بدخشان ولایتی ارغنجخواه تومنیده جایلشگن شیوه دشتی دهقانلریدن قطارینینگ ایتیشلریچه، بیردن هوا ساووق بولیب قالیشی، ترتیبسیز یاغیشلر و اوسیش موسومینینگ قیسقهلیگی سبب، هر بیر جریب ییردن اورته شکلده یالغیز قریب ۷۵ کیلوگرام بوغدای آلگنلر؛ شوندهی بیرحالده، ایکینچیلیک ایش بیلرمانلرگه کوره، بدخشان ولایتی فیضآباد و ارگو تومنلری همده باشقه بیر قطار منطقهلرده هر بیر جریب ییردن ییغیم-تیریم میزانی ۳۵۰ دن ۵۰۰ کیلوگرام دییلهدی. اولرنینگ ایشانچیگه کوره، اوشبو سیزیلرلی فرقلر نهفقط عایلهلر درآمدینی کمهیتیرگن، بلکیم دهقانلردن قطارینینگ حیات خرهجتلرینی تامینلش اوچون ایش مهاجرتیگه قرهم قیلیب قویگن.
شیوه دشتی ۳۵ قیشلاق و قریب ۲۴۰۰ عایله بیلن، بدخشان ولایتینینگ اینگ مهم زراعتی و چاروهچیلیک حدودلریدن دیر. بو حدود یشاوچیلریدن ۸۰ فایزدن آرتیغی بوغدای و ارپه ایکیش همده چاروه سقلش آرقهلی درآمد قولگه کیلتیرهدیلر؛ لیکن قریب ییتی آی دوام قیلهدیگن قیش، ایکینچیلیک محصوللر اوسیشینی جدی شکلده چیکلنتیرگن.
شیوه دشتی دهقانلریدن بیری حسنبیکنینگ ایتیشیچه، هر ییلی بیر جریب ییرگه قریب ۵۶ کیلوگرام بوغدای اوروغی ایکیلهدی، لیکن موسوم یکونیده یالغیز ۷۵ کیلوگرام محصول قولگه کیلهدی. اونگه کوره، بو محصول بیلن یالغیز اوچ آی عایلهسینینگ آزیق-آوقت نیازینی تامین قیله آلهدی. «عقرب آییدن جوزا آییگچه بو ییرده قار یاغهدی. نرسه ایکهدیگن دهقانلر کوپراق جوزا آییده و بعضی ییللر ایسه ثور آییده ایکیشگه باشلهیدیلر. بو ییل کوکلم موسومیده یاغیش نبستاً یخشی ایدی، بیراق یاز ده هم یامغیرگه نیازیمیز بار؛ چونکه ییرلریمیزدن برچهسی للمی دیر. ایکیشلرنینگ یخشی بولیشی اوچون سرطان آییده هم یاغیشلر بولیشی کیرهک، لیکن حاضر ایسه قریب ۲۰ کون بولهدی که هیچ یامغیر یاغگنی یوق.»
دهقانلردن باشقه بیری ظریفبیکنینگ ایتیشیچه، بو ینگی بیر قیینچیلیک بولمهی و ییللردن بیری بو منطقهگی زراعت، قیسقه مدتلی اوسیش موسومی و اوزاق مدتلی قیشلر سایهسی آستیگه قرار تاپگن. اونگه کوره، هر ییل محصوللردن بیر قسمی ییغیلیشدن آلدین موسومدن اول قار یاغیشی بیلن قار آستیگه قالیب و اورتهدن کیتهدی. «اوتگن ییللر قوروقچیلیک ایدی، درست بوغدای بولمهدی. بو ییل یاغیش یخشی ایدی و خورسند بولدیک؛ بوغدایلر یشیل بولگن ایدی، لیکن بیردن قار یاغدی. وقتیده ییغیلمسه، ییرلردن قطاریده محصول قار آستیگه قالهدی و نیمه قیلهیلیک دیب حیران قالهمیز.»
دهقانلرن باشقه بیری سیدعلیگه کوره، حاصللرنینگ کیتمه-کیت اورتهدن کیتیشی سبب، هر ییلی عایله خرهجتلرینی تامینلش اوچون هر آی باشقه شهرلرگه کیتیشگه مجبور بولگن. اونینگ ایتیشیچه، موسومی بو ایشلر درآمدی هم عایله نیازلرینی حل قیله آلمهیدی. «بو ییرده یخشی حاصلاتیمیز یوق. هر ییلی بوغدای و ارپه ایکهمیز، لیکن آخرده هیچ نرسه قولیمیزگه کیلمهیدی. عایله خرهجتلرینی تامینلش اوچون شهر گه کیتیب و ایشلشگه مجبور بولهمیز. حکومتدن همکارلیک قیلیشینی سورهیمیز؛ چونکه قتیق قیش موسومی ییتیب کیلهدی.»
