با این که امارت اسلامی پس از بازگشت به قدرت کاشت و تولید مواد مخدر در افغانستان را ممنوع اعلام کرد؛ اما موضوع ارائه‌ی کاشت بدیل به کشاورزان هنوز به عنوان یک چالش دانسته می‌شود.
وزارت امور داخله‌ی امارت اسلامی، می‌گوید که با وجود مطرح‌کردن موضوع معیشت بدیل در نشست‌ها و گفت‌وگوها با سازمان‌های بین‌المللی و کشورهای مختلف تا اکنون هم‌کاری مؤثر و گسترده‌‌ای در این بخش انجام نشده است.
عبدالمتین قانع، سخن‌گوی این وزارت، می‌گوید که امارت اسلامی به تعهدش برای مبارزه با مواد مخدر در افغانستان پابند است. او می‌افزاید: «یکی از نکاتی که همیشه با سازمان‌های جهانی بحث داشتند، موضوع معیشت بدیل بود؛ ولی تا اکنون متأسفانه هیچ هم‌کاری مبرم یا مؤثر از سوی هیچ سازمان یا کشوری در این قسمت ندیدیم که مؤثریت داشته باشد.»
سخن‌گوی وزارت داخله، از کشاورزان می‌خواهند که از طریق کاشت فرآورده‌های دیگر نیازهای زندگی شان را تأمین کنند.
سازمان ملل متحد در بیش از پنج سال گذشته بارها اعلام کرده که کاشت خشخاش در افغانستان کاهش یافته و امارت اسلامی در برنامه‌هایش برای نابودی این پدیده از افغانستان موفقانه عمل کرده است.
در سوی دیگر، شماری از آگاهان، می‌گویند که هم‌کاری نهادهای جهانی برای محو خشخاش و ارائه‌ی کاشت بدیل بدیل به کشاورزان ضروری است.
صادق شینواری، آگاه نظامی، می‌گوید: «به کمک‌های کشورها و نهادهای بین‌المللی برای جلوگیری از کاشت و قاچاق مواد مخدر نیاز مبرم است؛ این کمک‌ها بیشتر بر ایجاد بدیل‌های کاشت و معیشتی، حمایت از دهقانان و تقویت مبارزه با قاچاچیان باشد تا مبارزه با مواد مخدر پایدار و مؤثر انجام شود.»
موضوع هم‌کاری جامعه‌ی جهانی در بخش مبارزه با مواد مخدر و ارائه‌ی کاشت بدیل پیش از این نیز در نشست‌های مرتبط با افغانستان مطرح شده است. ایجاد یک کارگروه مشترک برای مبارزه با مواد مخدر و تأمین کاشت بدیل، از موضوعات مطرح‌شده در سومین نشست دوحه در سرطان ۱۴۰۳ بود؛ نشستی که هدف آن ایجاد سازوکار منظم برای تعامل جامعه‌ی جهانی و کشورهای منطقه با افغانستان عنوان شده بود.
سرور نیازی، دیگر آگاه نظامی، می‌گوید: «چیزی که امارت اسلامی موفقیت داشته مبارزه با مواد مخدر بود در گذشته در جمهوریت میلیون‌ها دالر در این زمینه مصرف می‌شد؛ تشکیلات زیادی در نیروهای امنیتی ایجاد شده حتا نیروهای امریکایی هم‌کاری داشتند، ولی افغانستان در صدر جدول بود.»
پیش از این، معین مبارزه با مواد مخدر وزارت امور داخله در دیدار با رییس دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد در کابل نیز در باره‌ی تقویت هم‌کاری و هم‌آهنگی در زمینه‌ی مبارزه با مواد مخدر، به ویژه بررسی و جمع‌آوری اطلاعات، گفت‌وگو کرده بود
