گذر زمان و رویدادهای طبیعی، آبدههای تاریخی در غزنی را در معرض خطر قرار داده و به تازگی بخشی از دیوار قلعهی غزنین یکی از آبدههای مهم تاریخی این ولایت فروریخته است. همین گونه، شماری دیگر از اثرهای تاریخی این ولایت در معرض خطر قرار دارد.
عزیزاحمد، باشندهی غزنی، میگوید که آبدههای تاریخی نشان از فرهنگ این ولایت دارد و باید حفظ شود. او میافزاید: «حکومت قبلی هم پولهای زیادی که در ارتباط به این موضوع کمک شده بود، به طریقه درست مصرف نشد و حیف و میل صورت گرفت. ما از مردم و دولت تقاضا داریم که در این زمینه توجه جدی کند.»
سیدنسیم، دیگر باشندهی غزنی، میگوید: «باران میشود؛ آبدهای تاریخی بسیار آسیبپذیر استند، فرو میریزندو مردم هم در اکثر وقتها خراب میکند.»
باشندگان غزنی خواهان حفاظت درست از ساحات تاریخی و آبدههای باستانی این ولایت استند. خدیجه، یکی دیگر از باشندگان غزنی میگوید که آبدههای تاریخی این ولایت در معرض خطر گرفته و بازسازی نیاز دارد. «ما بخشی از هویت خود را از دست دادهایم. در حال حاضر برخی آبدههای تاریخی غزنی خراب شده اند و نیاز به بازسازی دارند؛ اما رسیدگی کافی صورت نمیگیرد.»
فرهنگیان و کارشناسان فرهنگی غزنی، میگویند که هر گونه بیتوجهی در برابر نگهداشت و مراقبت از آبدههای تاریخی، میتواند به هویت فرهنگی این ولایت آسیب بزند.
عبدالباقی هیلهمن غزنوی، شاعر و نویسنده، میگوید که حفاظت از آبدههای تاریخی و نهادهای فرهنگی و باستانی مسئولیت مشترک شهروندان و حکومت است. «نقش مردم بسیار سازنده است، مردم میتواند که خود شان هم سهم بگیرد و حکومت را مجبور کند که سهم بگیرند؛ بیتوجهی به این مسایل، سبب میشود که اکثر این آثار ارزشمند و خوب ما که معرف فرهنگ و ادب تاریخ ماست، از بین برود.»
در همینحال، حمیدالله نثار، رییس اطلاعاتوفرهنگ غزنی، میگوید که نزدیک به ۱۲ آبدهی تاریخی و برخی ساحات دیوار قلعت غزنین نیازمند مرمت و بازسازی است و پیشنهاد مرمت و بازسازی آبدههای آسیبپذیر به وزارت اطلاعاتوفرهنگ امارت اسلامی ارائه شده است. «خوشبختانه طراحی پروژهها توسط انجینران مسلکی انجام شده و امید میرود که در سال آینده، بازسازی آنها از سوی وزارت مربوطه یا نهادهای فرهنگی انجام شود.»
در پاسخ به نگرانی باشندگان و فرهنگیان غزنی، از وضعیت آبدههای تاریخی غزنی، مهاجر فراهی، معین امور نشراتی وزارت اطلاعات و فرهنگ امارت اسلامی، میگوید که مرمت و بازسازی ۱۰ آبدهی آسیبپذیر غزنی در دستور کار این وزارت قرار دارد و تلاش میشود به مرمت آبدههایی که وضعیت خوب ساختمانی ندارند، اولویت داده شود.
معین نشراتی وزارت اطلاعات و فرهنگ امارت اسلامی، میافزاید: «به آثاری که بیشتر در معرض خطر قرار دارند، اولویت داده خواهد شد؛ ما به باشندگان شهر غزنی وعده میدهیم که تا حد توان، این آثار تاریخی و سایر بناها را از تخریب محافظت کنیم.»
غزنی از ولایتهای باستانی افغانستان است که موجودیت دهها آبدهی تاریخی و باستانی، این ولایت را در روزگار کهن به نام عروس شهرها و در روزگار معاصر به نام مرکز تمدن فرهنگی جهان اسلام، لقب داده است؛ آبدههایی که برای حفاظت نیاز به بازسازی و مراقبت همیشگی دارد.
