شماری از زنان در سرپل: مشکلات اقتصادی، درمان ما را به تأخیر می‌اندازد

شماری از زنان در سرپل، می‌گویند که به دلیل دشواری‌های اقتصادی و برخی مشکلات خانوادگی، روند مراجعه‌ی آنان به مرکزهای صحی و ادامه‌ی درمان گاهی با تأخیر روبه‌رو می‌شود. کارشناسان امور اجتماعی و صحی، تأکید می‌کنند که توجه به سلامت همه اعضای خانواده و پی‌گیری به‌ موقع درمان، می‌تواند از پیش‌رفت بیماری‌ها جلوگیری و به حفظ سلامت خانواده کمک کند.

حقوق‌دانان، نیز با استناد به دیدگاه‌های فقهی و قوانین نافذ، هزینه‌های ضروری درمان را بخشی از نفقه می‌دانند. هم‌‌چنین، پرداخت هزینه‌ی درمان همسر از سوی شوهر، از پایه‌های اخلاق اسلامی و حسن معاشرت است که در شریعت اسلام به آن تأکید صورت گرفته است.

شماری از زنان در سرپل، می‌گویند که در کنار محدودیت‌های اقتصادی، گاهی درمان آنان به دلیل به‌تعویق‌افتادن مراجعه به مرکز صحی با تأخیر هم‌راه می‌شود.

یک تن از این زنان که از درد کمر و ناراحتی‌های جسمی شکایت دارد، می‌گوید که به دلیل مشکلات مالی خانواده، نتوانسته است روند معاینات و درمان خود را به ‌گونه‌ی منظم ادامه دهد.

زن دیگری نیز می‌گوید که با وجود نیاز به مصرف منظم دارو و انجام معاینات، هزینه‌های زندگی سبب شده است که ادامه‌ی درمان برایش دشوار باشد.

بانوی دیگری، می‌گوید که به توصیه‌ی پزشک نیاز به انجام برخی معاینات داشته؛ اما به دلیل محدودیت‌های مالی یا هم گاهی به دلیل توجه‌نکردن جدی همسر با این تصور که «رفتن نزد داکتر/پزشک و تأمین هزینه‌های صحی از مسئولیت‌های زن است»، مراجعه‌اش به مرکزهای صحی به تأخیر افتاده است.

باشنده‌ی دیگری از سرپل، نیز می‌گوید که به دلیل دشواری‌های اقتصادی، گاهی ناچار شده درمان خود را به زمان دیگری موکول کند. آنان، باورمند اند که گاهی این رخ‌دادها در اثر کم‌توجهی یا بی‌توجهی برخی شوهران، رفتارهای غیرعلمی، رهنمودهای غیرعلمی و مسلکی بزرگان برخی خانواده‌ها مبنی بر این که «نیاز نیست خودش جور می‌شود»، اتفاق می‌افتد.

با این حال، کارشناسان امور صحی، توصیه می‌کنند که در صورت بروز بیماری، مراجعه‌ی به ‌موقع به مرکزهای صحی و هم‌کاری اعضای خانواده در حد توان، می‌تواند در بهبود وضعیت بیماران و پیش‌گیری از پیامدهای بعدی نقش مهمی داشته باشد.

از سوی دیگر، حقوق‌دانان، می‌گویند که هر گاه درمان برای حفظ سلامت و تن‌درستی زن ضروری باشد، تأمین هزینه‌های آن در چهارچوب نیازهای اساسی زندگی خانوادگی قابل بررسی است و بر بنیاد دیدگاه شماری از فقها، شوهر در حد توان مالی، در این زمینه مسئولیت و نقش حمایتی دارد.

محمدشفیع عالمی، حقوق‌دان، با استناد به دیدگاه شماری از فقهای معاصر، می‌گوید: «هر گاه زن بیمار شود و به درمان یا مراقبت‌های ضروری نیاز داشته باشد، از دیدگاه شماری از فقهای معاصر، تأمین این هزینه‌ها در حد توان مالی شوهر، با حسن معاشرت و تأمین نیازهای ضروری خانواده سازگار دانسته شده است.»

