اسلام شریعتی عیاللرنینگ اوز درآمدی و مال-ملکی گه مستقل ایگهلیک حقوقینی کفالتلهگن بولسه-ده، بعضی ایشلهیدیگن عیاللر عملده درآمدینی مصرف قیلیش حقوقیگه ایگه ایمسلیگینی ایتیشهدی. اولر تورموش اورتاغی یا کی عایله اعضالری تامانیدن درآمدلرینی تاپشیریش گه مجبورلنهدی؛ بو ایسه حقوقشناسلر و دین عالملرینینگ فکریگه کوره، انیق قانون و اسلام تعلیماتلریگه ضد حسابلنهدی.
دین عالملرینینگ ایتیشیچه، اسلامده عیال و ایرکک هر ایکیسینینگ مستقل مالکیت حقی بار و هیچ کیم عیالنینگ راضیلیکسیز اونینگ درآمدی یا کی مال-ملکینی آلیشگه حقلی ایمس. دین عالمی عبدالاحد عتید شوندهی دییدی: «شریعت نقطهی نظریدن الله تعالی شوندهی مرحمت قیلهدی، ایرکک و عیالنینگ هر ایکیلهسی هم مستقل مالکیت حقوقیگه ایگه؛ ایرککده قندهی حقوق بولسه، عیالده هم شوندهی حقوق بار. ایرککلر گه توشونتیریلیشی لازم کی، ایر آته-آنه یا کی اکه-اوکهلرنینگ عیالنی مجبوراً خرهجتلر گه مجبور قیلیش ظلم و گناه دیر.»
حقوقشناسلر گه کوره، هم قانون و هم اسلام فقه نقطهی نظریدن عیال اوز معاشی و مال-ملکی گه ایگهلیک قیلهدی و هیچ کیم اونی معاشینی تاپشیریش گه یا کی مجبوراً صرفلش گه مجبور قیله آلمهیدی. اولرنینگ قوشیمچه قیلیشیچه، اگر بو حقوق عایله اعضالری تامانیدن بوزیلسه، عیاللر قضایی نهادلریده اوز حقوقلرینی حمایه قیلیشلری ممکن
حقوقشناس مدثر ممتاز شوندهی دییدی: «ایش بیلن بند بولگن یا کی خذمت وظیفهسینی بجرهدیگن عیالنینگ معاشی و درآمدی افغانستان مدنی قانونی ۲۴ مادهسیگه موافق، بیواسطه اوزیگه تیگیشلی دیر. هر بیر محنت قیلوچی شخص اوز ملکی گه ایگهلیک قیلهدی؛ یعنی عیال هم اوز درآمدی، معاشی و مال-ملکی گه تولیق ایگهلیک قیلهدی.»
حقوقشناس فیضالله حیدری گه کوره، عیاللر قانون و اسلام دینی نقطهی نظریدن درآمد و معاش ایگهسی دیر. او شوندهی دییدی: «قانون و اسلام شریعتی فقه نقطهی نظریدن، عیالنینگ حقی بار معاش و درآمدینی اوزی اوچون صرفلسه. هیچ کیم، هیچ ایر، ایر عایلهسی، آته، ایناغه هر کیم بولسه هم، عیال مالکیتینی اوندن آلیشگه حقی یوق.»
خصوصی مکتبلردن بیریده اوقیتووچی ۲۹ یاشلی فاطمه احمدی، ایری نیچه مراتبه اونی معاشینی بوتونلی اونگه بیریش گه مجبور قیلگنینی بیلدیرهدی. اونینگ فکریچه: «آیلیگیمنی قندهی صرفلش حقیده ایریم قرار قبول قیلهدی. مین فکریمنی بیلدیرهمن؛ بیراق نهایتده او قرار قبول قیلهدی. ایریم نیچه مراتبه مینی معاشیمنی بوتونلی اونگه بیریش گه مجبور قیلدی حتا احتیاجیم بولگن پیتده هم.»
