سلاموطندار نینگ ۱۸ ییگیت و ۱۲ قیز شامل ۳۰ یاش بیلن اۉتکزگن صحبتی اساسیده، اولر نینگ تورموش قوریش گه علاقهمندلیکلری گه قرهگنده، تورلی خیل معما بو یاشلر نینگ تورموش قوریشی گه توسیق بولگن. اوشبو گزارش ده سوراو گه جواب قیترگنلردن ۲۲ نفری اقتصادی قیینچیلیک و عایلهلری نینگ طلبی یوقاریلیگی، تورت نفری فرهنگی و اجتماعی توسیقلر، ایکّی نفری تنلاو حقیدن محروملیک و باشقه ایکّی نفری هم تحصیل گه دوام بیریشنی تورموش قوریش اونگیدهگی یا ده کېینگه قالیش معمالردن دیگنلر. بو گزارش ده صحبت قیلگن ۳۰ یاش (جوان) دن، بیش نفری توسیقلرنی حل اېتیب و تورموش قوریش گه اولگورگن. ییتّی نفری اۉنشتیریلگن و باشقه ۱۸ نفری هم بویداق دیر.
بو گزارش ده صحبت قیلگن ۱۸ یاش دن ۱۴ نفری اقتصادی قیینچیلیک و تورت نفری فرهنگی توسیقلرنی تویلری آرتگه قالیش یا ده توی قیله آلمسلیک اصلی عامللردن عنوان قیلگنلر. گرچند بو گزارش ده سوراو گه جواب قیترگن هر تورت یاش دن اوچ نفری اقتصادی قیینچیلیک یا ده عایلهلری نینگ یوقاری اېستکلرینی تویلری آرتگه قالیش دلیلی عنوان قیلگنلر.
۳۰ یاشر و حاضرگه قدر توی قیلمهگن احمدبلال نینگ ایتیشیچه، اقتصادی قیینچیلیک طفیلی سیوگن قیز بیلن اویلنه آلمهگن. اونینگ کوپهیتیریشیچه: «اۉزیم سیوگن قیز نینگ عایلهسی آز خرهجت نی قبول قیلمهدی و بوندهی صرف-خرهجت نی تأمینلش گه قوربیم اېتمسدی، شونی اوچون حاضرگه قدر توی قیلگنیم یوق.»
توی قیلیش گه قرار قیلگن ساحل گه کوره، قیز عایلهسی نینگ اېستهگی یوقاریلیگی اوچون تورموش قوریش گه قوربی اېتمهیدی. اونینگ ایتیشیچه: «مهرنی کوپ اېتگنلر؛ بونگه قۉشیمچه جهیزیه هم سۉرهشگن؛ اۉزیم بیر دکانده ایشلهی من سین بیر ایشچی سنگ و بو صرف-خرهجتنی تأمینلهی آلمسلیگیمنی اېتدیلر.»
قیزلردن بیرقطاری، قوللرینی سۉرهب کیلگن ییگیتلر نینگ اقتصادی قیینچیلیگی باعث تورموش قوره آلمهگنلرینی معلوم قیلهدیلر. اوشبو قیزلردن مهناز نینگ ایتیشیچه: «قولیمنی سۉرهب کیلگن کیشی صرف-خرهجتنی تأمینلهی آلمهیدی، طنطنهلی توی قیلیش گه قوربی یېتمهیدی.»
قیزلردن باشقه بیری تمنا نینگ کوپهیتیریشیچه: «کوپ کیشیلر کیلر اېدی؛ بیراق قیینچیلیکلری بارلیگی اوچون رد اېتدیم؛ اقتصادی نقطهی نظردن اېستکلریمنی عملی قیله آلمس اېدیلر.»
بیزلرنینگ فیسبوک صحیفهمیزگه باش اورینگ!
بو یاشلردن بیرقطاری نینگ ایتیشلریچه، توی نینگ صرف-خرهجتی گه قۉشیمچه جمعیتدهگی رسم-عنعنهلر تورموش قوریش اونگیدهگی معمالردن سنلهدی.
اوشبو گزارش ده صحبت قیلگن محمدابراهیم گه کوره، تورموش قوریش اوچون بیر قیزنی تنلهگن؛ بیراق قومی تفاوتلر باعث قیز عایلهسی راضیلیک کورستمهگن. اونینگ کوپهیتیریشیچه: «قرینداشیمیز هم اېمس اېدی شونی اوچون قیز عایلهسی راضیلیک کورستمهدی، بیش ییلدن بېری ساووچی یوبارهمن؛ بیراق قبول قیلیشمهیدی.»
ییگیتلر اینیقسه قیزلر نینگ تنلاو حقی یوقلیگی، تورموش قوریش اوچون اونگیلریدهگی باشقه معمالردن دیېلگن. بو گزارش ده جواب قیترگن ۱۲ قیز، تنلاو حقلری یوقلیگی اوچون تومورش قوره آلمهگنلرینی اېتگن.
