یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۳۰ زن در چندین ولایت افغانستان، نشان میدهد که محدودیتهای آموزشی و کاری، آنان را به یادگیری خودآموز حرفههای خیاطی و نقاشی در خانه سوق داده است. هرچند همهی این زنان از کمبود شدید امکانات و پشتیبانی رنج میبرند؛ اما ۱۸ تن آنان توانسته اند از همین مهارتهای خودآموز به درآمد ثابت هرچند اندک دست یابند؛ درآمدی که نه تنها وضعیت اقتصادی، بل سلامت روانی و اعتمادبهنفس آنان را بهبود بخشیده است.
بر بنیاد یافتههای گزارش سلاموطندار، ۱۸ تن از ۲۵ زن گفتوگوشده محدودیت دیجیتالی را از سوی اعضای خانواده تجربه کرده اند. هشت تن از سوی شوهران شان، هشت تن از سوی پدر و برادر، یک تن از سوی مادر و یک تن دیگر از سوی نامزد شان برای فعالیت در فضای مجازی محدود شده اند. هشت مرد گفتوگوشده نیز با تأیید اعمال این محدودیتها، نبود آگاهی عمومی و نگرانی از حفظ حرمت زنان را دلیل اصلی کنترل فعالیتهای دیجیتالی زنان خانوادهی شان عنوان کرده اند.
در روزگاری که محدودیت بر زندگی دختران افغان سایه افکنده، شماری از دختران جوان در هرات با امید و علاقهی فراوان، به هنر تذهیب رو آورده اند و با زبان بیکلام رنگ و قلم سخن میگویند و در پناه این هنر، به دنبال حفظ آرامش و امید برای آیندهی شان هستند. به گفتهی این دختران، هنر برای شان تبدیل به پناهگاهی امن در دل تاریکیها و محدودیتهای روزافزون شده است.
در این دوره، خبرنگاران زیادی شغل شان را از دست داده و با مشکلات مالی روبهرو شدند؛ آنهایی که به فعالیت شان ادامه داده اند نیز، با محدودیت دسترسی به اطلاعات و کاهش معاش مواجه شده اند.
دونالد ترامپ، رییسجمهور امریکا، قصد دارد محدودیتهایی را بر سفر شهروندان دهها کشور وضع کند.
خبرگزاری رویترز، گزارش داده که این محدودیتها به سفر شهروندان ۴۱ کشور که در سه دسته تقسیم شده اند، وضع خواهد شد. بر بنیاد گزارش، در نخستین دسته، ۱۰ کشور از جمله افغانستان، ایران، سوریه، کوبا و کوریای شمالی، قرار دارند.
با این حال، ذبیحالله مجاهد، سخنگوی امارت اسلامی، میگوید که با رعایت شریعت اسلامی زمینهی کار در بخشهای لازم به زنان فراهم است. او میافزاید که هماکنون ۱۵۰ هزار زن در بخش تجارت و صنعت کار میکنند که از آن جمله پنج هزار زن در اتاق صنعت و تجارت ثبت اند.
امروز زنان در حوزهی رسانه حضور دارند و مشغول فعالیت استند؛ اما تلاش بر این است که ملاحظههای شرعی و فرهنگی رعایت شود. هدف این نیست که زنان از فعالیت در رسانهها باز داشته شوند؛ بل که تأکید بر این است که محیط کاری آنها مناسب و مطابق با ارزشهای اسلامی باشد.
گفتوگوی سلاموطندار با ۲۳ جوانی که در بخش هنر فعالیت دارند، نشان میدهد که هنرمندان جوان با چالشهایی چون نداشتن پشتیبان مالی، نادیدهگرفتهشدن در اجتماع، دسترسینداشتن به امکانات کار و فروش اثرهای شان، روبهرو اند.
شماری از دختران بازمانده از آموزش در غزنی، میگویند که پس از وضع محدودیتها بر آموزش آنان برای فرار از بیکاری و فشارهای روانی ناشی از آن، به قالینبافی رو آورده اند.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۲۱ زن نشان میدهد که پس از وضع محدودیتها بر ورزش زنان و بستهشدن پارکها و باشگاههای ورزشی به روی آنان، این زنان در وضعیت بد روانی و جسمی قرار گرفته اند. از میان ۲۱ زن گفتوگوشونده در این گزارش، ۱۷ تن آنان به مشکلات روانی و چهار تن به بیماریهای جسمی مانند شکر و دیسک کمر مبتلا شده است.
یافتههای سلاموطندار از نظرسنجی ۵۳۰ زن در شش ولایت افغانستان نشان میدهد که ۶۱.۱ درصد این زنان و دختران بیشتر از داشتن حق انتخاب در بخشهای مختلف زندگی محروم میشوند و ۳۸.۹ درصد دیگر بیشتر از این حق از سوی خانوادههای شان برخوردار بوده اند.
بررسی سلاموطندار نشان میدهد که در جریان سال ۱۴۰۲، در ۱۷ مورد دیگر بر زنان در افغانستان محدودیت وضع شده و این در حالی است که پس از تحولات اخیر در جریان سالهای ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ خورشیدی، ۴۹ مورد محدودیت از سوی حکومت سرپرست بر زنان در کشور اعمال شده است.
همزمان با آغاز روزهای نخست سال ۲۰۲۴، اما نمیتوان از آن چه در ۲۰۲۳ بر زنان افغانستان گذشت، چشمپوشی کرد؛ چیزهایی که بخش بزرگی از حقوق زنان در این کشور را گرفته است. به همین دلیل، در این گزارش به سرگذشت زنان افغان بر اساس گزارشهای پژوهشی و روایتی که رادیو سلاموطندار از گفتوگو با زنان افغان در ولایتهای گوناگون کشور تهیه و پخش کرده است، میپردازیم.
سلاموطندار به منظور بررسی وضعیت دانشجویان دختر پس از بستهشدن دانشگاهها در افغانستان، ۳۰۷ دانشجو را در ۲۷ ولایت به عنوان جامعهی آماری هدف بررسی قرار داده تا نمونهوار بتواند وضعیت آنها را تحلیل کند. در فرایند این پژوهش، ۳۰۷ دانشجو به گونهی آنلاین سهم گرفته و به پرسشهای پژوهش پاسخ داده است.
او، که در دورهی جمهوری وکیل مدافع بود، حالا مانند دیگر وکیلان مدافع زن، ناچار است در خانه بماند و همهی روزش را با ناخوشی ناشی از بیکاری و ناداری سر کند.
سال دوم حاکمیت امارت اسلامی نیز در ادامهی سال نخست آن، برای زنان پر از دستورهای محدودکنندهی حقوق اجتماعی شان بود؛ حقوقی که بیشتر از دو دهه با آن زندگی کرده و آن را ازدستندادنی میپنداشتند. در سالی که گذشت، زنان و دختران حق تحصیل، کار در سازمانهای بینالمللی، حق تفریح، ورزش و شمارd دیگر از حقوق شان را از دست دادند.
