شماری از کشاورزان در خوست، می‌گویند که در سال‌های گذشته بذرها و نهال‌های مورد نیاز خود را از ولایت‌های دیگر تهیه می‌کردند؛ اما برخی از این بذرها و نهال‌ها به دلیل تفاوت شرایط آب‌وهوایی و محیطی، نتیجه‌ی مطلوبی نداشته است.
عبدالروف، یکی از کشاورزان ولسوالی گربز خوست، می‌گوید ریاست زراعت باید بذرها و نهال‌هایی را مورد تحقیق قرار دهد که با شرایط خاک، آب‌وهوا و محیط این ولایت سازگاری داشته باشند تا کشاورزان بتوانند حاصلات بیش‌تری به دست آورند.
او می‌افزاید که خودش نیز شماری از بذرها و گونه‌های جدید کشاورزی، از جمله شین‌چای، مالته، بادنجان رومی و چند نوع دیگر از نباتات را آزمایش کرده، اما تا اکنون به نتیجه‌ی مطلوبی دست نیافته است. «خواست ما این است که چیزهایی را بیاورند که پیش از این در خوست آزمایش نشده باشد؛ یا حتا در سراسر افغانستان آزمایش نشده باشد. شرایط آب‌وهوایی بسیاری از ولایت‌های افغانستان مشابه است و ممکن است بسیاری از نباتات در این جا نیز نتیجه‌ی خوب بدهد. باید برای مردم زمینه فراهم شود تا این مواد و محصولات زراعتی آزمایش و سپس در اختیار کشاورزان قرار داده شود.»
جنت گل، یکی دیگر از کشاورزان در خوست، می‌گوید بیشتر کشاورزان منطقه هم‌چنان از بذرها و نهال‌های سنتی استفاده می‌کنند؛ محصولاتی که به گفته‌ی او، در مقایسه با هزینه‌های تولید، حاصلات چندانی ندارند.
او می‌افزاید که کشاورزان به دلیل مشکلات اقتصادی توان خرید و انتقال بذرها و نهال‌های جدید را از منطقه‌های دیگر ندارند. به گفته‌ی او، بذرهای اصلاح‌شده در مقایسه با بذرهای سنتی حاصلات بیشتر و کیفیت بهتری دارند.
جنت گل می‌گوید چند سال پیش خودش با هزینه‌ی شخصی بذر اصلاح‌شده‌ی گندم تهیه و آن را در پنج جریب زمین کشت کرده که حاصل آن در مقایسه با سال‌های گذشته، تقریباً دو برابر بیشتر بوده است. «اگر تخم‌ها و نهال‌های خوب و باکیفیت در اختیار ما قرار داده شود؛ تخم‌ها و نهال‌هایی که با آب‌وهوا و شرایط خوست سازگار باشند و در همین جا پرورش یافته باشند، برای ما بسیار مفید خواهد بود. حاصلات آن‌ها می‌تواند بسیار بیشتر از سایر محصولات، گندم و تخم‌های معمولی باشد.»
کمال، یکی دیگر از کشاورزان، می‌گوید گاهی محصولات کشاورزانی که بدون بررسی و از منطقه‌های دیگر بذر تهیه می‌کنند، خشک شده و از بین می‌رود؛ زیرا به گفته‌ی او، برخی بذرها با خاک، آب و آب‌وهوای خوست سازگاری ندارند. «مردم گندم یا درخت و نبات دیگری را می‌کارند، اما خشک می‌شود؛ چون به دوا و مراقبت‌های دیگر نیاز دارد. آب‌وهوای خوست با بسیاری از ولایت‌های دیگر فرق دارد. در بعضی مناطق هوا سردتر و در این جا گرم‌تر است و این تفاوت می‌تواند روی نباتات تأثیر منفی بگذارد.»