کابل یشاوچیسی فاطمه گه کوره، عایله دهگی حاکم عنعنه و تنلاو حقی یوقلیگی اوچون تورموش قوره آلمهگن. اونینگ ایتیشیچه: «سید بولمهگن کیشی بیلن تورموش قوره آلمهیمیز؛ تورموش قوریش گه قرار قیلسم باشقه ایکّی سینگلیم کبی عایله اېستهگی اساسیده بولیشی کېرهک؛ چونکه اۉزیم نینگ تنلاو حقیم یوق دیر.»
بیزلرنینگ «ایکس» ترماغی ده هم تعقیب قیلینگ!
حاضرگه قدر تورموش قورمهگن عایشه گه کوره: «عایله اعضالری قرار قبول قیلیشی کېرهک؛ عینحالده کېلهجک تورموش اورتاق نی تنلش بیزنی شرعی حقیمیز دیر؛ لېکن افسوس بیلن بوندهی اېمس شونی اوچون هلیگچه تورموش قوریش گه قرار قیلگنیمیز یوق.»
تورموش قوریش و حتا اوندن کېینگی معمالر، یاشلر نینگ قۉشمه حیاتی اوستیگه سلبی تأثیر قویگن. سوراو گه جواب قیترگن و تورموش قورگن بیش کیشی، قۉشمه حیاتلریدن انچه ییل اۉتگن بولسه ده، بیراق تورموش قوریش اوچون آلگن قرضلرینی همان توله آلمهی و بو مسئلهلر اولر نینگ قۉشمه حیاتی گه تأثیر قویگن.
تورموش قورگنیدن ایکّی ییل اۉتیب و ایکّی باله آتهسی عبدالله نینگ ایتیشیچه، تورموش اورتاقی نینگ عایله اعضالری اېستهگی اساسیده توی مراسمی اوچون ۸۰۰ مینگ افغانی قرض آلگن. اونینگ کوپهیتیریشیچه: «توی ده ایکّی میلیون افغانی صرفلهدیم و قریب ۸۰۰ مینگ قرضدار من؛ حاضر اقتصادی قیینچیلیک بیلن دوچ من و اۉزیم هم عادی خادم من و ۱۵ مینگ افغانی معاش آلهمن؛ بو مقدار پول بیلن نیمه ایش قیلیشنی بیلمهی من.»
دین عالملری توی خرهجتلری کمهیشی و جمعیتدهگی عنعنهلر یوق اېتیلیشی گه تأکیدلب ایتیشلریچه، توی اوچون شرط قوییش اسلام قدریتلری گه ضد دیر.
دین عالمی قطبالدین مجتهد گه کوره، اسلام نقطهی نظریدن اېنگ زور توی، قولی طرزده توی قیلیش دیر: «توی ده کوپ مهر قوییش، یوقاری مقدار ده مصرف قیلیش، حاکم عنعنهلر یاشلر نینگ تورموش قوره آلمسلیگی گه سبب بولگن و بونگه هم اسلام دینی رخصت بیرمهیدی.»
جمعیتشناسلر هم عایلهلر تامانیدن تورموش قوریش اونگیدهگی معمالر حل اېتیلیشی گه تأکیدلب و حکومتدن بوتوغریده چاره-تدبیر کوریشینی اېستهیدیلر. جمعیتشناس شفیقالله انصار، اوزاق مدت ده یاشلر نینگ تورموش قوریشی اوچون اقتصادی و فرهنگی معمالر نینگ سلبی عاقبتلریدن آگاهلنتیرهدی. اونینگ ایتیشیچه: «یاشلر اۉرتهسیده روحی قیینچیلیک کوپهیشی گه سبب بولهدی؛ چونکه هر بیر یاش نینگ آرزوسی تورموش قوریش دیر؛ ایکّینچیدن یاشلری آشهدی؛ معمالردن باشقه بیری جمعیتده اخلاقسیز ایشلر کوپهیشی گه سبب بولهدی.»
اسلام امیرلیگی امر معروف و نهی منکر وزیرلیگی سۉزلاوچیسی عبدالغفار سباوون فاروق گه کوره، بو وزیرلیک رهبریتی هردایم تورموش قوریش اونگیدهگی معمالر حل اېتیلیشی و ایکّی تامان اینیقسه عیاللر نینگ شرعی حقوقی رعایت اېتیلیشی اوچون تلاش قیلگن.
بو گزارش ده کوپینچه یاشلر عینحالده اقتصادی قیینچیلیک دن نالیگن، قریب سۉنگی اوچ ییلده ایشسیزلر سانی کوپهیشی بیلن بیرگه، یاشلردن بیرقطاری توی مراسملرینی کیچیک یا ده گروهی شکلده اۉتکزیش گه مجبور بولگن.