بدخشان ده ایکینچیلیک ایش بیلرمانلریدن سهیل احمدینینگ ایتیشیچه، اوسیش موسومی قیسقه بولگنی و اوزاق قیش موسوملرگه توجه قیلیش بیلن، شیوه دشتینینگ کوپینچه حدودیده بوغدای ایکیش اقتصادی تاماندن کمراق ثمره بیرهدی. اونگه کوره، بوغدای اوسیشی دورهسی ۹۰ دن ۱۲۰ کون وقت آلهدی؛ شوندهی بیرحالده، بو منطقهنینگ اقلیمی شرایطی ییللردن قطاریده بو دورهنینگ یکونلش امکانیتینی بیرمهیدی. او، تیز حاصل بیرهدیگن و اقلیم بیلن ماس اوروغلردن فایدهلنیش یانیده ساووققه چیدملی بولگن باغدارلیکنینگ رواجلنیشی و ییغیم-تیریم جریانینینگ مکانیزهلنیشینی ایش دستوریگه قرار تاپیشینی تکلیف بیرهدی.
سهیل احمدینینگ کوپهیتیریشیچه: «مسئوللر زمانهوی باغدارلیک اسلوبلرینینگ رواجلنتیریشلری و اونینگ یانیده نیاز بولهدیگن ماشینلرنینگ دهقانلر اختیاریگه قرار بیریشلری کیرهک. محصوللرنینگ ییغیم-تیریم موسومی ییتیب کیلگنیده، دهقانلر سنتی وسیلهلردن فایدهلنیش سبب وقتیده محصولنی ییغه آلمهیدیلر و قار یاغیشی بیلن محصوللردن بیر قسمی اورتهدن کیتهدی. ماشینلر بولگنیده، محصولنی آلیش جریانینی تیزلنتیریلیب و وقتیده عملگه آشیریلیشی ممکن.»
شوندهی بیرحالده، بدخشان ایکینچیلیک، سووغاریش و چاروهچیلیک ریاستینینگ ایکینچیلیک ایشلری بوییچه آمری مودودالحق دایم گه کوره، سونگی ییللرده اقلیم وضعیتی ایکینچیلیک بولیمیده سیزیلرلی درجهده زیانلرنی ییتیشتیریب و دهقانلردن قطارینی جدی قیینچیلیکلر بیلن روپهره قیلگن. اونینگ کوپهیتیریشیچه، بو ریاست همکار نهادلردن قطارینینگ همکارلیگی بیلن تیز حاصل بیرهدیگن و اقلیم شرایطیگه ماس اوروغلرنی ترقهتیش آرقهلی، بو قیینچیلیکنینگ بیر قسمینی کمهیتیریشگه حرکت قیلماقده.
اونینگ کوپهیتیریشیچه: «بدخشان ولایتی چیگره تومنلریدن قطاریده، بوغدای، ارپه و جوااری ایکیلهدی؛ بیراق هوا ساووقلیگی و زراعت موسومی وقتی آز بولگنی سبب، بو محصوللر وقتیده اوسمهی و یخشی حاصل قولگه کیلمهیدی. انه شوو سبب، ظرفیتی بولگن جایلرده باغدارلیکنی رواجلنتیریش و یشاوچیلر اوچون باغدارلیک یرهتیلیش امکانیتینی تامینلشگه سعیوحرکت قیلماقدهمیز.»
شیوه دشتی، اقلیم شرایطی آغیر، طبیعی چیکلاولر و فنی امکانیتلر ییتیشمسلیگی، مینگلب عایلهنینگ تیریکچیلیک وضعیتیگه تاثیر کورستگن حدودلردن بیری دیر. تیز حاصل بیرهدیگن اوروغلر ترقهتیلیشی، ییغیم-تیریم ماشینلر رواجلنیشی و اقلیم بیلن ماس ریجهلر عملگه آشیریلیشی کبی دستورلر عملگه آشیریلمهگنی صورتده، بو منطقه هر ییلی ییغیشدن آلدین حاصللریدن بیر قسمینینگ قار آستیده قالیشی سبب قولدن بیریشی ممکن؛ بو وضعیت ایسه بوغدای تولیدی کمهیشیگه علاوه، ایش مهاجرتیگه عایلهلرنینگ قرهملیگینی کوپهیتیره آلهدی.
