اسلامی فقه اینیقسه حنفی فقهسیده عیالنینگ قانونی حقلریدن محروم قیلیش، هر قندهی ظلم، حقارت و کلتکلش تقیقلنگن بولسهده؛ لیکن افغانستان ده عیاللر بعضی پیتلر عایلهوی زورهوانلیکلر خوفی آستیگه قالهدیلر. اسلام شریعتی و قانونلر دایرهسیده عیاللرگه نسبت زورهوانلیک جسمانی، روحی، جنسی زورهوانلیک یا-ده عیالنینگ انسانی قدر-قیمتینی کمهیتیریش گه آلیب کیلهدیگن هر قندهی یاندهشوو یا-ده اقداملر گه دییلهدی. دین عالملری و حقوقدانلر، عایلهوی زورهوانلیکلرنینگ اسلام شریعتی و حنفی فقهسی اساسیده حرام بیلیب و جوابگرلیککه تارتیلهدیگن جنایت ایکنینی بیان قیلهدیلر.
اولرنینگ ایتیشلریچه، زورهوانلیک بیلن روپهره بولهدیگن عیاللر عدالت طلب قیلیش اوچون اینگ یقین خوفسیزلیک حوزه یا-ده عدلی و قضایی نهادلرگه مراجعت قیلیشلری ممکن. شوندهی بیرحالده، عیاللردن قطاری سلاموطندار بیلن اوتکزگنلری صحبتلرده، عایلهلریده زورهوانلیک یاندهشوولری توغریسیده شکایت قیلهدیلر.
کابلنینگ بگرامی تومنی یشاوچیسی و عایلهوی زورهوانلیک سبب محکمه گه بارگن ۲۸ یاشر فرزانهنینگ ایتیشیچه، بیش ییل قوشمه حیات کیچیریش و توهین، تهدید و یامان یاندهشوونی چیدهشدن کیین، حاضر طلاق آلیش اوچون اقدام قیلگن.
اونینگ کوپهیتیریشیچه: «توی قیلگنیمدن بیش ییل بولگن، بیراق بالهم بولمهدی. تورموش اورتاغیم مین بیلن یامان یاندهشیب و توهین قیلهردی و دایم طعنه بیریب و تهدید قیلهردی. عایلهم بو موضوعنی بیلگنیده، سیسینگنی چیقرمه، توی قیلگن قیز کفن بیلن اوشبو اویدن چیقیشی کیرهک دیدیلر. حاضر محکمه حجتنی تیکشیریش و ایکی تامان صحبتلرینی ایشیتیشدن کیین، یکونی قرارنینگ صادر قیلیشی ممکن.»
کابل یشاوچیلریدن باشقه بیری گلجاننینگ ایتیشیچه، محکمهگه شکایتینی ثبت قیلگنیدن کیین، اونگه قرشی فیزیکی زورهوانلیک توختهگن؛ چونکه تورموش اورتاغی اونینگ قانونی عاقبتلریدن قورقهدی. «نیچه ییلدن بیری تورموش اورتاغیمنینگ ایشسیزلیگی و مینی بیلن بالهلریم صرف-خرهجتینی تامین قیلمسلیگی سبب، زورهوانلیک و کلتکلنیش آستیگه ایدیم. قضیهنی رسمی شکلده ثبت قیلگنیمده، کوپ لفظی تهدید بولدیم، بیراق کلتکلنمهدیم. عریضهم ثبت بولگنیدن کیین، محکمه دستلبکی جلسهنی آلدی و یخشی ایدی. ایتهدیگنیم موضوعلر ایشیتیلهر ایدی. قضیهم سببلرنینگ تیکشیریلیش باسقیچیده دیر.»
