زنان مبتلا به دیابت در افغانستان، افزون بر تحمل پیامدهای این بیماری، با دشواریهایی چون هزینههای دوامدار درمان، دسترسی به دارو و محدودیتهای غذایی روبهرو هستند. شماری از این زنان میگویند که ابتلا به دیابت، سلامت و توانایی انجام فعالیتهای روزمره شان را تحت تأثیر قرار داده است.
بصیره، ۳۵ساله و باشنده یکابل، دو سال پیش پس از انجام آزمایش خون دریافت که به بیماری دیابت مبتلا است. او میگوید پیش از تشخیص بیماری تصور میکرد که دیابت بیشتر در میان افراد سالخورده شایع است و احتمال ابتلای او به این بیماری وجود ندارد.
او در بارهی نشانههای بیماریاش میگوید: «در آغاز اشتهای زیادی داشتم؛ اما با وجود غذاخوردن، احساس ضعف و ناتوانی میکردم. همچنان وزنم تغییر کرد و زود خسته میشدم. یکی از نگرانیهایم این است که بیماری شکر به درمان دوامدار نیاز دارد. انجام معاینه و خرید پیوستهی دارو برای خانوادهام آسان نیست.»
گلثوم، ۳۵ساله و باشندهی ولسوالی دهدادی بلخ نیز، حدود هفت سال است که به دیابت مبتلا است. او میگوید در ابتدا خستگی، بیحالی، خشکی دهان و تشنگی مداوم را به فعالیتهای روزمره نسبت میداد؛ اما با شدتیافتن این نشانهها به پزشک مراجعه کرد و پس از انجام آزمایش خون، ابتلایش به دیابت تشخیص شد.
او میافزاید: «تقریباً هفت سال میشود که به شکر مبتلا هستم. در ابتدا فکر میکردم احساس خستگی و بیحالی به خاطر کارهای روزمره است. وقتی نشانهها بیشتر شد، نزد پزشک رفتم. پس از انجام آزمایش خون، پزشک گفت که قند خون یا شکر دارم.»
رویا، ۲۶ساله و باشندهی کابل، حدود شش سال است که با بیماری دیابت زندگی میکند. او میگوید پس از تشخیص بیماری، شیوه زندگی و رژیم غذایی خود را تغییر داده، داروهایش را بهموقع مصرف میکند و برای کنترل قند خون، پیادهروی را در برنامه روزانهاش گنجانده است.
فاطمه، ۵۰ساله و باشنده کابل، میگوید حدود ۳۴ سال است که به دیابت مبتلا است. به گفتهی او، پیش از تشخیص بیماری، در دستها و پاهایش احساس سوزش داشت. زندگی طولانیمدت با این بیماری سبب شده که در مصرف بسیاری از مواد غذایی احتیاط کند و برخی خوراکیها را از رژیم غذایی خود کنار بگذارد.
او میگوید: «در خانوادهام فرد دیگری شکر ندارد. از بسیاری از غذاها پرهیز میکنم. از شیرینی، برنج، لوبیا، مکرونی و بسیاری غذاهای دیگر استفاده نمیکنم. شکر تأثیر زیادی بر شیوه زندگیام گذاشته است. بیحال، خسته و سست هستم و نمیتوانم کارهای خانه را انجام بدهم.»
باسط نوری، متخصص داخله عمومی، سابقهی خانوادگی، چاقی، به ویژه تجمع چربی در ناحیه شکم، کمتحرکی، تغذیهی ناسالم، افزایش سن، فشار خون بلند و چربی خون بالا را از عوامل خطر ابتلا به دیابت میداند.
او تشنگی و گرسنگی بیش از حد، خستگی و ضعف، کاهش وزن بدون دلیل مشخص، تاری دید و دیر خوبشدن زخمها را از نشانههای این بیماری عنوان میکند.
نوری میافزاید که زنانی که در گذشته به دیابت بارداری مبتلا بوده اند نیز در معرض خطر بیشتر قرار دارند. به گفته او، در صورت کنترلنشدن دیابت، افزایش قند خون به مرور زمان به رگها و اعصاب آسیب میرساند و میتواند سبب مشکلات بینایی، نابینایی و اختلال در عملکرد کلیهها شود.
در همین حال، سید قادر، متخصص داخله عمومی، تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم، حفظ وزن مناسب و پرهیز از مصرف بیش از حد شیرینیها و نوشیدنیهای قندی را از اقدامهای مهم برای کاهش خطر ابتلا و کنترل دیابت میداند. «با کنترل قند خون، تغذیهی سالم، ورزش و مصرف منظم دارو میتواند از این عوارض پیشگیری کند. کسانی که منظم ورزش کند، تغذیهی سالم داشته باشد و منظم دارو مصرف کند میتواند از ابتلا و پیشرفت این بیماری پیشگیری کند.»
دیابت یا بیماری شکر، یک بیماری مزمن است که در اثر افزایش قند خون به وجود میآید. این بیماری در صورت تشخیص دیرهنگام یا کنترلنشدن میتواند به بخشهای مختلف بدن، از جمله چشمها، قلب، کلیهها و اعصاب آسیب برساند.
بر بنیاد دادههای وزارت صحت عامه امارت اسلامی، حدود یک میلیون و ۹۰۰ هزار شهروند افغانستان به دیابت مبتلا هستند. به گفتهی این وزارت، حدود ۷۱ درصد مبتلایان از ابتلای خود به این بیماری آگاهی ندارند.