احمدسهیل رئوفی، دیگر حقوق‌دان، نیز می‌گوید که داشتن درآمد مستقل زن، از دیدگاه حقوقی، لزوماً نقش و مسئولیت شوهر را در این زمینه منتفی نمی‌کند. به گفته‌‌ی او، در رسیدگی به دعاوی مربوط به نفقه، ضرورت درمان، توانایی مالی شوهر و مدرک‌های پزشکی، از مهم‌‌ترین مواردی اند که در محکمه مورد بررسی قرار می‌گیرد.

او، می‌افزاید: «هر گاه زن به درمان نیاز داشته باشد، مناسب است شوهر در حد توان مالی خود در تأمین هزینه‌های ضروری درمان هم‌کاری و حمایت کند. در صورت بروز اختلاف، موضوع می‌تواند با ارائه‌ی اسناد لازم، از مجاری قانونی و مطابق احکام شرعی مورد بررسی قرار گیرد.»

از سوی دیگر، خدیجه رشیدی، کارشناس مسائل دینی، نیز می‌گوید که اسلام شوهران را به نیکی، مسئولیت‌‌پذیری و حمایت از همسر به ‌ویژه در زمان بیماری، سفارش کرده است. به گفته‌ی او، هرچند در فقه حنفی هزینه‌ی درمان به‌ عنوان بخشی از نفقه‌ی واجب شناخته نشده، اما شماری از علمای معاصر با توجه به شرایط و نیازهای امروز، تأمین هزینه‌های ضروری درمان را از لوازم زندگی مشترک دانسته و بر هم‌کاری و حمایت مالی از همسر بیمار تأکید کرده ‌اند.

بانو رشیدی، می‌افزاید: «قرآن‌کریم می‌فرماید: وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ؛ یعنی با زنان خود به نیکی و شایستگی زندگی کنید. هم‌چنین پیامبر اکرم صلی‌الله علیه وسلم فرموده ‌اند: خیرکم خیرکم لأهله؛ بهترین شما کسی است که برای خانواده‌ی خود بهترین باشد. بر همین اساس، از نگاه اخلاق اسلامی، حسن معاشرت و مسئولیت خانوادگی اقتضا می‌کند که مرد، در صورت توانایی مالی، همسر خود را در دوران بیماری مورد حمایت قرار دهد و در تأمین هزینه‌های درمان او هم‌کاری کند.»

با این که در فقه حنفی هزینه‌ی درمان همسر جزئی از نفقه‌ی واجب شمرده نشده است، اما با توجه به شرایط و نیازمندی‌های زمان، برخی از فقهای معاصر از جمله وهبة الزحیلی، از فقهای شناخته‌‌شده در حوزه‌ی فقه مقارن، تأمین هزینه‌ی درمان زن را از مسئولیت‌های شوهر دانسته است. او، باورمند است: «درمان در گذشته یک نیاز اساسی به شمار نمی‌رفت؛ زیرا انسان‌ها غالباً کم‌تر به درمان نیاز پیدا می‌‎کردند و شیوه‌ی زندگی و شرایط زمان متفاوت بود. از همین رو، اجتهاد فقها نیز بر اساس عرف و شرایط همان دوران شکل گرفته بود. اما امروز، نیاز به درمان همانند نیاز به غذا و خوراک نه، بل که در بسیاری موارد از مهم‌ترین نیازهای زندگی به شمار می‌رود؛ زیرا فرد بیمار معمولاً درمان را بر بسیاری از نیازهای دیگر مقدم می‌دارد. از این رو، پرداخت هزینه‌های دارو و درمان، از دیدگاه این دسته از فقها، برعهده‌ی شوهر دانسته شده است.»