با کاهش منابع آب در شماری از ولایتها، برخی از کشاورزان در فراه، میگویند که کاشت زعفران به دلیل نیاز کمتر به آب میتواند برای آنها درآمدزا باشد. این کشاورزان، تأکید دارند که فراهمسازی زمینهی کاشت و بازار داخلی برای زعفران نیاز اصلی آنان است.
زعفران اکنون در شهر فراه، مرکز این ولایت و ولسوالی بالابلوک کاشت میشود و قریهی شورآباد نیز از مناطقی است که کشاورزان در آن به کاشت این محصول رو آورده اند.
حاجیجمهور، یکی از زعفرانکاران قریهی شورآباد که بیش از ۱۳ سال میشود که در این بخش فعالیت دارد، میگوید از یک جریب زمین زعفران، در سال گذشته حدود یک تا یکونیم کیلوگرم حاصل به دست آورده است. او میافزاید: «ما در حدود یک جریب زمین زعفران کاشت کردهایم و سال گذشته از آن حدود یک تا یکونیم کیلو زعفران حاصل گرفتیم. زعفران را بیشتر در ولایت هرات میفروشیم، چون در ولایت فراه مشتری و بازار خوبی برای آن وجود ندارد.»
به گفتهی این کشاورز، پس از پرداخت هزینههای کاشتوکار، مقدار کمی از درآمد برایش باقی میماند و در صورت استفاده از کود بیشتر، میزان حاصل نیز میتواند افزایش یابد. این کشاورز، کاشت زعفران را نسبت به بسیاری از کاشتهای دیگر کمهزینه میداند؛ اما میافزاید که این محصول از ماه میزان تا ماه حمل به آبیاری نیاز دارد. «زعفران یک کاشت حلال و خوب است و میتواند برای مردم درآمد ایجاد کند. اگر از زعفرانکاران حمایت بیشتری صورت گیرد و برای فروش این محصول بازار مناسب ایجاد شود، مردم میتوانند از این راه درآمد بهتری به دست آورند.»
نبود بازار مناسب تنها مشکل زعفرانکاران نیست. شماری از کشاورزان میگویند هزینهی بلند کود و مواد زراعتی، کمبود امکانات و وسایل معیاری و نبود دستگاههای مناسب برای پروسس، از چالشهای مهم آنان است.
محمد نعیم، که حدود چهارسال میشود در بخش زراعت و کاشت زعفران فعالیت دارد، میگوید کارش را با امکانات بسیار کم آغاز کرده، اما با علاقه و تلاش توانسته سطح کاشت خود را افزایش دهد. «در ابتدا امکانات زیادی نداشتم، اما با علاقه و تلاش کار را ادامه دادم و توانستم در این بخش پیشرفت کنم و سطح کاشت زعفران خود را افزایش بدهم. کاشت زعفران تأثیر مثبت بر زندگی من داشته و اکنون بخش مهمی از درآمدم از همین راه به دست میآید.»
او، میگوید در کنار کمبود آب و گرانی کود، نبود وسایل و دستگاههای مناسب برای برداشت و پروسس نیز مشکل جدی برای زعفرانکاران است. «یک خلطه کود در بازار قیمت بلند دارد و برای ما دشوار است که همیشه آن را تهیه کنیم. از سوی دیگر، نبود دستگاههای مناسب نیز یک مشکل جدی است. فعلاً گل زعفران با دست چیده و پاک میشود و خشککردن آن نیز به شکل سنتی صورت میگیرد که روی کیفیت محصول تأثیر میگذارد.»
به گفتهی نعیم، آشنایی نداشتن برخی کشاورزان با روش درست کاشت و مراقبت از زعفران نیز باعث میشود محصول آنان کیفیت و حاصل مطلوبی نداشته باشد.
