افغانستان ده ینگی اوقوو ییلی باشلنگن؛ لیکن قیزلر برابریده اوقوو چیکلالرینینگ دوامی بار. سونگی بیر نیچه ییل دوامیده قیزلرگه قوییلگن تعلیم چیکلاولری شرایطیده، قیزلردن قطاری توی قیلگن، بیر قطاری آنلاین تعلیم-بدیل تعلیم گه یوز کیلتیرگن و باشقه بیر قطاری کسب اورگهنیش بیلن شغللنگن و بیر آزی ایسه اوی ایشلری بیلن مشغول بولگن.
آسیا جنوبی بوییچه یونیسفنینگ منطقهای مدیری سانجی ویجسکرا، افغانستان ده قیزلر یوزیگه مکتبلر ایشیگی آچیلیشینی سورهگن. ویجسکرانینگ بوگون (۶-حمل/ ۲۶-مارچ، پنجشنبه)، اکس صحیفهسیده یازیشیچه، ینگی اوقوو ییلینینگ باشلنیشی، هر بیر باله اوچون امید بیرووچی بولیشی کیرهک.
اسلام شریعتی و افغانستان دهگی حاکم قانونلر، آتهنینگ وفاتیدن کیین بالهلر حضانتینی آنهگه بیرگنی بیرحالده؛ بیراق سلاموطندار بیلن صحبت قیلگن بیوه عیاللردن قطارینینگ ایتیشلریچه، اولر تورموش اورتاقلرینینگ عایلهسی تامانیدن بو حقدن محروم بولگنلر. اوشبو گزارشده صحبت قیلگن عیاللر، نهفقط تورموش اورتاقلرینینگ قولدن بیریش دردی بیلن روپهره بولگنلر، بلکیم بالهلرینینگ باقیش اوچون شونینگدیک تورموش اورتاقلری عایلهسینینگ باسیملری آستیده قالیب و کوپ حالتلرده تورموش اورتاقلرینی قولدن بیریش بیلن، عایلهلردهگی حاکم فرهنگ اساسیده بالهلریدن اوزاقلشتیریلهدیلر.
فراه ده بیر عیال، بودنه ییتیشتیریش کیچیک بیر ایشنی یولگه قوییب، اقتصادی قیینچیلیگینی کمهیتیریش و عایله خرهجتلرینی تامینلشده فعال حصه قوشه آلیش مقصد، سعیوحرکت قیلماقده. نجیبه ناجینینگ ایتیشیچه، بودنه ییتیشتیریش ایشینی آز سرمایه بیلن اویینینگ کیچیک فضاسیده باشلهگن.
ایکینچیلیک و چاروهچیلیک کوپراق ایرککلرگه عاید ایش حسابلنسهده، بیراق افغانستاننینگ تورلی ولایتلریده عیاللردن کوپ قطاری اوشبو بولیملرده ایش بیلن شغللنگن. مذکور عیاللرنینگ ایتیشلریچه، ایکینچیلیک و چاروهچیلیک بولیمیده ایشلش بیلن درآمد قولگه کیلتیریب و عایلهلرینینگ اقتصادیگه یاردم بیره آلگنلر.
گرچی قانون و اسلامده عیاللر گه ییر (زمین)نینگ مالکیت حقی بیریلگن بولسه-ده، بیراق فاریاب ولایتیده ایکینچیلیک ایشلری بیلن مصروف عیاللردن بیرقطاری، بو حقدن محروم ایتیلگن. اولر گه کوره، ایکینچیلیک ییرلر آتهلریدن میراث قالیب و اوزلری ییرلر اوستیده کوپ زحمت چیککن بولسهلرده، بیراق جمعیتدهگی ناتوغری عنعنهلر سببلی ییرلر سندی هنوزگچه اولرنینگ آتیگه یازیلمهگن.
