مملکتده سۉنگی سیاسی اۉزگریشلردن کېین، یوزلب عیال خبرچی، افغانستاننی تشقی مملکتلرده حیات کیچیریش قصدی بیلن ترک اېتدیلر.
سلاموطندار سورگونده بولگن افغانستانلیک عیال خبرچیلرنینگ ایش شرایطینی تېکشیریش مقصدیده، سۉنگی اوچ ییل ایچیده افغانستاننی تشقی مملکتلرده حیات کیچیریش قصدی بیلن ترک اېتگن ۱۷ عیال ژورنالیست بیلن صحبت قیلگن.
اوشبو تدقیقات اساسیده، ۱۷ ژورنالیستدن فقط ۷ نفری، یېتکرمهلرده مسلکی فعالیتلریگه دوام بیرگن؛ بو، عیال ژورنالیستلر مملکتنی ترک اېتگچ تورلی معمالر و قیینچیلیکلر بیلن دوچ بولیب و مسلکی فعالیتلریگه دوام بیره آلمسلیکلریدن درهک بیرهدی.
شو بیلن بیرگه، اوشبو تدقیقاتده اشتراک اېتگن عیال ژورنالیستلرنینگ برچهسی مملکت گه قیتیش آرزوسیده بولگن. اولر مملکتده شرایط یخشیلنگن حالده اولکه گه قیتیب و خبرنگارلیک مسلکلریگه دوام بیریشلرینی اېتگنلر.
سلاموطندار بیلن صحبت قیلگن ژورنالیستلردن ۶ نفری فرانسه، ۳ نفری امریکا، ۳ نفری اسپانیا، ۲ نفری ایران، بیر نفری جرمنی، بیر نفری بریتانیا و بیر نفری آسترالیاده یشب کېلماقدهلر.
افغانستانلیک عیال ژورنالیست دیبا اکبری و رویا موسوی حاضر فرانسه و اسپانیاده تیریکچیلیک قیلیب کېلماقدهلر و حاضر هم یېتکرمه ساحهسیده فعالیت آلیب بارهیاتگنلرینی معلوم قیلهدیلر.
بیزلرنینگ فیسبوک صحیفهمیزگه باش اورینگ!
عیال ژورنالیست دیبا اکبری گه کوره: «خورسندلیک بیلن افغانستانده عیاللر اوچون بولگن تلویزیونلردن بیریده ایشلهی من بیگم تلویزیونی عیاللر اوچون دیر، تبسم دستوری روانشناسلیک دستور دیر جانلی آلغه آلیب بارهمن بونی یانیده افغانستاندهگی عیاللرنینگ تیریکچیلیگی حقیده گزارشلرنی یازهمن.»
عیال ژورنالیستلردن باشقه بیری رویا موسوینینگ ایتیشیچه: «حاضرگی کونده آزادلیک رادیوسیده ایشلهی من. اسپانیده ینگی کېلگن پیتیمده خلقارا یېتکرمهلر بیلن فریلانس ایشنی باشلهدیم اسپانیادن تشقریدهگی بعضی یېتکرمهلر بیلن اسپانیا ایچیده جوده هم قیین دیر چونکه اساسی مشکل تیل دیر.»
افغانستانلیک عیال ژورنالیستلردن باشقه بیری مرضیه محمدی، حاضر ایرانده حیات کیچیریب کېلماقده ایتیشیچه، بو مملکتده یېتکرمهده ایشلش امکانیتی یوق و احتیاجلرینی تأمینلش اوچون تیکووچیلیک قیلیش گه یوز کېلتیرگن.
اونینگ کوپهیتیریشیچه: «تیکووچیلیک بیلن مصروف من ایرتهلب ساعت ۰۷:۰۰ دن کیچه ساعت ۰۷:۰۰ گه قدر. حاضر یېتکرمهده فعالیتیم یوق چونکه آلگن قرضلریمنی تولهشیم کېرهک. یېتکرمهده ایشلش اوچون وقتیم یوق چونکه تیکووچیلیک ایشخانهده تلفوندن فایدهلنیشگه رخصت بیریلمهیدی فقط عایله تامانیدن ضرور ایش بولسه اونگه جواب قیترهمیز . بو ییرده اوقیمهی من هم چونکه فقط جمعه کونلری بوش من.»
بیزلرنینگ «ایکس» ترماغی ده هم تعقیب قیلینگ!
باشقه تاماندن، افغانستانلیک ژورنالیست فرخنده محبی اسپانیاده تیریکچیلیک قیلماقده و حاضر بیکار دیر، میزبان مملکتلرده خبرنگارلیککه دوام بیریش اوچون عیال خبرنگارلرنینگ قیینچیلیگی حقیده ایتیشیچه، یېتکرمه ساحهسیده ایشلش ناممکن اېمس بیراق جوده هم قیین دیر.
اونگه کوره: «صفردن باشلهسم کوپ وقت اوتهدی، الله یاردمی بیلن توانیم باریچه خبرچیلیک ایشیمگه دوام بیرهمن آنلاین بولسین یا که حضوری، بو وظیفهنی اساسی شکلده آلغه آلیب بارهمن مخصوص ایشیم یوق بیراق اسپانیا تیلینی اورگهنیش کورسینی اوقیاپمن.»
