سلاموطندارنینگ افغانستان نیچته ولایتیدن ۳۰ عیال بیلن صحبتی شونی کورستهدی کی، تعلیم و ایش چیکلاولری، اولرنی اوی شرایطیده اوز-اوزینی اورگهتیش، تیکووچیلیک و رساملیک کبی کسبلرنی اورگهنیش گه اوندهگن.
گرچی بو عیاللرنینگ برچهسی امکانیتلر و قوللب-قوتلشنینگ کیسکین ییتمسلیگیدن اذیت چیکهیاتگن بولسهده، اولردن ۱۸ نفری عینن شو اوز-اوزینی اورگهتیش کونیکمهلر آرقهلی هر قنچه کم بولسه هم، برقرار درآمد تاپیشگه موفق بولگن. بو درآمد نهفقط اولرنینگ اقتصادی احوالینی بلکی، روحی سلامتلیگی و اوزیگه بولگن ایشانچینی هم یخشیلهگن.
معلوماتلر اساسیده، صحبت قیلگن عیاللرنینگ ۸ نفری اورته تعلیم باسقیچیگه، ۱۳ نفری مکتبنی بیتتیرگن گه قدر و ۹ نفری لیسانس درجهسیگه قدر تحصیل آلگن و شوندن سونگ اولرنینگ تعلیم و محنت فعالیتی توختهب قالگن.
فاریابلیک ۲۱ یاشلی نظیفه فاتح شوندهی دییدی: «قیزلر مکتبلری یاپیلگچ، اوقیشنی دوام ایتتیریش امکانیتی میندن آلیندی و وقتیمنی بیهوده اوتکزمسلیگیم کیرهکلیگینی حس قیلدیم. شو سببلی، بند بولیش و کیلهجکده اوزیم همده عایلهمگه فایدهلی بولیش اوچون بیرار کسب اورگهنیشگه قرار قیلدیم. اویده موجود بولگن کم و عادی واسطهلر بیلن تیکوچیلیک کسبینی مستقل روشده اورگهنیشنی باشلهدیم.»
بادغیسلیک ۲۰ یاشر عایشه گه کوره: «بیر مدتدن کیین فقط اوقیشنینگ اوزی ییترلی ایمسلیگینی حس قیلدیم، البته بیرار کسب هم اورگهنیش کیرهک ایدی. تیکوچیلیک و رساملیککه قیزیقیب قالدی، چونکی بو ایشلر هم چیرایلی، هم اورگهنیلسه اوندن یخشی فایده آلیش ممکن. مخصوص جهازلریم کوپ ایمس ایدی، بیراق اویده بار نرسهلر بیلن باشلهدیم. موبایل تلفون، انترنت، اوقوو ویدیولری و بعضاً باشقهلرنینگ ایشلرینی کوزهتیشدن فایدهلندیم. انه شو کم امکانیتلرنینگ اوزی مین اوچون بیر مکتب بولدی.»
اوشبو گزارش نتیجهلری شونی کورستهدی کی، صحبت قیلگن عیاللردن هیچ بیری، مسلکی اوسکونه و جهازلردن فایدهلنه آلمهیدی و اولر اویدهگی دستلبکی امکانیت، موبایل تلفون و اورگهتیش ویدیولردن قوللنگن. کنرلیک ۱۸ یاشلی لیلا و هرات یشاوچیسی فوزیه احمدی، اورگهتیش ویدیولردن فایدهلنیب تیکووچیلیک و رساملیکنی اورگهنیشگنلرینی ایتیشهدی.
لیلا شوندهی دییدی: «بیرینچی مراتبه مین اوی اطرافیدهگی موجود ویدیولر، کتابلر و آنلاین منبعلر آرقهلی ساده کییم تیکیشنی اورگندیم. مقصدیم مهارتنی یوقاری ایلتیش ایدی و هر ایده بیلن ایشانچیم آشدی. انترنت و نیچته اورگهتیش ویدیو آرقهلی تورلی تخنیکلرنی اورگندیم.»
فوزیه گه کوره: «رساملیکنی مسلکی اورگهنیش و باشقهلر قیزیقیشی اوچون کوپ مشق قیلیش کیرهک. اجتماعی ترماقلر، ویدیولرنی ایزلش و باشقه رساملردن اولگو آلیش بیلن، مهارتنی آشیریش گه اولگوردیم. حاضر بو بولیمده شاگردیم بار.»
اوشبو گزارش معلوماتلریگه کوره، تیکوچیلیک و رساملیک کبی مسلکنی اوز-اوزی اورگهنیش نهفقط گزارشده صحبت قیلگن بیرقطار عیاللرنینگ حیات بیر بولیمینی اوزگرتیرگن، بلکی اولردن بعضیلری اوچون برقرار و محدود درآمد تاپیش امکانینی یرهتگن. صحبت قیلگن عیاللر آرهسیده ۱۸ نفری برقرار درآمد ایگهسی بولگن.
