با ادامهی روند بازگشت مهاجران به کشور، شماری از خانوادههای بازگشته میگویند که پس از بازگشت با مشکلات گوناگون از جمله بیکاری، نبود سرپناه و دشواری در تأمین نیازهای نخستین زندگی، روبهرو اند.
قدرتالله که به تازگی از پاکستان به کندهار بازگشته است، میگوید که با بیکاری، بلندبودن کرایهی خانه و کاهش کمکهای نهادهای خیریه روبهرو است. «کرایهی خانهها بسیار بلند شده و با بیکاری و پیدانکردن کار روبهرو هستیم. از مشکلات اساسی ما بیکاری و بیسرپناهی است. مؤسسههای خیریهای که قبلاً با ما کمک میکردند، حالا کمکهای شان بسیار کم شده است. ما به خدمات صحی، آموزش برای کودکان، سرپناه و مواد غذایی نیاز داریم و خواست ما این است که به این مشکلات رسیدگی شود.»
سید احمد، دیگر بازگشتکننده از ایران به نیمروز، نیز میگوید که بیکاری و مشکلات اقتصادی، با نزدیکشدن فصل سرما، از نگرانیهای جدی او و خانوادهاش است. «از وقتی از ایران برگشتهایم، با بیکاری و مشکلات اقتصادی روبهرو شدهایم. خانهی شخصی نداریم و کرایهی خانه و هزینههای درمانی برای ما سنگین است. با نزدیکشدن فصل سرما هم امکانات کافی نداریم و تا حالا هیچ کمکی از سوی دولت دریافت نکردهایم.»
عزیز، یکی دیگر از بازگشتکنندگان از ایران به هرات، میگوید که به دلیل نبود کار و نداشتن خانهی شخصی، برای پرداخت کرایهی خانه گاهی از دیگران قرض میگیرد و تا اکنون از سوی دولت کمکی دریافت نکرده است. «از زمانی که برگشتهایم، با مشکلات زیادی روبهرو هستیم. خانه از خود نداریم، کار نیست و در خانهی کرایه زندگی میکنیم. هر قدر کار میکنم، فقط برای تأمین هزینههای خانه است و بعضی وقتها مجبور میشوم برای پرداخت کرایهی خانه از دیگران قرض بگیرم. از طرف دولت هم هیچ کمکی دریافت نکردهایم.»
در همین حال، علیرضا کریمی، آگاه امور مهاجرین، میگوید که بازگشت گستردهی مهاجران، میتواند فشارهای اقتصادی و اجتماعی بر جامعهی میزبان را افزایش دهد. «بازگشت گستردهی مهاجران، در شرایطی که افغانستان با کمبود فرصتهای شغلی، آموزشی و خدمات صحی روبهرو است، میتواند فشارهای اقتصادی و اجتماعی بر جامعه را افزایش دهد. برای جلوگیری از مهاجرت دوباره، باید زمینهی اشتغال، آموزش و حمایت از خانوادههای بازگشته فراهم شود تا آنها به گونهی پایدار در جامعه ادغام شوند و به خودکفایی برسند.»
با این حال، حمدالله فطرت، معاون سخنگوی امارت اسلامی، میگوید که در سنبله، هفت هزار و ۴۱۹ خانواده، شامل ۳۵ هزار و ۷۷۸ تن، به گونهی اجباری از پاکستان و ایران اخراج شده اند. فطرت، میافزاید که کمیتهی توزیع زمین در این ماه، چهار هزار و ۲۲ نمره زمین را برای این بازگشتکنندگان توزیع کرده است. «هفت هزار و ۴۱۹ خانواده که شمار اعضای آنها به ۳۵ هزار و ۷۷۸ تن میرسد، ثبت شده اند. در این میان، کمیتهی مالی به پنج هزار و ۹۲۶ خانواده، بیش از ۴۸ میلیون افغانی کمک نقدی کرده است. کمیتهی انتقال، پنج هزار و ۴۰۳ خانواده را که شمار اعضای آنها به ۲۹ هزار و ۷۵۸ تن میرسد، به ولایتهای مربوط شان انتقال داده و برای این انتقال، بیش از ۲۷ میلیون افغانی کرایه پرداخت شده است.»
بر بنیاد دادههای سازمان ملل متحد، از ۲۰۲۳ تا اکنون، بیش از شش میلیون تن به افغانستان بازگشته اند و نگرانیها در بارهی کمبود سرپناه و فرصتهای کاری برای بازگشتکنندگان، همچنان پابرجا است.
