خشکسالیهای پیدرپی در ولسوالی الجهاد سرپل، زندگی دامداران را با دشواریهای جدی روبهرو کرده بود. کمبود علوفه، خشکشدن چراگاهها و کاهش منابع آبی، سبب شده بود که بسیاری از خانوادهها بخشی از مواشی شان را از دست بدهند یا برای ادامهی زندگی، دامهای خود را به فروش برسانند، اما بارانهای یک ماه پسین، امید تازهای را میان دامداران این ولسوالی زنده کرده است.
محمد زمان، یکی از دامداران در ولسوالی الجهاد، در گفتوگو با سلاموطندار میگوید: «ما مردم دهنشین هستیم، اگر بارندگیها و سال خوب بیاید، برای ما خیلی خوب است و سالی که بارندگی و برف کم باشد، بسیار با مشکل دچار میشویم. از نگاه کاه، علف و خوراک رسیدگی کرده نمیتوانیم، بسیاری از مواشی ما تلف میشود. اگر علف باشد، مواشی ما در دشت خود را سیر میکنند و مشکل دیده نمیشود. انشاءالله، امسال، سال خوب میآید و کندهها و حوضها از آب پر شده و مردم خیلی خوشحال اند.»
محمد صابر، دیگر دامدار، نیز میگوید که خشکسالی در سالهای گذشته، هم بر زراعت و هم بر دامداری مردم تأثیر منفی گذاشته است. «گیاه کم بود، از آذوقهی حیوانات بسیار کمبودی کردیم. حالا فضل خدا هم گیاه و هم کشت، فراوان شده است. اگر کشت نتیجهی خوب بدهد بخیر، امسال گیاه است و از آب بارانها ذخیره میکنیم. اگر ذخیره نکنیم، در آینده باز هم مواشی تلف میشود.»
به گفتهی او، هرچند وضعیت کنونی امیدوارکننده است، اما نگرانی از بازگشت خشکسالی هنوز هم میان مردم وجود دارد. گلاحمد، دیگر دامدار در ولسوالی الجهاد، میگوید: «طبیعتاً مالداری در سالهای خشکسالی به این مردم بسیار ضربه میزند. این جا مردم به کلی دهقانکار است. اگر دهقانی نشد، مالداری به صفر میرسد. ما اکنون نسبتاً راضی هستیم، آیندهاش را خدا میداند که چه میشود؟ منتها اکنون علف خوب است، مال هم نسبتاً خوب است. گوسفند در سالهای گذشته مثلاً ۴ یا ۵ هزار افغانی بود، حالا شاید ۱۰ تا ۱۲ هزار بالاتر هم باشد.»
قمرالدین پویا، کارشناس تغییرات اقلیمی، میگوید که کمبارانی و افزایش دما در سالهای پسین، کیفیت و مقدار علوفه را در چراگاههای سرپل کاهش داده است. به گفتهی او، بارندگیهای پسین هرچند وضعیت را تا اندازهای بهبود بخشیده است، اما برای جبران خسارههای ناشی از خشکسالیها کافی نیست و نیاز به اقدامهای عملی و مدیریت بهتر منابع طبیعی وجود دارد.
او، میافزاید: «این وضعیت باعث شده مواشی ضعیف شوند، تولید شیر و گوشت هم پایین بیاید. در عین زمان، قیمت علوفه در بازار بالا رفته و فشار بالای دامداران زیاد شده است. دامداران باید علوفه را در فصل مناسب ذخیره کنند، تعداد مواشی را مطابق توان خود نگه دارند و از چراگاهها به شکل نوبتی استفاده کنند. همچنان در صورت مدیریت درست آبها، اگر امکان داشته باشد، کشت علوفه در زمینهای شخصی هم یک راهحل خوب است.»
احمد فواد، دیگر کارشناس تغییرات اقلیمی، نیز میگوید که تغییرات اقلیمی در سالهای پسین، تأثیرات گستردهای بر سکتور دامداری در سرپل گذاشته است. «در این اواخر تغییرات اقلیمی در سرپل، بر سکتور دامداری و زراعت، تأثیرات عمیق و چندجانبه گذاشته است. مهمترین تأثیر افزایش دمای هوا و کاهش بارندگیهای منظم است که باعث خشکشدن چراگاهها شده و کیفیت و کمیت علوفههای طبیعی به شدت کاهش یافته است. از سوی دیگر، تغییر در نظم و الگوهای بارندگی (گاهی باران کم و گاهی طوفانی و شدید) باعث شده برنامهریزی دامداری مختل شود و تولیدهای دامی مانند شیر، گوشت و پشم کاهش پیدا کند.»
این کارشناس، هشدار میدهد که ادامهی تغییرات اقلیمی میتواند سلامت دامها را نیز تهدید کند؛ زیرا کمبود علوفه و آب سالم، زمینهی شیوع بیماریهای دامی را افزایش میدهد.
در همین حال، نصرالله حسینی، مسئول مطبوعات ریاست زراعت سرپل، میگوید که خشکسالیهای دوامدار در سالهای پسین، آسیبهای جدی بر زراعت و دامداری این ولایت وارد کرده است. «زمانی که بارندگیها روزبهروز زیاد شد، امیدواری مردم به زندگی، کشت و کار، دامداری و معیشت بیشتر میشود؛ چون در این چند سال دیدیم که خشکسالیها به مردم به خصوص مردم ولسوالی ما (الجهاد) آسیبهای زیادی وارد کرد. ولی خوشبختانه با بارندگیهایی که اکنون صورت گرفته، در مناطق مختلف چراگاهها رشد بسیار خوبی داشته اند و دامداران بسیار خوش هستند.»
به گفتهی او، ریاست زراعت با همکاری نهادهای داخلی و خارجی، برنامههایی را برای آگاهیدهی و کاهش آسیبهای ناشی از تغییرات اقلیمی روی دست دارد تا دامداران بتوانند با این وضعیت، به گونهی بهتر مقابله کنند. با وجود این نگرانیها، دامدارانِ ولسوالی الجهاد امیدوار اند که ادامهی بارندگیها و حمایت نهادهای مسئول، بتواند وضعیت دامداری را در این منطقه بهبود بخشد و بخشی از خسارهی سالهای گذشته را جبران کند.
