پنجشیردهگی تورکلر، مکتبلرده آنه تیللریده اوقیشنی ایستهیدیلر. اولر، اسلام امیرلیگیدن آنه تیللریده اوقیش امکانیتی یرهتیلیشینی سورهیدیلر.
پنجشیر یشاوچیلریگه کوره، بالهلری اویلرده حاضرگچه آنه تیللریده سوزلشسه-ده، بیراق مکتب گه اوقیش گه باشلش بیلن بو تیل گه نسبتن قیزیقیشلری کم بولهدی. اولر، مکتبلرده تورک تیلی درسلیکلری یوقلیگی سببلی، اکثریت بالهلر اوز آنه تیللریگه اوقیب ویازه آلمسلیکلرینی ایتهدیلر.
گرچند، پنجشیر ولایتیده قنچه تورک بارلیگینی انیقلهی آلمهدیک، بیراق پنجشیر آبشار تومنیدهگی تورک یشاوچیلریدن سیداحمد سعید گه کوره، بو ولایتنینگ اکثریت تومنلریده تورکلر بار و بو تیلنینگ تاریخی ایلدیزی حقیده شوندهی دییدی: «۳۰۰ ییلدن بیری آبشار تومنیده، تورک تیلیده کیملیگی بولگنلرنینگ کوپینچهسی حاضر تاجیک تیلی گه کیملیک آلیشگن. بغلان، لغمان، پروان و باشقه کوپینچه جایلرده ۸۰-۸۵ فایز تورکلر بار، بیراق تاجیک تیلیده سوزلشهدیلر.»
پنجشیرده تورکلردن پیمانالله گه کوره، آنه تیلده اوقیش اوچون درسلیک یوق، شونینگ اوچون بالهلرینینگ آنه تیل گه نسبتن قیزیقیشی کمهیگن. اونینگ ایتیشیچه: «بالهلریمیز قیشلاقده آزراق تورک تیلیگه گپیریشهدی، بیراق بونگه نسبتن قیزیقیش کمهیماقده، چونکی برقرار سقلش اوچون امکانیت یوق کونسهیین کمرنگ بولماقده.»
پنجشیرده تورک یشاوچیلریدن باشقه بیری عینالدین حیدری شوندهی دییدی: «آنه تیلده اوقیش اورته آسیا مملکتلر یعنی آذربایجان، تورکیه، اوزبیکستان، قزاقستان، قرغیزستان و تورکنستان خلقی بیلن سودا و مدنی علاقه قوریش گه یاردم بیرهدی – بو یول آرقهلی افغانستان خلقی گه هم خذمت قیله آلهمیز.»
شو بیلن بیرگه، بیلیم یورت استادی و جمعیتشناس سیدمبین هاشمی، آنه تیلده اوقیش هر بیر کیشینینگ مسلم حقی دیر و اوندن فایدهلنیشی کیرهک. او شوندهی دییدی: «آنه تیلده اوقیش هر بیر کیشینینگ مسلم حقی دیر. بیر مملکتده یشهسنگیز، تیل مدنیت بیر قسمی حسابلنهدی. افغانستاندهگی تورکلر اوزلرینی کم حس قیلمسلیک اوچون تورک تیلی قوللب-قوتلنیشی کیرهک.»
پنجشیر ولایتی معارف ریاستینینگ مالی و اداری اورین باسری محمدحنیف تسکین، بو ولایت اوقوو دستوریده تورک تیلی کیریتیلیشی اوچون حاضرگه قدر محل یشاوچیلری تامانیدن رسمی عریضه اوزهتیلمهگنینی ایتهدی.
اونگه کوره: «حاضرگچه بوتوغریده هیچ کیم رسمی شکلده مراجعت قیلگنی یوق. بیز گه عریضه کیلسه، اسلام امیرلیگی پالیسی اساسیده، اولر گه فرصت یرهتهمیز.»
افغانستان مکتبلری و بیلیم یورتلریده اوقوو دستورلری کوپراق دری و پشتو تیللریده تیارلنگن.
آلدینراق بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی باش کاتبی، دنیا مقیاسیده ۴۰ فایز اهالی آنه تیلده اوقیشدن محروم ایکنلیکلرینی ایتگن ایدی.