عینی قیینچیلیک بیلن دوچ بولگنلردن باشقه بیری زهرا، ایری ۲۰۰ دالرلیک معاشینینگ بیر قسمینی آلهدی و اونی قندهی صرفلشده اختیاری یوقلیگینی ایتهدی. او شوندهی دییدی: «معاشیم ۲۰۰ دالر و ایریم اونی آلهدی. بعضی پیتلر بیر مقدارینی اوزیم صرفلهی من و قالگنینی ایریم آلهدی و بعضی پیتلر معاشنی بوتونلی بیریش گه مجبور قیلهدی و قندهی صرفلش حقیده اوزی قرار قیلهدی.»
باشقه تاماندن میدانوردک یشاوچیسی ۲۹ یاشلی لینا، ۱۲ مینگ افغانی عوضیگه قابله صفتیده ایشلهیدی ایتیشیچه، ایناغهلری اوچون ایش امکانیتلری یوقلیگی سببلی، بوتونلی معاشینی عایله صرف-خرهجتی اوچون صرفلشینی معلوم قیلهدی. اونگه کوره: «۱۲ مینگ افغانی معاشیم بار عایله صرف-خرهجتی اوچون مصرف قیلهمن. بو معاشنی آته-آنه و ایناغهلریم آلیشهدی. اقتصادی قیینچیلیگیم بار؛ چونکی ایش یوق آته و ایناغهلریم بیکار. شونینگ اوچون عایله خرهجتیگه صرفلش گه مجبور من.»
عیال حقوقی فعاللرینینگ ایتیشیچه، اجتماعی قیینچیلیکلرنی حل قیلیش و عیاللرنینگ مالیهوی ایاغ آستی بولیشیگه توسیق بولیش، حکومتنینگ اساسی مسئولیتی دیر. اولر، عیاللر و عایلهلرنینگ خبرسیزلیگی، عیاللرنینگ قانونی حقوقی انابت گه آلینمسلیگیگه سبب بولگنینی ایتهدیلر. اولر، حکومت عیاللرنینگ حقوقی بارهسیده خبردارلیک قیلیش دستورلرنی اوتکزیشی کیرهک دیب تأکیدلشهدی.
عیال حقوقی فعاللریدن بولمیش هما رجبی و حمیرا فرهنگیار، عیاللرنینگ خبرسیزلیگی و اوقیمیشسیزلیگینی جمعیتده عیاللرنینگ مالیهوی حقوقی ایاغ آستی قیلینیش اصلی عامللریدن بیلیشهدی.
هما رجبی شوندهی دییدی: «اصلی باسیمنی سوادسیزلیک دیب بیلهمن، عیاللر گه مالکیت حقی بیریلمهیدی، اولر اوقیمهگن و سوادلری یوق؛ شونینگ اوچون حقلریدن دفاع قیلیشه آلمهیدی.»
حمیرا فرهنگیار هم شوندهی دییدی: «جمعیتدهگی قیینچیلیکنی حل قیلیش حکومتنینگ وظیفهسی دیر. حکومت بوندهی ایشلر گه ایجابی چاره کوریشی ممکن و خبردارلیک قیلیش بیلن آدملر میهسینی آچه آلهدی. بو خبردارلیک مسجدلر، ییتکرمهلر و اجتماعی ترماقلر آرقهلی اوتکزیلیشی ممکن.»
اسلام دینیده عیاللرنینگ مالکیت حقی تأکیدلنگنیگه قرهمی، کوپلب ایشلاوچی عیاللر عملده هنوز اوز درآمدلرینی تصرف ایتیش و صرفلش بارهسیده جدی چیکلاولر گه دوچ کیلماقدهلر. اجتماعی عرف-عادتلر، عایلهوی باسیملر و حقوقی سوادسیزلیک کوپلب حالتلرده بو قانونی حقوق عیاللردن تارتیب آلینیشگه سبب بولماقده.