شو بیلن بیرگه، مسلکدن اوزاقلیک یانیده – سورگونده اکثریت عیال خبرچیلر، مالیهوی امکانیت یېتیشمسلیک معمالری بیلن دوچ دیر.
افغانستانلیک عیال ژورنالیست معصومه سیرت، ۷ آییدن بیری امریکاده یشب کېلماقده ایتیشیچه: «اقتصادی احوالیمیز یخشی اېمس و ثابت وظیفه و درآمد منبع هم یوق، اقتصادی احوال اونچهلیک یامان هم اېمس فقط کوندهلیک احتیاجلریمیزنی تأمینلهیمیز خلاص، اېنگ اساسی معمامیز تیلنی بیلمسلیک دیر و باشقه تشویش عایله و یورتدن اوزاقلیک، روح نقطهی نظریدن جدی تشویشیمیز یوق، بیراق اۉز مسلکیمیزده ایشلهی آلمسلیک بیزنی بیزاوته قیلهدی.»
افغانستانلیک ژورنالیست عیاللردن باشقه بیری خالده تحسین، میلادی ۲۰۲۲-ییل، ۲۱-مارچ، فرانسه گه باشپنه ایزلب بارگن ایتیشیچه: «اقتصادی احوالیمیز یخشی اېمس و دولت تامانیدن تولهنیلهدیگن پول یېترلی اېمس، اوی اجارهسی و برق پولینی تولهسک باشقه احتیاجلریمیز اوچون پول آز قالهدی.»
شو بیلن بیرگه، یېتکرمه ساحهسیده بیلرمانلردن بعضیلری، یېتکرمهلرده ملَکهلی خبرچیلر یوقلیگی و فعالیت قیلمسلیگینی جدی بحران دیه اتهیدیلر.
یېتکرمه ساحهسیده بیلرمان و خلقارا یېتکرمهلردن بیریده خبرنگار محمود کوچی گه کوره: «افغانستانده توزوم تونتیریلیشیدن سۉنگ اکثریت خبرچیلر مملکتنی ترک اېتدی، اوشبو خبرچیلرنینگ بیر – ایککی فایزی قیتهدن فعالیت گه باشلهگنلری بولیشی ممکن قالگنی همهسی بیکار دیر، مسلکلریدن اوزاق و اقتصادی قیینچیلیک بیلن دوچ دیر. کوپینچه خبرچیلرنینگ ۲۰ ییللیک تجربهسی بولیب و اۉزلرینی خلقارا معیارلر گه تېنگ قیلگن اېدیلر بیراق افسوس بیلن همهسی یوق بولدی، بو افغانستان سۉز ایرکینلیگی اوچون کتته ضرر دیر.»
برچهسی بیلن جمعیتشناسلرنینگ ایتیشلریچه، مسلکی خبرچیلر یوقلیگی یېتکرمه ساحهسیده کتته ضرر بولیب و اهالینینگ یېتکرمهلر گه نسبتن ایشانچی کمهیشیگه سبب بولهدی.
جمعیتشناس شعیب احمدی گه کوره: «هر ساحهده ملَکهلی و تجربهلی آدملر بولیشی ضرور. بو کیشیلر اۉز ساحهلریده یېترلیچه بیلیمی بولیب و جمعیت گه خذمت قیلیشلری ممکن. مملکتنینگ اقتصادی ترقیاتی، فرهنگی و اجتماعی ساحهسیده رولی مهم بولگن یېتکرمهلرده، بوندهی متعهد کیشیلرنینگ بارلیگی ضروری دیر و بولرنینگ یوقلیگی جدی قیینچیلیکلر گه سبب بولیشی ممکن اینیقسه ناتوغری و ناقص معلومات بیریشده، بو ایش عموم اهالینینگ ایشانچی کمهیشیگه سبب بولهدی.»
برچهسی بیلن، خبرچیلر مصئونیت کمیتهسینینگ جندر بولیمی مسئولی مطواع کبیر، یېتکرمهلرده عیاللرنینگ حضورینی آشیریش اوچون بو کمیتهنینگ سعی-حرکت قیلهیاتگنینی معلوم قیلهدی. «سرپرست حکومت قدرتنی آلگچ، اکثریت عیال ژورنالیستلر یېتکرمهلرنینگ اقتصادی ضعیفلیگی طفیلی اۉز وظیفهلرینی قولدن بیریشدی و ۸۰۰ دن آرتیق عیال ژورنالیست بیکار دیر، بعضیلری مهاجرت طفیلی وظیفهلرینی قولدن بیرگن، اوندن کېین میلادی ۲۰۲۳-ییلده عیال ژورنالیستلر سانینی آشیریش اوچون بیز کوپ سعی-حرکت قیلدیک و حکومت بیلن بولگن دادخواهیلیک برنامهلریمیزده اولر گه قناعت بیردیک عیاللرنینگ یېتکرمهده حضوری بولیشی اوچون. ۲۰۲۲-ییلده ۴۶۳ عیالدن میلادی ۲۰۲۳-ییلده سانلرینی ۵۷۵ کیشی گه آشیریش گه اولگوردیک.»
چېگره بیلمس گزارشگرلر تشکیلاتینینگ معلوماتی اساسیده، میلادی ۲۰۲۳-ییلده، ۸۰ فایز عیال ژورنالیست میلادی ۲۰۲۱-ییلدن ۲۰۲۳-ییل گه قدر اۉز وظیفهلرینی قولدن بیرگنلر.
