با این که بسیاری از جوانان با کمبود فرصتهای آموزشی، مشکلهای اقتصادی و محدودیتهای کاری روبهرو اند، ۱۶ جوان در گفتوگو با سلاموطندار میگویند که با وجود شکستها، کمبود امکانات و نبود حمایت کافی، توانسته اند در میدانهای ورزش، فنآوری پزشکی، بهداشت و رقابتهای علمی و کارآفرینی بدرخشند و نام افغانستان را در سطح ملی و بینالمللی بلند کنند.
در میان این ۱۶ جوان، پنج تن در بخش ورزش، دو تن در بخش فنآوری پزشکی، پنج تن در بخش کارآفرینی، یک تن در بخش آموزش، یک تن در حوزهی حقوق بشر و دو تن در بخش نویسندگی فعالیت دارند و در سالهای پسین افتخارهای چشمگیری را برای کشور شان رقم زده اند.
از طلای ورزش تا طلای علم؛ جوانانی که مرزها را شکستند
محمدیوسف جهانگیر ۲۸ساله از کابل که نخستین مدال طلای تاریخ افغانستان را در رقابتهای جام همبستگی کشورهای اسلامی به دست آورده است، میگوید: «آخرین مدال را از مسابقات همبستگی کشورهای اسلامی به دست آوردم که در تاریخ ورزش افغانستان اولین مدال طلا است. در هنگام دریافت آن احساس خوشی داشتم، در آن لحظه اشکهایم آمد و گریه کردم.»
امیدالله علیزاده، ورزشکار افغان مقیم کنیا، نیز با وجود مشکلهای فراوان، توانسته است در رقابتهای بینالمللی نپال، یک مدال طلا، یک مدال نقره و یک مدال برنز کسب کند. «مهمترین دستآوردم در دو سال اخیر این بود که امسال در ماه می قهرمان آسیا شدم و همچنین در مسابقات اوپن مالی در نپال قهرمان شدم. سه مدال کسب کردم که یکی طلا، یکی نقره و دیگرش برنز است.»
جوانان در کنار ورزش، در عرصهی علم و فنآوری پزشکی نیز درخشیده اند؛ از دریافت نخستین مجوز پزشکی در برزیل تا کسب مدال بینالمللی هوش مصنوعی، از دستآوردهای پزشکان جوان افغان در بیرون از کشور است.
فریدون فرزاد ۲۹ساله از غزنی، پژوهشگر هوش مصنوعی، موفق به کسب مدال طلا و جایزهی ویژه در رقابتهای بینالمللی اختراعات و نوآوری ارشمیدس در روسیه شده است. «مهمترین دستآوردم در دو سال اخیر، کسب مدال طلا در یک جشنوارهی بینالمللی اختراعات و ثبت یک دستآورد علمی در حوزهی فنآوری پزشکی بوده است. این موفقیت برای من نشان داد که با تلاش و باور به تواناییهای خود، میتوان در سطح بینالمللی نیز افتخار آفرید و نام افغانستان را بلند کرد.»
امانالله درمان ۳۴ساله از غزنی، پژوهشگر در حوزهی سرطان و هوش مصنوعی، سال گذشته در جمع ۱۰ متخصص برتر برزیل قرار گرفت. او همچنین به عنوان نخستین پزشک افغان موفق به دریافت مجوز طبابت در این کشور، شناخته شده است. «تا جایی که میدانم، نخستین داکتر/پزشک افغانم که موفق به دریافت مجوز طبابت در برزیل شده و نخستین مطالعهی مقایسهای در بارهی الگوهای سرطان سینه میان افغانستان و برزیل را به نشر برسانم و دو مقالهی علمی دیگر نیز در عرصهی سرطان و هوش مصنوعی از من به چاپ رسیده است.»
از میان این جوانان، یکی راشد ۱۹ساله از پروان است که توانست با کسب نمرهی کامل کانکور (۳۶۰)، به عنوان اولنمرهی عمومی کانکور امسال شناخته شود؛ چیزی که در تاریخ کانکور افغانستان در چندین سال پسین بیپیشینه بوده است. «برای رسیدن به هر هدف، باید یکسری قوانین را مراعات کنیم که من برای رسیدن به هدفم در کانکور این قوانین را در نظر گرفته بودم. اولش تعیین هدف، دوم انتخاب استادان برتر که واقعاً رهنماییام میکردند که چه قسم ادامه بدهم.»
نسلی که چالشها را به فرصت تبدیل کرد
در کنار دستآوردهای علمی و ورزشی، شماری از جوانان افغانستان با راهاندازی کسبوکارهای نوآورانه نیز، مسیر تازهای برای موفقیت ایجاد کرده اند. سویتا محمدی ۲۶ساله از کابل و از برندگان رقابت کارآفرینی سال ۲۰۲۵، میگوید که با وجود نبود حمایت خانواده، کمبود بودجه و امکانات، توانسته است ایدهی پرورش قارچ را عملی و اجرا کند. «مهمترین دستآوردم در ظرف چهار ماه این بود که از برندگان کارآفرینی سال ۲۰۲۵ معرفی شدم. طرح من کشت سمارق بود. آرزو داشتم ایدهام را عملی کنم، ولی بودجه نداشتم؛ اما خوشبختانه وقتی به امکانات دست یافتم، عملیاش کردم.»
