افغانستانده سیاسی اوزگریشلردن سونگ، صناعت، سودا همده کیچیک و اورته سودا ساحهلریده فعالیت یوریتیش عیاللر اوچون اینگ مهم امید ایشیکلریدن بیریگه ایلنگن.
سلاموطندارنینگ افغانستان ییتی ولایتیده ۲۳ عیال بیلن صحبتی شونی کورستهدیکی، بو عیاللر کیچیک قرض آلیش آرقهلی اوز ایاقلریده توریش گه حرکت قیلگن، بیراق اولرنینگ آلتی نفری تجربهسی شونی کورستهدی کی، اوشبو قرضلر امکانیت یرهتیش بیلن بیرگه، اقتصادی و روحی باسیملرنی هم کیلتیریب چیقرگن.
بو عیاللر اوز فعالیتلرینی رواجلنتیریش و کینگهیتیریش اوچون ۳۰ مینگدن بیر میلیون افغانیگچه قرض آلگن. آلینگن معلوماتلرگه کوره، بیش نفری اکسس بانکی، تورت نفری کیچیک قرضهلر بانکلریدن، بیش نفری آغاخان جمغرمهسی و ۹ نفری ایسه تورلی نهادلردن قرض آلگنلر.
اوشبو ۲۳ عیالدن ۱۷ نفری قرض اولر گه اوز سودالرینی سقلب قالیش یا کی کینگهیتیریش گه یاردم بیرگنینی ایتهدی؛ بیراق آلتی نفری بازارنینگ تورغونلیگی، سودانینگ کملیگی و دایمی بازار یوقلیگی سببلی آیلیک تولاولرینی عملگه آشیریشده جدی قیینچیلیکلر گه دوچ کیلگن.
ییغیلگن معلوماتلر گه کوره، ۱۰ نفر عیال تیکووچیلیک ایشخانهلری ساحهسیده، ۷ نفری آشپزلیک و کولچه پیشیریش یونهلیشیده، ۶ نفری سوت محصولاتلری سوداسیده، بیر نفری ایسه کلینیک تشکیل ایتیش ساحهسیده قرض آلگن.
کابللیک و ایشلب چیقروچی بیر کمپنیه باشلیغی ۳۴ یاشر رویا محمدی، بودجه آزلیگی سببلی ایکی ییل اول فابریکهسی اوچون ضرور بولگن اوسکونه و خاماشیا ساتیب آلیش مقصدیده بانکدن قرض آلگن، نتیجهده او اوز ایشینی موفقیتلی یولگه قوییش گه ایریشگن و قرضینی هم تولیق تولب بیرگنینی معلوم قیلهدی.
او شوندهی دییدی: «شرکتده ایریم معمالر بار ایدی – مثلاً، ضرور اوسکونهلر کیرهک ایدی، لیکن پولیم یوق ایدی، شونینگدیک دیزاین ایشلری اوچون خاماشیا هم ضرور بولیب، بولرنی اوز فابریکمده عملگه آشیرماقچی ایدیم. شو سببلی قرض آلیشگه قرار قیلدیم. غضنفر بانکدن ۵۰۰ مینگ افغانی قرض آلدیم و یخشی یم کی معمالریمنی حل قیله آلدیم.»
کنرلیک ۳۳ یاشر شازیه، ۱۰ آی اول ۵۰ مینگ افغانی قرض آلیش بیلن اویده تیکووچیلیک ایشخانهنی آچگن و ایندیلیکده قرضینی بیریش، عایله احتیاجلرینی تأمینلش گه قادر.
اونگه کوره: «بیزنینگ اقتصادی وضعیتیمیز یامان ایدی، ایریمنینگ ایشی یوق ایدی و اوی خرهجتلری کوپ ایدی. شو سببلی قرض آلیشگه قرار قیلدیم. تخمیناً ۱۰ آی آلدین ۵۰ مینگ افغانی قرضنی نادولت تشکیلاتیدن آلدیم. تیکووچیلیک ایشیم کینگهیدی، حاضر هر آی درآمدیم بار و اوی خرهجتلریمنی قاپلهی آلهمن.»
