یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۳۰ جوان شامل 20 دختر و ۱۰ پسر، نشان میدهد که داشتن مهارت های کاربردی افزون بر مدرک تحصیلی در انتخاب شغل نقش دارد. جوانانی که مهارتهای کاربردی استفاده از کمپیوتر و زبان انگلیسی را آموخته، بیشتر در شغلهای مرتبط به این بخشها سرگرم کار استند. در مقابل، جوانانی که به مهارتهای عملی دسترسی ندارند، بیشتر در کارهای غیرمرتبط با رشتهی تحصیلی شان سرگرم کار اند.
در فرهنگ افغانستان، سفره تنها محل صرف غذا نیست، بل بخشی از هویت فرهنگی و اجتماعی مردم به شمار میرود. غذاهای سنتی در منطقههای مختلف این کشور، بازتابدهندهی تنوع قومی و سبک زندگی مردم اند. با این حال، شماری از باشندگان کابل میگویند که این جایگاه در میان نسل جوان تا حدی کمرنگ شده است.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۱۵ زوج در آستانهی ازدواج در افغانستان، نشان میدهد که ۱۱ زوج به دلیل افزایش بیپیشینهی بهای طلا، مراسم عروسی خود را به تأخیر انداخته اند؛ در حالی که مواردی از جدایی و تنشهای شدید خانوادگی نیز در پی این بحران میان این زوجها به وجود آمده است. در بازهی زمانی اواخر ۲۰۲۵ تا اوایل ۲۰۲۶، بهای طلا در بازارهای جهانی تا دو برابر افزایش را تجربه کرده است.
بر بنیاد دادههای بخش سیستم مدیریت اطلاعات سلامت شفاخانهی «شیخ زاید»، در ۱۴۰۴ خورشیدی ۹۰۲۰ مورد سکتهی مغزی در این مرکز ثبت شده است. از این میان، ۱۹۹۴ مورد مربوط به افرادی زیر ۳۸ سال بوده است. این رقم، در مقایسه با ۱۴۰۳ که ۱۶۱۳ مورد سکتهی مغزی میان جوانان ثبت شده بود، نشاندهندهی افزایش حدود ۲۳درصدی است.
با فرارسیدن عید فطر، حالوهوای شهرها و جادهها دگرگون شده است. رفتوآمد مردم برای عیدگردی افزایش یافته است و از کوچهها صدای احوالپرسی و «عید مبارک» به گوش میرسد. پیش از رسیدن عید نیز دکانهای لباس، میوه و شیرینی پر از مشتریانی بود که برای این روز آماده میشدند. در کوچهها صدای تکاندن فرشها شنیده میشد و جوانان در حال پاککاری و آراستن خانهها حتا بیرون از خانههای شان، به چشم میخوردند.
نتیجهی گفتوگوی سلاموطندار با ۱۳ جوان شاغل و دانشجو در افغانستان، نشان میدهد که کار همزمان با تحصیل میان این جوانان بیش از این که یک انتخاب حرفهای باشد، یک ضرورت اقتصادی است. تمامی جوانان گفتوگوشده در این گزارش، میگویند که بدون کار قادر به ادامهی تحصیل نیستند؛ موضوعی که به باور کارشناسان، در صورت مدیریت درست، میتواند مهارتهای حرفهای و سرمایهی انسانی جوانان را تقویت کند.
تکههای کتان گلدار، پیراهنهای کمرچین و دامنهای وریب از شناختهشدهترین نمونههای لباسهای سنتی و فرهنگی بدخشان به شمار میروند؛ لباسهایی که بیشتر با دست دوخته میشوند و ظرافت شان نتیجهی ساعتها کار دقیق و صبورانه است. با این حال، تغییر سلیقهی نسل جوان به سوی پوششهای مدرن، میزان سفارش و کار خیاطان لباسهای فرهنگی در بدخشان را نسبت به سالهای گذشته کاهش داده است.
گفتوگوی سلاموطندار با ۳۰ جوانی که افسردگی شغلی دارند، نشان میدهد که کار خلاف رشته و نبود زمینهی رشد در کار، دو عاملی اند که سبب شده است این جوانان دچار افسردگی شغلی شوند. این جوانان شامل ۱۵ دختر و ۱۵ پسر هستند و در بخشهای مختلف از جمله «طبابت، رسانه، مکتبها، نهادهای خصوصی، کارگاههای خیاطی، دانشگاه و کتابخانه» سرگرم کار اند.