کابل بیلیم یورتی انگیلیس تیلی و ادبیات بولیمی طلبهسی ۲۲ یاشلی خالده صحرایی بوتوغریده فکر-ملاحظهسینی شوندهی بیان قیلهدی: «قوشنیلر و قرینداشلردن بویورتمه آلیش بیلن آز بولسههم برقرار درآمد تاپیش گه اولگوردیم. بیر مسلکنی بیلیش یخشی درآمد آز بولسههم برقرار و بوندن خورسند من.»
بادغیس یشاوچیسی ۱۷ یاشلی مهسا گه کوره: «رساملیک چیزیش و بویورتمه آلیش بیلن آز بولسههم درآمد تاپیش گه اولگوردیم مینی اوچون قووانرلی و تورتکی بولدی. رساملیک سببلی مستقل اویلش گه ایگه بولیب و ایشانچیم آشدی و کوپینچه سعی-حرکتلر بیلن حتا قیین شرایطده آلغه باریش یولینی تاپدیم.»
عیال حقوقی فعاللریدن بیرقطاری اوشبو عیاللر قوللب-قوتلنیشیگه تأکیدلب ایتیشلریچه، بوندهی احوال دوام تاپیشی و اولر قوللب-قوتلنمسه، عیاللر جمعیتدن استه-سیکین حذف ایتیلهیاتگن بیر پیتده مستقل مالیهوی درآمد گه ایگه بوله آلمسلیکلری ممکن.
عیال حقوقی فعالی هما رجبی شوندهی دییدی: «قیسقه مدتلی عاقبتلر، میهلریده ایدهلر یوق بولیشی و اونینگ افغانستان اقتصادی گه اوزاق مدتلی عاقبتلری سلبی تأثیر قویهدی. شونینگ اوچون، بو بولیمده عیاللرنینگ رولی مهم. قوللب-قوتلنمسهلر، عیاللر جمعیتدن استه-سیکین حذف بولیب و افسوس بیلن عایله سرپرستی بولگنلرهم حذف بولیشهدی و عایلهنینگ مالیهوی احوالی حقیده هیچ مسئولیتلری بولمهیدی.»
باشقه تاماندن، اقتصاد شناسلردن بعضیلری کیچیک تجارتلرده عیاللر رولی گه تأکیدلب، بو ایش مملکت مقیاسیده ایش فرصتلری یرهتیلیشی و ایشسیزلر سانی کمهیشیگه یاردم بیریشینی ایتهدیلر.
اقتصاد شناس امیدالله قاسمزی شوندهی دییدی: «شبههسیز عیاللر عایلهلرنینگ عایلهلر اقتصادیاتیگه اورنی جوده مهم و تأثیرلی دیر. عموماً آلگنده عیاللر کیچیک بیزنسلر آرقهلی نهفقط اوزلری اوچون ایش اورنی یرهتیش و عایله گه اقتصادی یاردم بیریشده ثمرهلی بولهدیلر، بلکی موفقیتلی تدبیرکارلر گه هم ایلنیشلری ممکن. بو ایسه وقت اوتیشی بیلن ایشسیزلیک درجهسینی کمهیتیریشده مهم رول اوینهیدی.»
شو بیلن بیرگه، اسلام امیرلیگی صناعت وسودا وزیرلیگی مسئوللریگه کوره، عیاللر هیچ قندهی کمسیتیشسیز ایش فعالیتی اوچون رخصتنامه آلیب و اوز اقتصادی فعالیتلرینی کینگهیتیریش یولیده قدم تشلشلری ممکن.
صناعت و سودا وزیرلیگی سوزلاوچیسی آخوندزاده عبدالسلام جواد سلاموطندار بیلن صحبتده شوندهی دییدی: «افغانستان مقیاسیده عیاللر ایریم ساحهلر اینیقسه صناعت یا کی ایشلب چیقریشده فعالیت یوریتماقده و اولر گه هیچ قندهی قیینچیلیک یوق. قیسی بیر قیینیچیلیکسیز سودا لریگه دوام بیریشماقده. اونی یانیده تدبیرکار قریب ۵۰ مینگ عیال عملی شکلده فعالیت یوریتماقده.»
عیاللر اوی شرایطیده کیچیک و درآمد کیلتیروچی ایشلر گه یوز توتهیاتگن بیر پیتده، میلادی ۲۰۲۵ ییل، نومبر آییده اعلان قیلینگن خلقارا تدبیرکارلیک کوزهتوچی گزارشیگه کوره، عیاللر بوتون دنیا بویلب تدبیرکارلیکدهگی رولی آرتیب بارهیاتگنیگه قرهمی، هنوزگچه بیزنسنی یولگه قوییش و بندلیک بارهسیده جدی ترکیبی توسیقلر گه دوچ بولگنلر.
