندهی دیېدی: «یاردملر کېسیلیشی بالهلریمیزنینگ تعلیمی اوستیگه سلبی تأثیر قویگن مثال اوچون کمک بیریلهدیگن پیتده بالهلریمیز گه یونیسف تامانیدن کتابچه، قلم، پنسل، چنته بیریلردی و بالهلریمیز علاقه بیلن مکتب باریب-کېلردی، حاضر یاردملر کېسیلگن بالهلریمیز بوندهی نرسهلردن فایدهلنه آلمهیدی، قیزیم کتابچهلرینی پلاستیکده علاقهسیزلیک بیلن آلیب بارهدی و مایوسلیک بیلن اوی گه قیتهدی.»
شو بیلن بیرگه، روانشناس و عیال حقوقی فعاللریدن بیرقطارینینگ ایشانچی گه کوره، حیات دستلبکی امکانیتلریدن فایدهلنیش، تینچ حیات اوچون اساسی احتیاجلردن سنلهدی. بو نرسهلردن فایدهلنه آلمسلیک ناامیدلیک، اضطراب و روحی توشکونلیکّه آلیب کېلهدی. اولرنینگ تأکیدلشیچه، دستلبکی خذمتلردن دایمی شکلده فایدهلنه آلمسلیک، عیاللرنینگ روحی سلامتلیگی و حیات صفتینی جدی تهدید قیلیب و عایله همده جامعه گه کېنگ کولملی سلبی تأثیر قویهدی.
روانشناس حسینا گه کوره: «دستلبکی حیات احتیاجلری یخشی آوقتلنیش، حیات اوچون یخشی جای، طبی و تعلیم خذمتلریدن فایدهلنیش، شخصی و روحی امنیت و باشقه کوپینچه ساحهلر اونگه شامل بولهدی، بولردن هر بیرینینگ یوقلیگی عیاللرده جسمی و روحی مشکل تاپیلیشیگه سبب بولهدی و شو امکانیتلرنینگ یوقلیگی تشویش، کوچسیزلیک، اۉزینی کمسیتیشی گه سبب بولهدی.»
شونینگدیک، عیال حقوقی فعالی تهمینه منگلنینگ ایتیشیچه: «حاضرگی شرایطده یاردملر کېسیلگن، افغانستان عیاللریگه جدی ضرر گه سبب بولگن، حیات دستلبکی خذمتلریدن فایدهلنه آلمسلیک کوپینچه عیاللر ضرر کوریشیگه سبب بولهدی، شونینگدیک، ناامیدلیک، تشویش و کوچسیزلیک حسی تاپیلهدی و بو احوال دوامی مملکت اوچون یامان عاقبتی بولیشی ممکن.»
اقتصادی بیلرمانلرنینگ ایتیشلریچه، خلقارا یاردملر فقط قیسقه مدت اوچون کمبغللیکنی کمهیتریشی ممکن، بیراق مناسب آست قورمه یوقلیگی و ریجهسیزلیک، دایمی تأثیری بولمهیدی. اولرنینگ تأکیدلشیچه، باغلیقلیکنی کمهیتیریش و اۉزینی اۉزی تأمینلش اوچون، حکومت سرمایه یاتقیزیشلرنی جذب قیلیش، تولیدلرنی کوچلنتیریش، کانلر و خصوصی سکتورلردن اصولی فایدهلنیش بیلن، اقتصادی خودکفالیک امکانیتینی یرهتیشی ممکن.
اقتصادی ایش بیلرمان عبدالنصیر رشتیا گه کوره: «انسان سیورلیک یاردملر فقط اضطراری حالتلرده کمبغللیکنی کمهیتیرهدی و اقتصادی کمکلر و ریجهلی شکلده بولمسه، دایمی تأثیری بولمهیدی. اقتصادی خودکفالیکّه ایریشیش اوچون دولت سرمایه یاتقیزیشنی جذب قیلیب و خصوصی سکتورنی قۉللب-قوتلب و طبیعی کانلردن اساسی شکلده فایدهلنیش بیلن اقتصادی قیینچیلیکلرنی حل قیلیش گه سعی-حرکت قیلسه. فقط شو بیلن افغانستان دایمی ترقیات گه قول تاپیب و خارجی یاردملر گه باغلیقلیگینی کمهیتیریشی ممکن.»
برچهسی بیلن، سرپرست حکومت ساغلیقنی سقلش وزیرلیگی مسئوللری، افغانستان گه انسان سیورلیک یاردملر کمهیشیدن سۉنگ ۴۲۰ ساغلیق مرکز یاپیلگنینی تصدیقلب ایتیشیچه، بو وزیرلیک کوپ سعی-حرکت بیلن اوشبو مرکزلرنینگ اکثریتینی فعال قیلیش گه اولگورگن، بیراق بو مرکزلرنینگ رقمی حقیده حاضرگه قدر معلومات کېریتیلمهگن.
اونینگ کوپهیتیریشیچه: «مملکتنینگ اوزاق حدودلریده حمایه بولهدیگن کلینیکلر، یاردملر کېسیلیشی بیلن فعالیتی توختهگن بو معمانی حل قیلیش اوچون دونر جذب قیلیش گه اورینهیپمیز و بعضی لایحهلرنی جذب قیلیش بیلن بیرقطار کلینیکلرنینگ قیته فعال قیلیش گه اولگوردیک، اوشبو مرکزلرنی دونر یاردمی یا که شخصی پولیمیزدن فعال قیلیش گه سعی-حرکت قیلهیپمیز.»
اوشبو ییلده بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ سوراوی اساسیده، افغانستانلیک خاتین-قیزلر یشش، طبی و تعلیمی خذمت قیینچیلیکلری بیلن دوچ دیر. فرهنگی چېکلاولر، تورلی ساحهلرده عیال خادملرینینگ آزلیگی و اقتصادی قیینچیلیک بو معمالرنی کوچهیتیرگن. اوشبو سوراوده ۷۰ فایزدن آرتیق عیاللر، انسان سیورلیک یاردملر کمهیشی عیال کوچی کمهیشیگه سبب بولگن. اوشبو گزارشده انسان سیورلیک و خاتین-قیزلرنینگ اساسی خذمتلردن فایدهنه آلمسلیگی ساحهسیده تأکید اېتهدی.