از سوی هم، کارشناسان بخش زراعت نیز، ایجاد فارم‌های تحقیقاتی را برای معیاری‌شدن کشاورزی، افزایش حاصلات و حمایت از کشاورزان مهم می‌دانند. سیف‌الله منگل، آمر دیپارتمنت باغداری دانش‌کده‌ی زراعت دانش‌گاه شیخ زاید خوست، می‌گوید در فارم‌های تحقیقاتی، نهال‌ها و تخم‌های مختلف پرورش داده و بررسی می‌شوند تا بهترین مواد زراعتی در اختیار کشاورزان قرار گیرد.
او، می‌افزاید اگر کشاورزان در زمین‌های خود نهال یا تخم‌هایی را کشت کنند که پیش از آن مورد تحقیق و بررسی قرار نگرفته باشند، ممکن است آب‌وهوا، شرایط خاک یا بیماری‌های فصلی بر آن‌ها تأثیر منفی بگذارد و در نتیجه، کشاورزان متحمل خسارت مالی شوند. «در مجموع، اگر فارم‌های تحقیقاتی یا نرسری‌ها و شرکت‌های تولید تخم و نهال وجود داشته باشند، همه این‌ها برای بهبود وضعیت کشاورزان است. این مرکزها می‌توانند در بهبود زندگی روزمره مردم، به ویژه کشاورزان، در تولید حاصلات باکیفیت و بیشتر نقش مهمی داشته باشند.»
با این حال، مسئولان ریاست زراعت، آبیاری و مالداری خوست می‌گویند برای نخستین بار سه فارم تحقیقاتی را به هدف معیاری‌سازی کشاورزی، حمایت از کشاورزان و افزایش حاصلات ایجاد کرده اند.
به گفته‌ی آن‌ها، در این فارم‌ها انواع مختلف نهال‌های میوه‌دار، گندم، حبوبات و سبزی‌ها مورد آزمایش قرار می‌گیرند و گونه‌هایی که نتیجه‌ی مثبت داشته باشند، پس از تکمیل تحقیقات، برای ترویج و کشت در اختیار کشاورزان قرار داده خواهند شد.
شیرمحمد ذبیح، رییس زراعت، آبیاری و مالداری خوست، می‌گوید هر نهال و تخمی که در فارم‌های تحقیقاتی مورد بررسی قرار می‌گیرد، از جنبه‌های مختلف ارزیابی می‌شود؛ از جمله ویژگی‌های آن، میزان مقاومت در برابر بیماری‌های ناشی از تغییرات اقلیمی و بیماری‌های فصلی و میزان سازگاری آن با شرایط آب‌وهوایی منطقه. «چیزی در اختیار کشاورزان قرار داده می‌شود که روی آن تحقیق و بررسی صورت گرفته باشد، بیماری‌های آن بررسی شده باشد و مشخص شده باشد که با شرایط اقلیمی و آب‌وهوایی منطقه سازگاری دارد یا خیر. تمام این موارد بررسی می‌شود و پس از آن، تخم یا نهال در اختیار کشاورزان قرار می‌گیرد تا از آن استفاده کنند.»
تغییرات اقلیمی، کشاورزی را بیش از گذشته به انتخاب درست بذر، نهال و شیوه‌های سازگار با شرایط محلی وابسته کرده است. تجربهی کشاورزان در خوست نشان می‌دهد که استفاده از بذرها و نهال‌های بدون آزمایش و ناسازگار با شرایط آب‌وهوایی می‌تواند خطر کاهش حاصلات و زیان اقتصادی را افزایش دهد. ایجاد فارم‌های تحقیقاتی می‌تواند گامی برای سازگاری زراعت با تغییرات اقلیمی باشد؛ اما تداوم تحقیقات، آزمایش گونه‌های مقاوم در برابر خشک‌سالی، گرما و بیماری‌ها و دست‌رسی آسان و ارزان کشاورزان به بذر و نهال‌های موفق، برای تبدیل این تلاش به یک راه‌حل پایدار اهمیت دارد.