جاوید، دیگر زعفرانکار در قریه دارآباد فراه، نیز میگوید آموزشهایی که از سوی مؤسسات دریافت کردهاند، به آنان کمک کرده تا روش درست کاشت، آبیاری، جمعآوری و نگهداری زعفران را بیاموزند. این کشاورز میگوید در نخست با روش درست کاشت و آبیاری آشنایی کافی نداشتند، اما با گذشت زمان و دریافت آموزش، تجربه بیشتری به دست آوردهاند. جاوید نیز، از نبود وسایل معیاری برای جمعآوری و پروسس گل زعفران و ضعیف بودن بازار فروش در فراه شکایت دارد. «در این زمینه از سوی مؤسسات برای ما تریننگهای آموزشی برگزار شد و در آن یاد گرفتیم که زعفران چگونه کاشت و آبیاری میشود، گل آن چگونه چیده و چگونه جمعآوری و نگهداری میشود.یکی از مشکلات اصلی ما کمبود امکانات و وسایل معیاری برای جمعآوری و پروسس گل زعفران است. بازار خرید و فروش زعفران در فراه هم چندان فعال نیست و ما مجبور هستیم محصول خود را برای فروش به هرات انتقال بدهیم.«
در سوی دیگر، شماری از کارگران نیز در بخشهای مختلف زعفران، از جمله آبیاری، مصروف کار هستند. پرویز۴۰ساله، از ولایت فراه، حدود سهسال میشود که در بخش آبیاری زعفران فعالیت دارد. او، میگوید درآمد این کار برایش نسبتاً خوب است، اما مصروفیت آنان بیشتر فصلی بوده و در بخش زیادی از سال فرصت کاری ندارند. «به دلیل اینکه کار زعفرانکاری نسبتاً درآمد خوبی دارد و برای ما فایده اقتصادی داشته است، به این کار روی آوردم. فعلاً از این کار درآمد قابل قبولی به دست میآورم و آن را برای خودم کار مناسبی میدانم.»
پرویز خواهان حمایت بیشتر حکومت و ریاست زراعت از کسانی است که در این بخش کار میکنند. «یکی از مشکلات اصلی ما این است که حمایت کافی از طرف حکومت و نهادهای مربوطه صورت نگرفته و از نظر مالی نیز با مشکلات مواجه هستیم. امیدواریم ریاست زراعت و حکومت در این زمینه بیشتر با ما همکاری و از زعفرانکاران و کسانی که در این بخش کار میکنند حمایت کنند.ما همیشه مصروف نیستیم و در طول سال فقط در فصل مشخصی که زعفران کاشت و حاصلبرداری میشود، کار داریم و در باقی ماهها فرصت کاری زیادی نداریم.»
با اینحال، توریالی نوری، سخنگوی ریاست زراعت ولایت فراه، میگوید کاشت زعفران در مرکز این ولایت و ولسوالی بالابلوک انجام میشود، اما بیشترین ساحه زیر کاشت و دارای نتیجهی خوب، در مرکز فراه قرار دارد. او می افزاید که، در مجموع ۴.۲۶ هکتار زمین در این ولایت زیر کاشت زعفران قرار دارد و از این ساحه105.۶ کیلوگرام زعفران به دست آمده است. «مجموع، حدود ۴.۲۶ هکتار زمین در فراه زیر کاشت زعفران قرار دارد و از این ساحه حدود ۱۰۵.۶ کیلوگرام زعفران به دست آمده است.قیمت زعفران در بازار متفاوت است و در این اواخر هر کیلوگرام آن حدود ۹۵ هزار افغانی فروخته شده، اما در برخی موارد قیمت آن به ۱۰۰ هزار و حتی ۱۱۰ هزار افغانی نیز رسیده است.»
در سالهای پسین، شماری از مؤسسات نیز برای حمایت از زعفرانکاران و ترویج این محصول در فراه برنامههایی داشتهاند؛ از توزیع پیاز زعفران و وسایل مورد نیاز گرفته تا آموزش روشهای کاشت و نگهداری.
به گفتهی سخنگوی ریاست زراعت، آبیاری و مالداری فراه، یک مؤسسه برای مردم ۵۰ قطعه زعفران و وسایل مورد نیاز را توزیع کرده و مؤسسه DRC نیز در زمینه کاشت و نگهداری زعفران برنامههای آموزشی داشته است. «مؤسسه CC برای مردم ۵۰ قطعه زعفران و وسایل مورد نیاز را توزیع کرده است. همچنان مؤسسه DRC نیز در این بخش برنامههایی داشته و برای کشاورزان در مورد روشهای کاشت، مراقبت و نگهداری زعفران آموزش داده است.»
مسئولان ریاست زراعت فراه، میگویند تلاش دارند کاشت زعفران در این ولایت بیشتر ترویج شود؛ زیرا این محصول نسبت به بسیاری از کاشتهای دیگر به آب کمتری نیاز دارد ورص میتواند برای کشاورزان عاید خوبی ایجاد کند. زعفرانکاران با درخواست کمکهای تخنیکی و مالی میگویند با رسیدگی به این نیازهای آنان، سطح کاشت و زمینهی کار برای کارگران نیز، بیشتر میشود.






