سونگی ییللر، قندوز ولایتینینگ زراعتی ییرلری بیر پیتده نیچه باسیم آستیده قالگن؛ سوو منبعلری کمهیگن، چیکه حدودلردهگی اورمانلر بوزیلگن، ییلاولردن حددن تشقری فایدهلنیلگن و اقلیم اوزگریشلری بو ولایت توپراغینی باشقه هر وقتگه قرهگنده ضعیفراق حالتگه کیلتیرگن.
کیتمه-کیت اوشبو عامللر، زراعتی ساحهلردن قطارینینگ حاصل بیریش درجهسینی کمهیتیریب و محصوللر ییغیم-تیریمینی سیزیلرلی درجهده کمهیتیرگن.
شوندهی بیرحالده، قندوز ایکینچیلیک ریاستی مسئوللری ایکینچیلیک ییرلرده توپراق بوزیلگنینی تصدیقلب و ایتیشلریچه، اوشبو قیینچیلیک سببی زراعتی ییرلردن دهقانلرنینگ حددن تشقری و ستندردسیز شکلده فایدهلنیشی دیر.
قندوز دهگی دهقانلردن بیری محمد عمرنینگ ایتیشیچه، کیتمه-کیت قوروقچیلیکلر توپراق نملیگینی آلیب و اوتگن ییللرده کوپینچه حاصللی ییرلر، حاضر مذکور امکانیتگه ایگه ایمس. «یامغیر بولمسه، قار بولمسه، ییرلر باشقه یخشی شکلده حاصل بیرمهیدی. ییر جودهیم قتیق بولهدی. بو رقم بیر ییرگه نرسه ایکماقچین بولگنیمیز صورتده، کوپ قیین بولهدی و توپراق بوزیلگنی نشانهلریدن باشقه بیری ییرنینگ شوره اوریشی دیر.»
قندوز ولایتیدهگی دهقانلردن باشقه بیری گلمحمد گه کوره، قیشلاقلرنینگ چیکه درختلری و طبیعی اوتلری اورتهدن کیتیشی، توپراقنینگ کمراق برقرار بولیب و هر بیر یاغیش بیلن توپراق سطحینینگ قولی شکلده یوویلیشی گه سبب بولهدی. «سوو کم بولگنیده، ایکینچیلیک هم رواجلنمهیدی. سوو کملیگی طفیلی حاصللر خراب بولهدی. توپراق بوزیلگنیده، ییر حاصلی کمهیهدی و حاصل کمهیگنیده ایسه اقتصادیمیزگه کته زیان ییتیشتیرهدی.»
قندوز دهگی دهقانلردن عبدالخالقنینگ ایتیشیچه، سونگی ییللرده توپراق بوزیلیشی اقتصادی ضرر گه سبب بولیب، اوتگن بیش ییلگه نسبت محصولی میزانی سیزیلرلی درجهده کمهیگن.
اونگه کوره، کوپینچه کیمیاوی کوددن فایدهلنگنی بیلن، ینه هم ییرلری یخشی شکلده حاصل بیره آلمهگن. «کوپینچه کود تشلمهگنیمیزده هیچ حاصل بیرمهیدی. اوتگن ییللر کیمیاوی کود بولمسدن بیر جریب ییردن بیر ییلده قریب ۱۰۰ سیر بوغدای آلهر ایدیک، حاضر ایسه اوشه ییردن کیمیاوی کوددن فایدهلنیش و کوپ مراقبت قیلیش بیرحالده، بوغدای حاصلی ۶۰ و ۷۰ سیر گه کمهیگن.»
باشقه بیرتاماندن، قندوز ده توپراق مسئلهلری بوییچه بیلرمان فیضالدین نبیزادهنینگ ایتیشیچه، سونگی ییللر جریانیدهگی اقلیم اوزگریشلری خراب بولیش جریانینی تیزلشتیریب و زراعتی ییرلرنینگ سطحی توپراغینی کوپراق ضعیفلشتیرگن.
اونینگ اورغولشیچه، اوشبو ولایت زراعتی ییرلریده تورپراق بوزیلیش قیینچیلیگی برابریده، جدی و فوقالعاده اقداملر عملگه آشیریلیشی کیرهک. «قندوز ده توپراق بوزیلیشی کمهیشی اوچون فایدهلی اقداملر عملگه آشیریلیشی کیرهک. مثلا سونگی ۴۰ ییل جریانیده اورتهدن کیتگن دریا قیرغاقلریدهگی اورمانلر و پستهنینگ طبیعی اورمانلری قیته تیکلنیشی کیرهک. ییر آستی و ییر اوستی سوولردن درست شکلده فایدهلنسین. شونینگدیک اهالی محللریده یشیللیک یرهتیلیشی و کوچت ایکیلیشی همده طبیعی منبعلرنی سقلش اوچون تشویق بولیب و قندوز ولایتی اوتلاقلریده چاروهلرنینگ حددن تشقری اوتلهنیشی آلدی آلینسین.»
شوندهی بیرحالده، قندوز ایکینچیلیک ریاستی اورمانلر و ییلاولر عمومی مسئولی نویدالله حذیفهنینگ سلاموطندار گه ایتیشیچه، قندوز ده توپراق بوزیلیشی کوپهیماقده. «قندوز ولایتیده قیلگنیمیز تیکشیروو اساسیده توپراق بوزیلیشی سطحی کوپهیماقده. اونینگ سببی اهالینینگ اینیقسه توپراق بوزیلیشی کوپراق بولگن منطقهلرده زراعتی ییرلردن ناتوغری فایدهلنیشی دیر، مثلا چهاردره، امام صاحب و دشت ارچی تومنلری.»
بو بیلن بیرگه، قندوز مملکتنینگ مهم زراعتی ولایتلریدن دیر، لیکن سونگی ییللرده یاغینگرچیلیک کملیگی، سوو تنقیصلیگی و اوسیملیک ساحهلری اورتهدن کیتیشی بیلن روپهره بولگن. اوشبو وضعیت حددن تشقری چاروهلر اوتلهنیشی و ییرلردن ناتوغری فایدهلنیش بیلن بیرگه، توپراق بوزیلیشی جریانی کوچهیب و زراعتی ساحهلردن کوپینچهسینینگ حاصل بیریشی کمهیگن.