در سالهای پسین بخش انتقال کالا (کارگو) به یکی از گزینههای اصلی درآمدزایی برای برخی از جوانان در افغانستان تبدیل شده است؛ بخشی که در نبود فرصتهای شغلی پایدار، برای شماری از جوانان نقش راه نجات اقتصادی را بازی میکند. با این حال، بررسی یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۲۶ جوان (۲۰ پسر و شش دختر) در نُه ولایت افغانستان نشان میدهد که این فعالیت با چالشهای ساختاری، اداری و بیرونی روبهرو است؛ چالشهایی که دوام این کسبوکارهای کوچک را با تهدید روبهرو کرده است.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۳۵ جوان از ولایتهای کابل، هرات، بدخشان، کندز، فاریاب، بادغیس، کاپیسا و کنر نشان میدهد که تجربهی تنهایی و فاصلهگرفتن از اجتماع میان این جوانان، در بسیاری موارد فراتر از یک ویژگی شخصیتی فطری است و به طور مستقیم زیر تأثیر شرایط اجتماعی، خانوادگی و ساختاری جامعه قرار دارد.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با 20 جوان (13 پسر و هفت دختر) نشان میدهد که این جوانان برای دریافت کار و ویزای تحصیلی به دفترهای موسوم به مشاورهی کاری و تحصیلی مراجعه و هزینه پرداخت کرده؛ اما هیچ گونه خدمات کاری یا تحصیلی دریافت نکرده اند. این جوانان، میگویند که با وعدههای کاریابی و بورسیهی فوری، مبالغی میان 500 افغانی تا 1500 دالر به این شرکتها پرداخت کرده اند. از این میان، هشت تن برای کاریابی، هشت تن برای دریافت ویزای تحصیلی و چهار تن دیگر همزمان برای هر دو مورد اقدام کرده اند.
با این که نگرانیهای جدی ناشی از بحران اقلیمی در جهان به ویژه در افغانستان سایه افکنده است؛ اما گروهی از جوانان در بلخ برای کاهش زیانهای ناشی از تغییرات اقلیمی، دست به اقدامهای عملی زده اند تا آیندهای سبزتر را برای مردم رقم بزنند. این جوانان، میگویند که به منظور مبارزه با تغییرات اقلیمی، کارزار تخمپاشی گیاهان کوهی و دشتی را از ساحهی «تنگی چشمهی شفا» در ولسوالی شولگرهی بلخ آغاز کرده اند و قرار است این برنامه در بخشهای دیگر این ولایت نیز گسترش یابد.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۴۸ جوان (۳۸ پسر و ۱۰ دختر) در ۱۶ ولایت افغانستان نشان میدهد که علاقهمندی جوانان و حضور آنها به رشتههایی مانند رسانه، نویسندگی، شاعری، سینما، نقاشی، گرافیک و عکاسی در سالهای پسین کمرنگ شده است. نبود زمینههای مناسب کاری و نبود پشتیبانیهای فرهنگی، سبب شده که شماری از جوانان انگیزهی خود را از دست بدهند.
در دل هر جامعهی پویا و رو به رشد، جوانان به عنوان نیروهای خلاق و آیندهساز، نقش سازندهای در بهپیشراندن چرخهی توسعه دارند. آنها با انگیزه، انرژی و ایدههای نو، میتوانند مسیر پیشرفت را هموارتر کنند؛ اما بخش بزرگی از این نیروی توانا و اثرگذار در افغانستان، در زندگی کاری با مانعهایی روبهرو شده اند که نمیگذارد سهم شان را در توسعهی کشور داشته باشند.
نتیجهی گفتوگوی سلاموطندار با ۳۲ جوان (۱۶ دختر و ۱۶ پسر) و شماری از جامعهشناسان، نشان میدهد که شکاف نسلی در شهرهای افغانستان عمیقتر از روستاها است؛ جایی که تکنولوژی، رسانههای اجتماعی و سبک زندگی نوین، دنیای جوانان را از پدران و مادران شان جدا کرده است. جامعهشناسان، میگویند که این فاصلهی فکری ریشه در سطح سواد، دسترسی به تکنولوژی و تفاوت تجربههای زندگی دارد. در شهرها، جوانان با فرهنگهای مختلف، اینترنت و ارزشهای جدید آشنا میشوند؛ اما پدران و مادران همچنان به سنتها و باورهای گذشته پایبند اند.
از میان جوانان گفتوگوشده، 32 جوان برای فرار از فقر و ساختن آیندهی بهتر به ایران و پاکستان رفته که 16 جوان پس از تغییر نظام اقدام به مهاجرت کرده بودند. این جوانان، میافزایند که افزون بر نرسیدن به رویاهای شان در غربت، اکنون با اخراج اجباری به کشور نیز در سردرگمی و وضعیت بدتر از گذشته قرار دارند.
