بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز پنجشنبه، ۲۳ دلو/۱۲ فبروری، پس از دیدار با دونالد ترامپ، رییسجمهور امریکا، گفت که ترامپ معتقد است ایرانیها شاید مجبور به یک توافق جدید شوند؛ اما او در این باره تردید دارد. نتانیاهو، سفر اخیرش به امریکا را کوتاه؛ اما بسیار مهم توصیف و از ترامپ به عنوان «دوست بزرگ» و «رییسجمهور بیمانند» یاد کرد.
به گفتهی او، نشست پیرامون ایران بوده؛ اما مسائل دیگری ماننده غزه را نیز در بر داشته است. روزنامهی تایمز اسرائیل، به نقل از نتانیاهو نوشته است: «به کاخ سفید گفتم که هر نوع توافقی باید دربرگیرندهی عناصری باشد که برای اسرائیل و جامعهی جهانی مهم است؛ نه تنها موضوع انرژی هستهای، بل موشکهای بالستیک و گروههای نیابتی ایران در منطقه.»
از سوی دیگر، ترامپ در پیوند به دیدارش با نتانیاهو و گفتوگوها با ایران به خبرنگاران گفت: «ما باید به یک توافق برسیم؛ در غیر آن، قضیه بسیار تکاندهنده و شوکآور خواهد بود.» او در ادامه افزود: «من نمیخواهم چنین کاری صورت گیرد؛ اما باید به یک توافق برسیم. اگر به توافق نرسیم، برای ایران بسیار شوکآور خواهد بود. با نتانیاهو جلسهی بسیار خوبی داشتیم، او از موضوع آگاه است؛ اما تصمیم نهایی از من است. اگر با ایرانیها به توافق جدی، درست و عادلانه نرسیم، به زمان دشواری مواجه خواهند شد.»
توافق یا تغییر نظام؛ انتخاب ایران کدام است؟
افزون بر این، ترامپ در پی دیدارش با نتانیاهو گفته است که تغییر نظام در ایران شاید بهترین چیز ممکن باشد که رخ بدهد، در عین حال تأکید کرده که در صورت رسیدن به توافق، واشینگتن هیچ اقدام نظامی علیه ایران انجام نخواهد داد. این اظهارات در حالی مطرح میشود که به گزارش شبکهی خبری الجزیره، دو مقام امریکایی از حالت آمادهباش نظامی در صورت دستور ترامپ به اقدام نظامی، خبر داده اند. ترامپ، همچنان افزوده در گفتوگوهای گذشته معتقد بود که به توافق برسند؛ اما به گفتهی او، ایران در گفتوگوها راه دشواری را در پیش گرفته است؛ شاید برای حل مسالمتآمیز جدال، ضرورت به ایجاد ترس در تهران باشد. به گفتهی او، این یگانه چیزی است که موضوع را مشخص خواهد کرد.
خانم «وجد وقفی»، گزارشگر الجزیره در امریکا، میگوید که این نخستین بار است ترامپ تمایلش را برای تغییر نظام در ایران، اعلام میکند؛ در حالی که در هفتههای گذشته ضمن آن چه او «دستیابی به صلح از طریق قدرت» مینامید، به روش مسالمتآمیز تأکید داشت.
اظهارات ترامپ مبنی بر تغییر نظام در ایران در حالی مطرح میشود که قرار است ایالات متحده ناو هواپیمابر «یواساس جرالد آرفورد» را به هدف حمایت از گروه ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» به خاورمیانه بفرستد.
در همین حال، تهران به این باور است که اسرائیل و واشینگتن به دنبال ایجاد بهانه برای مداخله و تغییر نظام در ایران اند و در صورت هر گونه اقدام نظامی امریکا هشدار به پاسخ داده است و نیز در مقابل محدودکردن سطح غنیسازی یورانیوم خواستار برداشتن تحریم اقتصادی شده است؛ اما ایالات متحده و اسرائیل در مقابل، خواستار توقف کامل غنیسازی و انتقال یورانیوم غنیشده به خارج از ایران اند.
چرا نتانیاهو در همایش شورای صلح اشتراک نمیکند؟
سفر زودهنگام نتانیاهو به ایالات متحده در حالی صورت گرفت که قرار بود او در ۱۸ فبروری سال روان به واشینگتن برود و پس از گذراندن تعطیلی آخر هفته در آن جا، برای سخنرانی در کنفرانس «ایپک» به تاریخ ۲۲ فبروری آماده شود؛ اما او یک روز پس از دریافت دعوتنامهی اشتراک در همایش شورای صلح که به ابتکار عمل امریکا برگزار خواهد شد، موعد سفرش به واشینگتن را جلو انداخت.
سفر پیش از وقت نخستوزیر اسرائیل به امریکا، باعث گمانهزنیها مبنی بر تلاش او برای اشتراکنکردن در همایش شورای صلح شد؛ اما اظهارات اخیر او که گفته است «دیگر به واشینگتن برنمیگردد و به جای سخنرانی حضوری، ویدیوی سخنرانیاش آن جا پخش خواهد شد»، این گمانهها را تقویت بخشیده و به واقعیت عینی نزدیک کرده است؛ زیرا اشتراک در این ابتکار امریکا او را در معرض انتقادهای تند مخالفانش قرار میدهد؛ ابتکاری که به قضیهی فلسطین و اسرائیل وجههی بینالمللی میبخشد و پای کشورهای رقیب اسرائیل مانند ترکیه و قطر را در غزه باز میکند.
در حالی که واشینگتن در تلاش اشتراک مؤثر و چشمگیر رهبران جهان در نخستین همایش شورای صلح است، اشتراکنکردن نتانیاهو موجب نارضایتی و خشم ترامپ خواهد شد یا نه؟ در هر صورت با وجود اذعان نتانیاهو بر اشتراکنکردن در شورای صلح اما او با امضای برگهی ابتکار عمل در دیدارش با مارکو روبیو، رسماً به این شورا پیوسته است.
در فرجام، از نگرانیهای نخستوزیر اسرائیل و سفر زودهنگامش به واشینگتن برمیآید که گفتوگوهای گذشته در مسقط خیلی دشوار بوده و احتمالاً هر دو طرف با گزینهها و مسیرهای پربنبست روبهرو شده اند و نیز به نظر میرسد اسرائیل تلاش دارد از هر گزینهای برای مختلکردن مرحلهی دوم آتشبس غزه استفاده کند و با تشویق امریکا بر افزودن تنشها و فشار علیه ایران، قضیهی غزه را از آجندا خارج یا منزوی کند.