جوزجانلیک عیاللردن باشقه بیری ریحانه امیری، ایکی ییل اول تیکووچیلیک ایشخانهسی فعالیتینی کینگهیتیریش مقصدیده قرض آلگن و حاضرده اونی تولش باسقیچیده. او ایتهدی کی، تیزیم اوزگرگنیدن و قرضلرده فایز تقیق قیلینگنیدن کیین، قرضینی آسانلیک بیلن توله آلهدی.
او شوندهی دییدی: «ایکی ییل و آلتی آی اوتدی و حلی هم قرضیم دوام ایتماقده، فقط ایکی آیلیک قالگن. مین ۲۷۵ مینگ قرض آلگن ایدیم و تولاو فرق قیلردی. آلدین تیزیمده بیر آز فایز بیلن تولهیدیگن ایدیک، اولرنینگ فایزی ۲۵ فایز ایدی، اسلام امیرلیگی کیلگنیدن کیین عموماً فایز آلمهیدی.»
باشقه تاماندن، آلتی نفر عیالنینگ ایتیشیچه، اولرنینگ اساسی تشویشی – آیلیک تولاولرینی عملگه آشیریش دهگی باسیم دیر.
کابللیک فرزان کوهستانی، کیک و کلچهپیشیریش شرکت باشلیغی، تخفیف یوقلیگی و قرضنی باسیمیدن ناراض ایکنلیگینی بیلدیرهدی.
او شوندهی دییدی: «بیز آغاخان بانکیدن ۳۵۰ مینگ افغانی قرض آلگن ایدیک، البته بو قرض گرند ایمس ایدی، ضمیر جمغرمهسیدن هم هیچ قندهی گرند آلمهگنمیز. افسوس کی، حاضرگچه بیر افغانی هم گرند کورینیشیدهگی یاردم آلگنیمیز یوق.»
باشقه تاماند، فاریاب ولایتی یشاوچیسی ۲۸ یاشر بهشته گه کوره، قرض اونینگ ایشینی دوام ایتتیریش گه یاردم بیرگن بولسه-ده، آیلیک تولاولرنی قیتریش، بانکنینگ تیز-تیز قونغیراقلری و ایریم خادملرنینگ نااورین مناسبتی اونگه کوچلی روحی باسیم کیلتیریب چیقرگن.
اونینگ فکریچه: «آی جوده تیز کیلیب قالهدی، بعضاً محصولاتنی ساتهمیز، بعضاً ایسه ساته آلمهیمیز. شو سببلی قرضنی بولیب-بولیب تولش بیز اوچون جوده قیین. ینه تولاو قیلهیاتگن پیتیمیزده بانک خادملری قونغیراق قیلیب، اگر پولینگیز یوق بولسه، نیگه قرض آلدینگیز دیب ایتیشهدی و بعضاً نااورین ناتوغری سوزلرنی هم ایشلتیشهدی.»
شو بیلن بیرگه، اقتصاد شناسلر بو بارهده شونی تأکیدلشهدی کی، کیچیک قرضلر عایلهلر اقتصادیاتینی اینیقسه عیاللرنی قوللب-قوتلشده مهم رول اوینشی ممکن. بیراق بونینگ اوچون قیتریش مدتی اوزاقراق و مالیهوی باسیم کمراق بولیشی لازم. شوندهگینه اقتصادی اوسیش اوچون واقعی امکانیت یرهتیلهدی.
اقتصاد شناس ایرج فقیری شوندهی دییدی: «بو عایلهلر اینیقسه عیاللر اقتصادی اوسیشی اوچون یخشیراق یول حسابلنهدی. اگر بانکلر بوندهی قرضلرنی اوزاقراق مدت گه بیرسه، کم درآمدلی عیاللر، کیچیک تجارتی بارلر یا کی ایشینی ایندیگینه باشلهگنلر اوچون اقتصادی جهتدن مستحکملنیشگه یاردم بیرهدی.»
