تاغلی حدودلرده کوچلی یاغینگرچیلیکلر، قارلرنینگ تیزلیککه ایریشی و وادیلرنینگ تیک یانبغیرلری سبب، توستدن سوو تاشقینلر یوز بیرهدی؛ لیکن سونگی ییللرده اقلیم اوزگریشلری بو جریاننی کوچهیتیریب و جواب بیریش وقتینی قیسقهرتیرهدی. سونگی آیلر کاپیسا و پنچشیر ده، بو واقعه آستقورمهلرگه زیان ییتیشتیریب و یشاوچیلر حیاتینی تهدید آستیگه قویگن همده جمعیتنینگ تیارگرلیگی و آگاهلنتیریش سیستملرینینگ فایدهلیگی توغریسیده خواطرلرنی آشیرگن.
توپلم شکلده، اقلیم اوزگریشلری اینیقسه هوا حرارتینینگ آشیشی، توستدن یاغینگرچیلیکلر کوچهیشی و موسومی یاغینگرچیلیکلر اندازهسی اوزگریشی، توستدن سوو تاشقینلر کوچهیشی اصلی عامللریدن حسابلنهدی. خلقارا تدقیقاتلرگه کوره، تاغلی حدودلریده، کوچلی یاغینگرچیلیکلر بیلن قارلر همده طبیعی یخچاللرنینگ تیزلیککه ایریشی ترکیبی، کوپ و یوقاری سرعت بیلن سوو تاشقینلرنی کیلتیریب، کوپریکلر، علاقه یوللری و زراعتی ییرلرینینگ بوزیلیشیگه سبب بولهدی؛ کاپیسا و پنجشیر هم افغانستان ده خلقارا بو جریاندن تشقری ایمس.
کاپیسا ولایتی تگاب تومنی یشاوچیلریدن شمعریزنینگ ایتیشیچه، ۱۴۰۴-ییل حمل، ثور، سرطان و حوت آییده یوز بیرگن سوو تاشقینلر نتیجهسیده، ضرر کورگن. «سونگی سوو تاشقینلرده، ییرلر، باغلر و اویلریمیز بوزیلدی. دیوارلریمیز چپه بولدی و میوهلریمیزدن بیر قسمی اورتهدن کیتدی. آلدیندن هیچ قندهی خبر بیریلمهدی. مینیمچه اقلیم اوزگریشلری سبب، سوو تاشقینلر مناسب وقتده یوز بیرمسه و هوا ایسیقلیگی طبیعی یخچاللر ایشیگه سبب بولگن. حکومت زیان کورگنلرگه یاردم بیریشی، دیوار قوریشی، اهالی آگاهیلیگی سطحینی آشیریشی و احتمالی خوفلر توغریسیده آگاهلنتیریشی کیرهک.»
اوشبو واقعهلردن ضرر کورگن پنجشیر یشاوچیسی بولمیش قمرالدیننینگ ایتیشیچه: «ستندرد بولمهگن خامه اویلر بوزیلیشی، زراعتی ییرلری اورتهدن کیتیشی، توپراق خراب بولیشی همده ایچکی و سیگیر کبی چاروهلر تلفاتی، کوپریکلر، سرکلر و سوو کاناللری خراب بولیشی، سوو تاشقینلری عاقبتلریدن دیر. سوو تاشقینلر یوللریده قوریلیش آلدی آلینیشی، اورمانلر قیته تیکلیشی، درختلر کیسیلیشی آلدی آلینیشی، آگاهلنتیریش سیستملری تامینلنیشی و خوف مدیریتینی اهالیگه اورگهتیش، فایدهلی ییچیم یوللردن دیر.»
شوندهی بیرحالده، یشش محیط و طبیعی واقعهلر بیلرمانلریدن عزیزآقا عزیزینینگ ایتیشیچه، تاغلی حدودلرده توستدن سوو تاشقینلر، کوپراق قیسقه مدتلی کوچلی یاغینگرچیلیکلر، اوسیملیک بولگن جایلر کمهیشی و توپراق بولیشی سبب یوز بیرهدی؛ لیکن اقلیم اوزگریشلری بو عاملنی کوچهیتیرهدی. اونینگ ایشانچیگه کوره، هوا حرارتی آشیشی و یامغیر یاغیشده نظمسیزلیک، سوو تاشقینلر یوز بیریشینی سیزیلرلی درجهده کوپهیتیرهدی. «هوا حرارتی آشیشی، سوولرنی قیقسه مدتده تاشیره آلهدی و شونینگدیک بخارنی هم کوپهیتیرهدی. طبیعی وضعیت، توپوگرافی و اقلیم دقیق شکلده تیکشیرلیشی کیرهک. هر کونی شاهد بولگنیمیز اقلیم اوزگریشلری، انسانی ارهلشوو، بو جریانده بویوک رول اوینهیدی.»
پنجشیر حادثهلرگه قرشی کورهش باشلیغی محبالله جاهدنینگ ایتیشیچه، اقلیم اوزگریشلری بیلن ماس، طبیعی واقعهلر برابریده تیاگرلیک و احتمالی خوفلر توغریسیده آگاهیلیک بیریش، بو اداره ایشلرینینگ اولویتیده قرار تاپگن.«سکتوری ادارهلر دخیل بولگن تدبیرلیک پلانلریمیز بار. شونینگدیک موسسهلر هم بیزلر بیلن همکارلیک قیلهدیلر که حادثهلر یوز بیرگنی صورتده، امکانیت تامین قیلهدیلر. خوفلر کمهیشی بولیمیده آگاهیلیک بولگن. پنجشیر تاغلی بولیب و جبرلنهدیگن دیر. آستقورمهلری حادثهلر برابریده قولی شکلده زیان کورهدی. اوتگن ییلده بیر قطار لایحهلرنی عملگه آشیرگنمیز. شوندهی بیرحالده، منطقهلردن قطاریده سوو سحطی کمهیشی و حتا قوروقچیلیک هم کوزگه کوریلگن.»
ایش بیلرمانلرنینگ ایشانچیگه کوره، اقلیم اوزگریشی شرایطیده کاپیسا و پنجشیرنینگ تاغلی درهلریده توستدن سوو تاشقینلر بیلن قرشی کورهش، هر تامانلمه و ماسلشووچین یاندهشوونی طلب قیلهدی. آستقورمهلر مستحکملنیشی، برچه گه اورگهتیلیش، آگاهلنتیریش سیستملری یرهتیلیشی، سوو توشهدیگن حوزهلرنینگ علمی شکلده مدیریت بولیشی و انسانلرنینگ بوزیشگه سبب بولهدیگن ارهلشیشلری کمهیشی، خوفلرنی کمهیتیره آلگن اقداملردن دیر.
