فولکلور یا آغزهکی ادبیات نی خلق آره سیدن ییغیب، یازیش، توپلش و نشر قیلیش آته بابالریمیز، آنه بیبی لریمیز نینگ عمر بویی تجربه آرقهلی یرهتگن حکمتلی سوزلرینی بوگونگی بالهلر گه ییتکیزیب بیرهدی. بیز اولرنینگ اوگیتلری و حکمتلی سوزلریدن تجربه و بیلیم آرتتیرهمیز.
آغزهکی ادبیات نی ییغیش هم آسان هم قیین، اما جوده ضرور. نیگه که تورلی اجتماعی ترماقلر، همده تلویزیون و رسمی تحصیل، استه سیکین بولرنینگ یوقالیشی گه سببچی بولماقده.
آغزهکی ادبیات نی ییغیش ده بو اصول و قاعده لرگه رعایه قیلیش کیره ک:
۱- ایشیتگن نرسه نی عینا یازیب آلیشیمیز کیرهک. اونی ادبی قیلیش یا اوز لهجهمیز گه ماسلهتیش توبدن ناتوغری ایش.
۲- ممکن بولسه کست و کمره بیلن هم یازیب آلیش. قیته مراجعت قیلیب، ایشیتیب، توغری یازیشیمیزگه یاردم بیرهدی.
۳- راوی قنچه سوادسیز بولسه، شونچه یخشی راق. نیگه که اوقیش ایمس، ایشیتیش آرقهلی ایسیگه سقلنگن.
۴- راوی قنچه کته شهرلردن اوزاق بولسه، قیشلاق و ییلاق ده یشهسه، شونچه یخشیراق. بو کیچیک جمعیت لرده مناسبتلر، معنوی آلدی بیردیلر یقینراق بوله دی و بیر بیریدن ایشیتیب، اورگهنیب تورهدی.
۵- راوی قنچه کیکسه یاشلی بولسه، شونچه یخشیراق. نیگه که او بیر قدم اصلی منبع گه یقین راق بوله دی.
۶- راوی اگر خاتین بولسه، یخشیراق. نیگه که باله، ایلک مرته آنه آغزیدن ایشیتیب، ایسلب قالگن بولهدی. بو هم اصلی منبع گه بیر قدم یقین راق دیگنی دیر.
۷- کیبانیلر (شاید کدبانو)، ایتیمچیلر، نقاللر و بخشیلر اینگ یخشی منبعلر حسابلنهدی. اولر دایم ایتیب تورگن و خلق آره سیده بولیب، ایشیتیب تورگن لر. دیمک تکرارلش یولی بیلن اوزاق مدت ایسلب قالهدیلر.
۸- یازیب آلگن هر بیر آغزهکی ادبیات نمونهسی آستیده یا یازگن قاغازیز آرقه سیده راوی حقیده تولیق معلومات یازینگ. مثال اوچون، راوی نینگ آتی، یاشی، جنسیتی، تورر جایی، کسبی، سوادلی یا سوادسیزلیگی کبی معلومات نی کیریتیش، هم یازگن نمونهنگیز نی موثق و انیق قیله دی، هم لهجهشناسلیککه یاردم بیرهدی.
اگر ویدیو کمره یا اودیو کست آرقه لی یازیب آلماقچی بولسنگیز، شو سوراق لرنی اولردن سورهب، ثبت قیلیب آلینگ و کیین دقت بیلن قاغاز گه کوچیریب نشر ایتینگ.
۹- بیر واریانتگه قناعت قیلمنگ. قنچه واریانتینی ایشیتسنگیز، یوقاریده ایتیب اوتیلگن قاعدهلر اساسیده یازیب آلینگ و نشر وقتیده برچه واریانت لر و راوی لرنی ذکر قیلینگ.
۱۰- اگر آغزهکی ادبیات نی ییغیش و شو ساحه ده علمی ایش قیلیش نیتینگیز بولسه، یا اوزیز شو نیت بیلن راوی لرنی ایزلب یورینگ و تاپگهنیزده اولردن نمونه لر ییغیب آلینگ، یا ده دایم چونتهگیز یا دستکولیز ده بیر کیچیک کتابچه و بیر قلم آلیب یورینگ. قندهی ییغین ده می یا یول ده و سفرده می یا ایش ده می، بیرارته نی آغزیدن بیرار مقال یا ضرب المثل، حکمتلی سوز، قوشیق، سبزمن، تاپتی متل یا چیستان، متل یا ایرتک کبی لرنی ایشیتگنده، در حال یازیب آلینگ.
اگر شو میتود و قاعده لر نی رعایه قیلیب، آغزهکی ادبیات نی ییغسنگیز، کوریب سیز که آز مدت ده بیر توپلم یا کتاب بولیبدی.
