در حالی که هر روز بر شمار موترها و ازدحام ترافیکی در شهرهای افغانستان افزوده میشود، هنوز هم بسیاری از شهروندان برای رفتوآمدهای روزانه خود دوچرخه را انتخاب میکنند؛ وسیلهای ساده، کمهزینه و سازگار با محیط زیست که نه به سوخت نیاز دارد و نه دود تولید میکند.
سوم جون، روز جهانی دوچرخه، فرصتی است تا بار دیگر به اهمیت این وسیلهی نقلیه توجه شود؛ وسیلهای که برای بسیاری از شهروندان تنها ابزار رفتوآمد نیست، بل راهی برای رسیدن به مکتب، دانشگاه، محل کار و حتا حفظ سلامتی به شمار میرود.
اسلامالدین، باشندهی بلخ، میگوید که دوچرخه یکی از ارزانترین گزینهها برای رفتوآمد روزانهی او است. به گفتهی او، استفاده از بایسکل افزون بر صرفهجویی در هزینهها، به حفظ سلامت جسمیاش نیز کمک کرده است. «دوچرخهی کهنه دارم و هر روز با آن رفتوآمد میکنم. هر روز سه کیلومتر راه را با دوچرخه میروم و حالا نه پای درد و نه کمر درد استم. اگر از موتر استفاده کنم روزانه۳۰ تا ۴۰ افغانی مصرفم میشود.»
با این حال، شماری از شهروندان میگویند که نبود مسیرهای ویژهی دوچرخهسواری، استفاده از این وسیله را دشوار و گاهی خطرناک کرده است.
محمدشهاب احمدی، باشندهی هرات، میگوید که دوچرخهسوران ناگزیرند در کنار موترها حرکت کنند و همین موضوع خطر وقوع رویدادهای ترافیکی را افزایش داده است. او تأکید میکند که ایجاد مسیرهای اختصاصی برای دوچرخه میتواند امنیت و انگیزهی استفاده از این وسیله را افزایش دهد. «هنوز به آن پیشرفت نرسیدیم که جادههای ویژه برای دوچرخه و موترسایکل وجود داشته باشیم. در مسیرهای رفتوآمد از کنار موترها عبور میکنیم و شاید رویدادهای ترافیکی رخ دهد.»
در کابل نیز، بسیاری از جوانان برای رفتن به مرکزهای آموزشی از دوچرخه استفاده میکنند. آنها، میگویند که دوچرخهسواری افزون بر صرفهجویی در وقت و هزینه، راهی مناسب برای عبور از ازدحام سنگین ترافیکی پایتخت است.
احمد –نام مستعار-، باشندهی کابل، میگوید: «هر روز با بایسکل مرکز آموزشی میروم. حالا ترافیک زیاد است و بیشتر مردم از دوچرخه استفاده میکنند، به صحت و محیط هم خوب است.»
در همین حال، مسئولان شهرداری کابل میگویند که در طرحهای جدید جادهسازی، ایجاد خطهای ویژه دوچرخه در نظر گرفته شده است. به گفته آنها، گسترش فرهنگ دوچرخهسواری میتواند به کاهش ازدحام ترافیکی، بهبود نظم شهری و کاهش آلودگی هوا کمک کند.
نعمتالله بارکزی، نماینده و مشاور امور فرهنگی شهرداری کابل میگوید: «در دیزاینهای جدید ما خط دوچرخه را در نظر میگیریم. دوچرخه از وسایط نقلیهای است که هیچ نوع آلودگی محیط زیستی ندارد. شهرداری کابل متعهد است که در دیزاین جادههای تازه خطهای دوچرخه را جداگانه در نظر بگیرد تا آنها از خطهای مصئون استفاده کنند.»
پزشکان نیز، از دوچرخه به عنوان یکی از سودمندترین وسایل برای حفظ سلامت یاد میکنند. آنها، میگویند که دوچرخهسواری منظم میتواند استرس را کاهش دهد، گردش خون را بهبود بخشد، عضلات بدن را تقویت کند و در کنترل وزن مؤثر باشد.
عبدالوکیل ایماد، پزشک، میگوید: «بزرگترین فایده بر محیط دارد که از آلودگی جلوگیری میکند. در بخش اقتصاد نیز، وسیلهی ارزان و کممصرف است. در بخش صحی پر از فایده است. مثلا جریان خون را بهتر میکند و عمر اعضای حیاتی بدن را افزایش میدهد.»
کارشناسان محیط زیست نیز، باور دارند که افزایش استفاده از دوچرخه میتواند نقش مهمی در کاهش آلودگی هوا و ساختن شهرهای پاکتر و پایدارتر داشته باشد.
سیدمحمد سلیمانخیل، کارشناس محیط زیست میگوید: «دوچرخه نه تنها به عنوان یک وسیله حملونقل، بل به عنوان یک عامل مهم و اساسی در ساختن شهرهای پاکتر، منظمتر و پایدارتر ما را کمک می کند.»
سازمان ملل متحد روز جهانی دوچرخه را به هدف برجستهسازی نقش این وسیله در حملونقل پایدار، حفاظت از محیط زیست و ارتقای سلامت عمومی نامگذاری کرده است.
