در حالی که حقوقدانان و عالمان دین، کار زنان را حق قانونی و شرعی آنان میدانند، شماری از زنان در دایکندی، میگویند که فشارهای زندگی، مسئولیتهای خانهداری و نگرشهای سنتی پس از ازدواج و مادرشدن، مهمترین مانعهای ادامهی کار آنان است.
در این گزارش با ۲۰ دختر در هشت ولایت افغانستان گفتوگو شده است؛ ۱۲ تن آنها ادامهی تحصیل و تمرکز بر شغل را دلیل اصلی ازدواجنکردن شان میدانند و هشت تن دیگر نیز میگویند که هنوز با فرد مناسبی برای تشکیل زندگی مشترک همآهنگ نشده اند.
نتیجهی گفتوگوی سلاموطندار با ۶۰ زن متأهل در کابل و ولایتها، نشان میدهد که ازدواج برای آنها با مجموعهای از دگرگونیها در زندگی فردی، اجتماعی،
آگاهان حقوقی و عالمان دین، تأکید میکنند که زنان حق دارند پیش از ازدواج، شرایط مشروع خود را در نکاحنامه درج کنند و در صورتی که شوهر به این شرایط وفادار نماند، از مجاری قانونی حق خود را مطالبه کنند. با این حال، شماری از زنان پس از سالها زندگی مشترک، از عملینشدن همان شرایطی شکایت دارند که پیش از عقد نکاح از طرف شوهر پذیرفته شده بود. شرط نکاح عبارت است از هر تعهد یا قیدی که زن یا مرد — هنگام بستن عقد نکاح بر طرف دیگر وضع میکند و طرف مقابل آن را میپذیرد. فرید سکندری، آگاه مسائل حقوقی، میگوید که زنان حق دارند مطابق شریعت اسلامی شروط مشروع شان …
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۱۵ زوج در آستانهی ازدواج در افغانستان، نشان میدهد که ۱۱ زوج به دلیل افزایش بیپیشینهی بهای طلا، مراسم عروسی خود را به تأخیر انداخته اند؛ در حالی که مواردی از جدایی و تنشهای شدید خانوادگی نیز در پی این بحران میان این زوجها به وجود آمده است. در بازهی زمانی اواخر ۲۰۲۵ تا اوایل ۲۰۲۶، بهای طلا در بازارهای جهانی تا دو برابر افزایش را تجربه کرده است.
سازمان ملل متحد، اعلام کرده است که با وجود قوانین منعکننده، هر سه ثانیه در جهان یک دختر زیر سن به ازدواج مجبور میشود. این نهاد، امروز (شنبه، 25 دلو/14 فبروری) در اکس نوشته که ازدواج زیرسن کودکان نقض حقوقبشری است و فرصت رسیدن آنها به توانایی را از بین میبرد.
شماری از دختران، میگویند که پس از بازماندن از آموزش، خانوادههای شان آنها را به ازدواجکردن وادار کرده اند. زینب ۲۲ساله که در هنگام آغاز ممنوعیت تحصیل دختران، دانشجوی سمستر سوم رشتهی حقوق در دانشگاه بلخ بود، میگوید که پس از بازماندن از تحصیل، خانوادهاش او را به ازدواج با پسری که نمیخواست، مجبور کرده است.
با افزایش پیدرپی بهای طلا در بازارهای جهانی طی ماههای اخیر شماری از جوانانی که در آستانهی ازدواج قرار دارند، میگویند ناتوانی اقتصادی، سنتهای ناپسند خرید طلا برای عروس و جهش بیسابقهی بهای طلا، آیندهی مشترک آنها را زیر فشار سنگین اقتصادی قرار داده است.
«پدرم میخواست به بچهاش زن بگیرد و مرا در ششسالگی به بدل داد. خوش داشتم درس بخوانم، مدرسه بروم؛ اما به خاطر مشکلات اقتصادی مرا بدل کردند تا به برادرم زن بگیرند. من در عروسی برادرم خُرد بودم، خبر نداشتم که روز عروسی من هم است، رقص و بازی میکردم.»
افراد دارای معلولیت در افغانستان، با چالشهای جدی در زندگی فردی و اجتماعی شان روبهرو اند و این چالشها، گاهی آنان را از دسترسی به حقوق اساسی و حضور در اجتماع محروم کرده است. گفتوگوی سلاموطندار با ۳۱ جوان دارای معلولیت شامل ۲۲ پسر و نُه دختر نشان میدهد که بیکاری، برخوردهای نابرابر در اجتماع و کمشناسی برای ازدواج، از مهمترین چالشها در زندگی جوانان دارای معلولیت است.
سلاموطندار برای بررسی نقش وساطت در ازدواج جوانان، گفتوگویی را با ۵۵ جوان انجام داده که نتیجهی آن نشان میدهد پادرمیانی در شکلگیری ازدواج جوانان جایگاه مهم دارد.
شماری از جوانان در غزنی، میگویند که به دلیل رسمورواجهای ناپسند و بلندبودن تویانه در میان خانوادهها، مدتها است که نامزد استند و نمیتوانند محفل عروسی شان را برگزار کنند.
سلاموطندار در این گزارش با 30 جوان شامل 18 پسر و 12 گفتوگو کرده است که نشان میدهد که با وجود علاقهمندی به ازدواج، مانعهای مختلف سبب عقبافتادن یا مانع ازدواج جوانان شده است.
«بسیار گریه کردم و برای شان گفتم که قصد ازدواج دوباره را ندارم؛ ولی خانوادهی شوهرم قبول نکردند و برای این که فرزندانم را نگیرند، مجبور شدم ازدواج با پسر برادرشوهرم را پذیرفتم.» این پارهای از گفتههای یلدا است که از سر ناچاری به ازدواج با پسر برادرشوهرش تن داده است.
سلاموطندار نظرسنجی را در میان ۳۸۹ زن در ۲۳ ولایت انجام داده که از این میان ۲۹۰ تن آن را، زنان متأهل تشکیل می دهند. بر اساس این نظرسنجی، ۶۳ درصد از زنان متأهل به دلیل رفتار نامناسب شوهر، خانوادهی شوهر، شرایط نامناسب برای زندگی، مداخلهی دیگران در زندگی مشترک و نحوه شخصیت شوهر، از ازدواج شان رضایت ندارند. .
سلاموطندار این نظرسنجی را در 23 ولایت افغانستان پیرامون بررسی وضعیت ازدواجها در میان زنان انجام داده که در نتیجهی آن، با 389 زن گفتوگو کرده که از این میان، کابل، با 13 درصد بیشترین گفتوگوکنندگان را دارد و ولایتهای غور، بدخشان، زابل و پکتیا با 0.5 درصد، کمترین میزان مصاحبهشونده را دارند.
