شماری از خانوادههای کرایهنشین، میگویند که به طور میانگین حدود ۴۰ درصد درآمد ماهانهی شان را صرف پرداخت کرایهی خانه میکنند. به گفتهی آنها، بخش باقیمانده درآمد شان نیز برای تأمین نیازهای اساسی، از جمله مواد غذایی، هزینههای صحی و سایر مصرفهای روزمره، اختصاص مییابد؛ وضعیتی که فشار اقتصادی بر این خانوادهها را افزایش داده است.
الیاس، باشندهی کابل، میگوید که با درآمد ماهانهی ۱۵ هزار افغانی، هفت هزار افغانی آن را صرف کرایه خانه میکند؛ هزینهای که فشار زیادی بر زندگی خانوادهاش وارد کرده است. «در کابل خانه شخصی ندارم. کرایه خانه ما هفت هزار افغانی است. خانه دواتاقه است و درآمد ماهانه ما ۱۵ هزار افغانی میباشد. کرایه خانه بلند است و فشار زیادی بر زندگی ما وارد میکند. امیدوار هستیم که در شهر ما تغییری بیاید و شرایط زندگی ما بهتر شود.»
نرگس محمدی، باشندهی هرات نیز، میگوید که بخش قابل توجهی از درآمد خانوادهاش صرف کرایه خانه میشود. «درآمد ما ۱۰ هزار افغانی است و ماهانه حدود چهار هزار و ۵۰۰ افغانی کرایه خانه میپردازیم. این مبلغ برای خانواده ما واقعاً سنگین است و بخش قابل توجهی از درآمد ما صرف هزینه خانه میشود.»
عبدالرؤف، باشندهی بدخشان، میگوید که کرایهی خانه در فیضآباد، مرکز این ولایت، به هفت تا هشت هزار افغانی رسیده و در برخی موارد، نزدیک به نیمی از درآمد خانوادهها را به خود اختصاص میدهد. «کرایه خانه در ابتدا بسیار خوب بود، اما حالا بسیار بلند رفته است. یک خانه دو یا سهاتاقه به هفت هزار، هشت هزار افغانی رسیده و درآمد ما ۱۵ هزار افغانی است. هفت هزار کرایه خانه میدهیم.»
حسین، باشنده بلخ نیز، میگوید که پس از پرداخت کرایه خانه، درآمد باقیمانده خانوادهاش برای تأمین نیازهای نُه عضو خانواده کافی نیست. «درآمد خانواده ما ده هزار افغانی است و سه هزار افغانی کرایه خانه میدهیم. حدود هزار و ۵۰۰ تا دو هزار افغانی برای ما باقی میماند، اما این مبلغ برای تأمین نیازهای اساسی خانواده کافی نیست. ما نُه نفر اعضای خانواده هستیم و یک نفر درآمد دارد.»
عبدالرشید، باشندهی کندهار نیز، میگوید که به دلیل محدودبودن فرصتهای کاری، تأمین هزینههای مسکن و سایر نیازهای خانواده برایش دشوار شده است. به گفتهی او، نیمی از درآمد ماهانهاش صرف کرایه خانه میشود. «ما با مشکل جدی کرایه خانه روبهرو هستیم؛ چون فرصتهای کاری وجود ندارد. ده هزار درآمد دارم و پنج هزار را کرایه خانه میدهم. وقتی زمینهی کار فراهم نباشد، چگونه بتوانیم پنج یا شش هزار افغانی کرایه خانه و هزینههای ضروری خانواده را تأمین کنیم؟ از مسئولان کندهار میخواهم در مورد افزایش کرایه خانهها توجه کنند و برای حل این مشکل اقدام کنند.»
جنت فهیم چکری، آگاه اقتصادی، میگوید که محدودبودن درآمد خانوادهها در کنار هزینههای مسکن و سایر نیازهای اساسی، فشار اقتصادی بر آنان را افزایش میدهد. «اکثریت مردم درآمد محدود دارند و در کنار کرایه خانه، با هزینههای خوراک، مواد اولیه، آموزش، پوشاک و خدمات صحی نیز مواجه اند. وقتی درآمد یک خانواده محدود باشد و همزمان مجبور باشد این مصارف را پرداخت کند، فشار اقتصادی بسیار زیادی بر خانواده وارد میشود.»
سیر قریشی، آگاه اقتصادی دیگر نیز، میگوید که بلندبودن کرایهی خانه بخش بزرگی از درآمد خانوادهها را مصرف میکند و توانایی آنها را برای تأمین نیازهای اساسی کاهش میدهد. «اگر بخش بزرگی از درآمد یک خانواده صرف کرایهی خانه شود، برای تأمین هزینههای خوراک، برق، تداوی، آموزش و سایر نیازهای زندگی پول کمتری باقی میماند. در شرایط کنونی، پیداکردن کار و داشتن درآمد ثابت نیز آسان نیست و این وضعیت فشار اقتصادی زیادی بر خانوادهها وارد میکند.»
در سالهای اخیر، با بازگشت بیش از شش میلیون مهاجر از کشورهای دیگر، فشار بر زیرساختها، از جمله بخش مسکن، افزایش یافته است.
در همین حال، وزارت عدلیه امارت اسلامی پیشتر اعلام کرده که افزایش کرایه خانهها در سال ۱۴۰۵ از سقف تعیینشده مجاز نیست. بر بنیاد این فیصله، کرایه خانهها باید بر اساس نرخ ۱۴۰۳ و با حداکثر ۱۰ درصد افزایش تعیین شود و مالکان خانهها و دفترهای رهنمای معاملات اجازه ندارند بیش از این میزان کرایه تعیین کنند.