شو بیلن بیرگه، عیاللر حقوقی فعاللری تأکیدلشیچه، کیچیک قرضلر اگر تعلیم و قوللب-قوتلش بیلن بیرگه آلیب باریلسه، عیاللرنینگ اقتصادی جهتدن کوچهیشیده مهم رول اوینشی ممکن.
عیال حقوقی فعالی حمیرا فرهنگیار شوندهی دییدی: «حاضرگی شرایطده عیاللرنینگ اقتصادی جهتدن کوچهیشی اوچون کیچیک قرضلر آلیش جوده یخشی ورینت حسابلنهدی و بو تدبیرکار عیاللرنی آیاققه تورغیزیشی ممکن. چونکی بوگونگی وضعیتده کوپلب عیاللر ایشسیز، اولر تورلی کسب-هنر اورگهنیشگه یوز توتگن یا کی کیچیک سرمایهلر آرقهلی محنت بازاریگه کیریشلری ممکن.»
باشقه تاماندن، افغانستان مرکزی بانکی ایتیشیچه، او بانکلر و مالیهوی موسسهلرنینگ قرض بیریش جریانینی نظارت قیلهدی و امتیازلر شرایط واسطهلری و قیتریش امکانیتلریگه اساسلنیب تقدیم ایتیلهدی، شونده آرتیقچه قرضلنیشنینگ آلدی آلینهدی.
مرکزی بانک سوزلاوچیسی حسیبالله نوری گه کوره، اوشبو تشکیلات اسلامی بانک خذمتلرینی رواجلنتیریش، رقملی مالیهوی خذمتلرنی کینگهیتیریش آرقهلی اهالینینگ مالیهوی امکانیتلر گه عدالتلی و خوفسیز کیریشینی تأمینلش گه حرکت قیلماقده.
او شوندهی دییدی: «افغانستان مرکزی بانکی اسلامی بانک خذمتلرینی رواجلنتیریش، رقملی مالیهوی خذمتلرنی کینگهیتیریش و جماعتچیلیکنی خبردار قیلیش آرقهلی جمعیتنینگ برچه قتلملرینی خوفسیز، شفاف و عدالتلی مالیهوی خذمتلر گه کینگراق کیریشینی تأمینلشنی ریجهلشتیرماقده.»
افغانستان بانکلری اتفاقی باشلیغی نجیب امیری گه کوره، مالیهوی و کفالت حجتلری ترتیبلی بولگن حالده، بانکلر همکارلیک قیلهدی و قرضنی تولش گه توانی بولمهگن حالده، مجاز بیلن شرطنامه و همکارلیکنی اوزهیتیریش امکانی بار.
او شوندهی دییدی: «عیاللر قرضنی تولهی آلمسه، بوندهی حالتده بانکلر مجاز بیلن همکارلیکنی اوزهیتیریش گه حرکت قیلیشهدی. آدملرنینگ قیینچیلیگی بولگن تقدیرده، ینه هم شرطنامهنی اوزهیتیریش امکانی بار و مفاد ده تخفیف بیریلهدی.»
کیچیک قرضلر، غضنفر بانک و آغاخان جمغرمهسینینگ قرض بیریش جریانی توغریسیده فکر-ملاحظهلرینی اورگهنیشنی ایستهدیک؛ بیراق کیتمه-کیت سعی-حرکت بیلن اوشبو گزارش نشر بولگونچه اولرنی جوابینی آلیشگه موفق بولمهدیک.
خلقارا گزارشلر اساسیده، میلادی ۲۰۲۱-ییل، آگست آییدن سونگ افغانستانده عیاللرنینگ محنت بازاریدهگی بندلیگی کیسکین کمهیگن. بوندهی شرایطده کیچیک و اوی شرایطیدهگی تدبیرکارلیک عیاللر اوچون درآمد تاپیشنینگ قالگن کم سانلی یوللریدن بیریگه ایلنگن. بو توردهگی تجارتنی باشلش اوچون ایسه کیچیک و اورته مقداردهگی قرض آلیش ضرور.