این جوانان، تا رسیدن به موفقیت، با چالشهایی چون کمبود امکانات، محدودیتهای اقتصادی، نبود حمایت و دشواری دسترسی به فرصتهای آموزشی و حرفهای، دستوپنجه نرم کرده اند. سمیعالله حمیدی ۲۶ساله از کندز که با شکستدادن ۲۰ کشور در رقابتهای بینالمللی المپیک مدال به دست آورده، میگوید: «کمبود امکانات، مشکل مالی، محدودیتهای تمرینی و دشواریهای زندگی از مهمترین چالشهایم بود. اما با توکل به خداوند، پشتکار، نظم و حمایت خانواده و مربیانم توانستم این موانع را پشت سر بگذارم و از هیچ تلاشی برای رسیدن به اهدافم دریغ نکنم.»
همچنین، مرحمت ۱۹ساله از کابل، کارآفرینی که با وجود چالشهای زیاد، توانسته برای زنان یک برند بسازد، میگوید: «میدانم راه کارآفرینی با گل فرش نشده؛ همیشه چالشهایی مانند نگرانیهای اقتصادی وجود دارد. گاهی هیچ چیز طبق برنامهریزی پیش نمیرود. من به جای تسلیمشدن، هر مانع را به صنف درسی تبدیل کردم.»
آیندهای که بر دوش استعدادها و حمایتها ساخته میشود
در همین حال، جامعهشناسان، میگویند که موفقیت جوانان در عرصههای مختلف نشاندهندهی ظرفیت بالای نسل جوان افغانستان است؛ اما برای شکوفایی بیشتر این ظرفیتها، ایجاد فرصتهای آموزشی، حمایت از نوآوری آنان و فراهمسازی زمینههای کار ضروری است. محمدشریف حیدری، جامعهشناس، میگوید: «این موفقیت صرفاً یک دستآورد شخصی نیست، بل یک پدیدهی اجتماعی است که تأثیر فراتر از خود فرد دارد. موفقیتها به یک الگو یا رفرنس برای دیگران تبدیل میشود و این افراد به مرجعی برای دیگر جوانان تبدیل میشوند.»
مسئولان در ریاست عمومی کمیتهی المپیک، تربیت بدنی و ورزش افغانستان، میگویند که از ورزشکاران مدالآور پس از بازگشت به کشور به گونهی مادی و معنوی تقدیر میشود و پیش از اعزام به رقابتها نیز، زمینهی تمرین و امکانات لازم برای شان فراهم میشود. محمداتل مشوانی، سخنگوی این ریاست، میگوید: «فعلاً بودجهی خارجی اکثر فدراسیونهای ورزشی ما که باید توسط نهادهای بینالمللی ورزشی تأمین میشد، قطع شده است. به همین دلیل، در برخی بخشها مشکل مالی وجود دارد، اما باز هم تلاش میکنیم که از راههای مختلف مانند حمایت بخش خصوصی و همچنین از بودجهی داخلی، تا حد زیادی نیازها را برطرف و فرصت حضور ورزشکاران در مسابقات خارجی را فراهم کنیم.»
مسئولان در وزارت صحت عامهی امارت اسلامی، نیز میگویند که این وزارت از ظرفیت متخصصان افغان مقیم خارج استفاده میکند و با ایجاد سازوکاری مشخص، زمینهی حضور آنان را در برنامههای کوتاهمدت آموزشی و درمانی فراهم کرده تا تجربه و دانش خود را به کادرهای صحی داخل کشور انتقال دهند. شرافتزمان امرخیل، سخنگوی این وزارت، میگوید: «حدود ۱۵۰ هزار متخصصی که در کشورهای دیگر تحصیل کرده بودند، دوباره به کشور بازگشته و خدمات خود را آغاز کرده اند. در برخی بخشها به ویژه در زمینهی بیماری سرطان و برخی بخشهای دیگر فعال هستند. برای نگهداری، تشویق و توسعهی خدمات متخصصانی که در مرکز (کابل) حضور دارند، امتیازهای ویژهای در نظر گرفتهایم.»
تجربه و کارکردهای این نیروی جوان، نشان میدهد که موفقیت تنها به امکانات وابسته نیست؛ بل اراده، پشتکار و امید نیز میتواند مسیر رسیدن به موفقیت را هموار کند. دستآوردهای آنان، فراتر از موفقیتهای فردی، تصویری از ظرفیت نسل جوان افغانستان برای ساختن آیندهای روشنتر به نمایش میگذارد.
