در پی افزایش تنشها در خاورمیانه و بستهشدن مسیرهای ترانزیتی از جمله تنگهی هرمز و مرز میان افغانستان و پاکستان، روند انتقال کمکهای انساندوستانه به این کشور با اختلال جدی روبهرو شده است.
در کنار هشدار برنامهی جهانی غذا، از پیامد این وضعیت، شماری از نیازمندان، میگویند که بیش از هر زمان دیگر به کمکهای انساندوستانه نیاز دارند.
رازمحمد، باشندهی هلمند، میگوید که قطع یا کاهش کمکها فشار اقتصادی سنگینی بر خانوادههای نیازمند وارد کرده است. او با اشاره به جمعیت زیاد خانواده و درآمد محدود، از چالشهای جدی زندگیاش میگوید: «اقتصاد ما خیلی وابسته به کمکها است؛ در خانه ۲۵ تن استیم و معاش من ۱۵ هزار است که هم کرایهی خانه داریم و هم دیگر مشکلات.»
کامران، باشندهی ننگرهار نیز، میگوید که نبود فرصتهای کاری و وضعیت نامناسب اقتصادی، زندگی او و خانوادهاش را با مشکلات جدی روبهرو کرده است و حتا گاهی توان پرداخت کرایهی رفتوآمدهای ضروری روزانه را ندارد. «مجبوریت ها خیلی زیاد و وضع و اقتصاد خانوادهی ما خیلی بد است؛ کار نیست اگر برای کارگری به چوک و شهر میرویم، یک دو سه روز کار شود، چند روز دیگر بیکار هستیم.»
روایتهای پراکنده اما مشابه، تصویر روشن از تأثیر مستقیم بحرانهای منطقهای بر زندگی روزمرهی شهروندان افغانستان ارائه میدهد. برنامهی جهانی غذا در گزارش تازهاش گفته که در صورت ادامهی بستهماندن مرزهای افغانستان و پاکستان و تشدید بحران در خاورمیانه، ۲.۳ میلیون تن دیگر در افغانستان با ناامنی غذایی مواجه خواهند شد. این نهاد، افزوده است که افزایش هزینهی سوخت و محدودیتهای ترانزیتی، زمان انتقال محمولههای امدادی را از حدود ۱۰ روز گاهی تا ۷۵ روز افزایش داده است.
با این همه، شماری از آگاهان مسائل اقتصادی، میگویند که کمکهای انساندوستانه تنها میتواند از شدت فقر بکاهد، اما توان حل بنیادی آن را ندارد و با تغییر سیاستها یا توقف این کمکها، فقر در افغانستان عمیقتر میشود.
امیدالله قاسمزی، آگاه مسائل اقتصادی، میگوید: «کمکهای بشر دوستانه فقط از شدت فقر در یک کشور جلوگیری میکند؛ ولی نمیتواند که مشکلات فقر را بنیادی حل کند؛ بعضی وقتها بنا بر به تحول سیاستها این کمکها هم که متوقف میماند، فقر تشدید میشود.»
برنامهی جهانی غذا، در بخشی از گزارشش افزوده که انتظار دارد در ۲۰۲۶ بتواند ۱.۵ میلیون تن کمتر را در سطح جهانی تحت پوشش قرار دهد و در صورت ادامهی وضعیت، این رقم به ۹ میلیون تن خواهد رسید. به گفتهی این نهاد، کاهش ظرفیت کمکرسانی، نگرانیها در بارهی وضعیت کشورهای وابسته به کمکهای خارجی به ویژه افغانستان را افزایش داده است.