شونینگدیک بغلان یشاوچیسی بولمیش ۲۶ یاشر یلدانینگ ایتیشیچه، زورهوانلیکدن ضرر کورگن؛ بیراق حاضرگچه اونینگ ثبت قیلیش اوچون عدلی و قضایی نهادلرگه بارمهگن. «توی قیلگنیمدن کیین هر نرسه گه تورموش اورتاغیمنینگ عایلهسی ارهلشهر ایدی، تورموش اورتاغیم ظلم قیلیدی، حتا توی قیلگنیمنی هم بیلمهدیم. حیاتنی حاضرگچه قیینچیلیک و زورهوانلیک بیلن اوتکزدیم. تورموش اورتاغیم عایلهسی سینی اولدیرهمیز، لیکن کیتیش و طلاق آلیشینگ اوچون رخصت بیرمهیمیز دیهیلر.»
شوندهی بیرحالده، حقوقدانلردن پرویز خلیلینینگ ایتیشیچه، اسلامی حاکملر ضرر کورگن کیشیلر حقیدن حمایت قیلیشلری و زورهوانلیک عامللرینینگ جوابگرلیککه تارتیشلری کیرهک. «بقره سورهسی ۲۳۱-آیهسی بیان قیلهدی که عیاللرگه زورهوانلیک قیلمنگ، کلتکلمهینگ و حقارت قیلمنگ و بو ایشنی قیلهدیگن هر کیشی اوزیگه ظلم قیلگن و عیبلنگن. ضرر کورگن کیشی محکمه گه باره آلهدی و اسلامی محکمه عیبلنگن کیشیگه جزا بیریشی کیرهک.»
حقوقدانلردن باشقه بیری مدثر ممتازنینگ ایتیشیچه، محکمهده زورهوانلیکنی اثباتلش اوچون قانونی طبی گزارش، صورت و باشقه ایشانچلی حجتلر کبی سندلردن فایدهلنیش ممکن. اونگه کوره، عیاللر شکایتلرینی ثبت قیلیشدن کیین قانونی حمایتلر و خوفسیزلیک چاره-تدبیرلرگه ایگه بوله آلهدیلر. «زورهوانلیک چیققنیده، اینگ یقین پولیس مرکزیگه باریب و زورهوانلیکنی ثبت قیلسین یا-ده محکمه گه درخواست بیرسین. شفاکاردن بیر راپور آلیش، یرهدن آلینگن صورت و باشقه حجتلر مهم دیر. حقوق ریاستی تورموش اورتاغینی جلب قیلیب و اونگه استعلام بیرهدی که قرشی تامان بو کبی عریضه قیلگن و سیز نیمه دیهسیز دیب؟ سوراق و جواب بولگنیده، دستلبکی جلسه اوتکزیلهدی؛ کیلیشیلمهگن صورتده، استیناف محکمهسیگه یوباریلهدی.»
شونینگدیک دین عالملرنینگ اورغولشیچه، ایرککلر اسلام شریعتی اساسیده عیاللرگه زورهوانلیک و ظلم قیلیش حقیگه ایگه ایمسلر. دین عالملریدن عبدالغفار غفارزادهنینگ ایتیشیچه: «نساء سورهسی ۳۴ آیهسیده کیلگن ضرب، ایکی باسقیچدن کیین دیر که باشده توصیه قیلیش و بولمهگنیده اَیری یاتیش دیر و اوچینچیده ایسه خراش و یرهسی بولمهگن ضرب. جوده سطحی روشده که عیالگه روحی و روانی زیان ییتیشتیرمسه و اونینگ اصلاح بولیشیگه سبب بولسه. حقارت، توهین و کلتکلنیش دوام قیلگنی صورتده، عیال شرعی محکمه گه باره آلهدی.»
شوندهی بیرحالده، عالی محکمه مسئوللرینینگ ایتیشلریچه، عیاللرگه تیگیشلی قضیهلر اسلام شریعتی حکملری دایرهسیده تیکشیریلهدی. عالی محکمه سوزلاوچیسی اورینباسری منصوراحمد حمزه، سلاموطندار گه بیر یادداشت آرقهلی ایتیشیچه، اسلام امیرلیگی قیته قدرت گه ایریشگنیدن حاضرگچه عیاللر حقوقیگه تیگیشلی ۷۲ مینگدن آرتیق دوسیه و قضیه، مملکت عالی محکمهسی آرقهلی مناسب شکلده کوریب چیقیلگن.