افغانستان عیاللر سودا و صناعت اتاقی تامانیدن، عیاللر قول صناعتی تانیشتیریلیشی و ساتیلیشی همده اقتصاد سکتوریده اولرنینگ اورنی کوچلنیشی مقصد، کابل ده «عید بازار» اسمی آستیده بیر بازار آچیلگن.
قندوز ده شفاکارلردن قطارینینگ ایتیشیچه، عیاللر آرقهلی حددن تشقری شیرینلیکلردن فایدهلنیش، اولر آرهسیده تورلیخیل کسللیکلر اورتهگه کیلیشی و حتا هورمون تینگلیگی بوزیلیب و عیاللرده ایرکک هورمونلرینی درجهسینینگ آشیشیگه سبب بوله آلهدی.
«یخشی عیال» توشونچهسی هر بیر جمعیتدهگی اینگ اساسی اجتماعی توزیلمهلردن بیری بولیب، او مدنی، دینی، تاریخی و روحی قرهشلرنینگ کیسیشیدن شکللنهدی. بیراق بیر تاماندن افغانستانده نیچه دهه اوروش، حکومتلرنینگ اوزگریشی و مهاجرت و ینه بیر تاماندن اوتگن دههلرده انسان حقوقی مذاکرهلری، قبیله و مدنی قدریتلر عیال شخصیتینینگ تعریفینی تورلیچه شکللنتیرگن.
حقوقشناسلر و دین عالملریگه کوره، قانون، حنفی فقه و شریعت اساسیده، عیاللر تعلیم آلیش، ایشلش و تورموش اورتاقلرینی تنلش حقوقیگه ایگه دیر. اولرنینگ ایتیشیچه، بو حقوقدن عیاللرنینگ محروم قیلیش جمعیتدهگی عرف-عادت و عنعنه گه باغلیق بولیب و شریعت قاعدهلریگه ضد دیر.
هرات شهریده بیر عیال، تورلیخیل ترشی تیارلش و اونی بازار گه چیقریش بیلن، عایلهسینینگ نیازلرینی تامین قیلهدی. ۱۰ ییل آلدین اوییده ترشی تیالش بولیمیده ایشگه باشلهگن ثریا قربانینینگ ایتیشیچه، هر هفته قریب ۲۰۰ کیلوگرام ترشی تیارلب و بازار گه چیقرهدی.
شفاکارلردن قطارینینگ ایتیشلریچه، کروموزوم بوزیلیشی جنین توشیشیگه سبب بولهدیگن اینگ مهم عامللردن بیری بولیب و بو مسئله، حاملهدار عیاللر اوچون یاشیرین خوف حسابلنهدی.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ انسانسیورلیک یاردملرنی هماهنگ قیلووچی ادارهسی افغانستان بولیمی (اوچا)، خلقارا خاتین-قیزلر بیردملیک کونی مناسبتی بیلن ایتیشیچه، افغانستان دهگی عیاللر چیکلاولر بولگنی بیلن ینه هم جمعیتلریگه یاردم بیریشگه دوام بیرهدیلر.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ بالهلرنی قوللب-قوتلش صندیغی (یونیسف)، خاتین-قیزلر بیردملیک کونی مناسبتی بیلن، عیاللر و قیزلرنینگ افغانستان ده حقوق، عدالت و امکانیتلردن برابر فایدهلنیش حقیگه ایگه ایکنینی تاکیدلب، بو حقوقنینگ تضمینلنیشینی ایستهگن.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ ترقیاتی دستوری افغانستان بولیمیگه کوره، ۲۰۲۱-ییلدن حاضرگچه افغانستان ده رسمی و نارسمی ۸۹ مینگ تجارتنی قوللب-قوتلهگن.
سلاموطندارنینگ افغانستان ۹ ولایتیده ۱۵ عیال بیلن صحبتی شونی کورستهدی کی، بو عیاللرنینگ ۱۳ نفری ایر تامانیدن، بیر نفری آته تامانیدن و بیر نفری هم باشقه عیال (اوگهی آنه) تامانیدن فیزیکی زورهوانلیککه اوچرهگنلر.
