مؤسسهی رسانهای سلام افغانستان (رادیو سلاموطندار)، امروز نتیجهی سروی «وضعیت اشتغال و بیکاری فارغان دانشگاهی افغانستان از ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵» را با حضور مقامهای امارت اسلامی همگانی کرد.
در این سروی با هزار و ۵۰۹ دانشآموخته دانشگاههای دولتی و خصوصی از ۲۵ ولایت که در فاصله سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ فارغ شده اند، گفتوگو شده است. یافتهها نشان میدهد که ۶۵.۹ درصد پاسخدهندگان بیکار و ۳۴.۱ درصد دارای شغل اند.
محمدامین حبیبیتبار، ارائهکنندهی این سروی، میگوید که پاسخدهندگان نبود فرصتهای کاری، کمبود تجربه کاری، پایینبودن معاش و مهاجرت را از مهمترین عاملهای بیکاری عنوان کرده اند. «۳۴ درصد گفته اند که ما شاغل هستیم ۶۵.۹۰ درصد گفته اند ما پس از دانشگاه در واقع بیکار هستیم که یکی از سؤالات اصلی این تحقیق را شکل میدهد. در مورد دلیل اصلی بیکاری پرسیدیم. ۵۸ درصد گفته اند که نبود فرصت های کاری. افغانستان اکنون یک کشور کاملا استثنایی است تحریم های متفاوت، کشوری که عملا از سوی کشور های مختلف تحریم است.»
یافتههای این سروی نشان میدهد که ۲۰.۲ درصد پاسخدهندگان بین شش ماه تا یک سال، ۵۶ درصد بین دو تا سه سال و ۲۳.۸ درصد بیش از سه سال در وضعیت بیکاری قرار داشته اند. عبدالهادی راشد، عضو بورد مشورتی این مؤسسه، هدف از راهاندازی این سروی را بررسی وضعیت اشتغال دانشآموختگان دانشگاهها در چهار سال اخیر عنوان کرده است. او با تأکید بر نقش تعهد و تخصص در توسعهی کشور، گفت که فراهمشدن فرصتهای شغلی برای دانشآموختگان، مستلزم سپردن کار به افراد متخصص و تقویت آموزشهای تخصصی است.
بر بنیاد یافتههای این سروی، ۷۷.۷ درصد پاسخدهندگان گفته که بیکاری تأثیر منفی بسیار زیاد بر سلامت روان و روحیه آنان داشته است، ۱۸.۴ درصد از تأثیر منفی زیاد سخن گفته، و تنها ۰.۹ درصد گفته که بیکاری هیچ تأثیری بر وضعیت روانی آنان نداشته است.
عبداللطیف نظری، معین مسلکی وزارت اقتصاد امارت اسلامی، میگوید که بازگشت میلیونها مهاجر و همخوانی نداشتن رشتههای تحصیلی با نیازهای بازار کار، از مهمترین عاملهای بیکاری در افغانستان است. او میافزاید که توسعه کارآفرینی، ایجاد فرصتهای سرمایهگذاری، تقویت فرهنگ پذیرش ریسک و گسترش زیرساختها از سوی دولت، میتواند به کاهش بیکاری و ایجاد فرصتهای شغلی کمک کند. به گفتهی نظری، «عوامل و متغیرهای مختلف در ارتباط به مسئله بیکاری به خصوص بیکاری نخبگان که موضوع بحث امروز بود وجود دارد. یکی بازگشت مهاجرین است که از کشورهای همسایه به داخل کشور در سالهای اخیر برگشتند. مسئله دیگری که در افزایش نرخ بیکاری به خصوص بیکاری نخبگان نقش دارد عدم نیاز سنجی در رشته های تحصیلی است.»
بر بنیاد یافتههای این سروی، تنها ۳۴.۵ درصد پاسخدهندگان در شغلی مرتبط با رشته تحصیلی خود فعالیت دارند. در مقابل، ۴۴.۳ درصد گفته که شغل شان تا حدودی با رشته تحصیلی شان ارتباط دارد و ۲۱.۲ درصد نیز در مشاغلی کاملاً غیرمرتبط با رشته تحصیلی خود مصروف اند.
رحیمه نعیمی، استاد دانشگاه، نیز در این برنامه بر نقش زنان در پیشرفت اقتصادی تأکید کرد و گفته که برای افزایش مشارکت زنان در فعالیتهای اقتصادی، باید فرصتهای برابر آموزشی و کاری فراهم شود. «پیشرفت زمانی صورت می گیرد که نیروی کار در آن بیشتر باشد نیروی انسانی در آن بیشتر باشد به خصوص وقتی ما از نیروی انسانی صحبت می کنیم اینجا زن و مرد نقش خودشان را دارد.یک کشور زمانی می تواند پیشرفت کند که خانم ها هم مثل آقایان بتوانند سهم داشته باشند در هر کار. بتوانند در حوزههای مختلف سهم بگیرند و در پيشرفت و ترقی جامعه شرکت کنند.
افغانستان در سالهای اخیر با افزایش نرخ بیکاری، بهویژه در میان جوانان و دانشآموختگان دانشگاهها، روبهرو بوده است. کاهش فرصتهای شغلی، بازگشت گستردهی مهاجران و ناهمآهنگی میان رشتههای تحصیلی و نیازهای بازار کار، از چالشهای اصلی این بخش به شمار میروند.
