بدخشاننینگ بلند تاغلری بغریده بیر قیز ینگی تشبث بیلن زرگرلیک ایشخانهسینی یولگه قوییب، توشکونلیک و یریم قالگن آرزولر آرهسیده یخشی کیلهجک قوریشگه اینتیلهیاتگن قیزلر قلبیده امیدنی جانلنتیرگن.
بدخشان یشاوچیسی لیلما، تورت ییل اول خاتین-قیزلر گه ایش امکانیتینی یرهتیش مقصدیده ۲۵۰ مینگ افغانی عوضی گه زرگرلیک ایشخانهنی یولگه قویدی.
ایندی بو ایشخانهده ۱۵ قیز ایش بیلن بند؛ بو قیزلر مکتبلر و بیلیم یورتلر ایشیکلری یاپیلگنیدن سونگ تعلیم و رسمی ایش ایزلشدن محروم قالگن ایدیلر حاضر ایرتهلبدن شام گه قدر زرگرلیک ایشی بیلن مصروف.
او، ایشینی باشلشدهگی الهامینی شوندهی حکایه قیلهدی: «مکتبلر ایشیگی یاپیلگچ قیزلر ایشسیز بولدی و اویده بعضی قیینچیلیک بیلن دوچ بولدیلر. اولر بوییرده مسلک اورگنهدیلر؛ اقتصادی احواللری ضعیفلیگی سببلی بو ییرگه کیلیب شاگرد صفتیده ایشگه باشلهدیلر.»
لیلما گه کوره، امکانیت، ایش واسطهلری آزلیگی و ملَکهلی همکارنینگ یوقلیگی اونینگ ایشینی باشلشدهگی اینگ کتته قیینچیلیکلردن بیری بولگن، بیراق شونگه قرهمی او فعالیتینی کینگهیتیریشگه موفق بولگن.
اونینگ ایتیشیچه: «اولیگه، شخصی قیینچیلیک طفیلی مین یالغیز ایشلردیم و شاگردیم یوق ایدی. چونکی اوزیم هم ینگی ایشگه باشلهگندیم، برچه ایشلرنی اوزیم بجرردیم. بیراق ایشیم دوام ایتیب، رواجلنیب بارگچ، شاگرد و ایشگه خادم آلدیم. واسطهلر و جهازلر ییترلی ایمس ایدی، بیراق کیینچهلیک جهازلر ساتیب آلدیم و ایشخانهنی کتتهراق قیلدیم.»
اونگه کوره، افغانستانده قیزلر اوقیشدن محروم بولگن شرایطلرده، بوندهی ایشخانهلر اولر گه کسب و ایش اورگهنیشنینگ نادر امکانیتلریدن بیری حسابلنهدی. او شوندهی دییدی: «شاگردلریمیز حقیقتن هم قیزیقیش بیلدیرهدیلر. بیز گه کیلهدیگن قیزلر ایش اورگنماقچی و اوزلری اوچون مصروفیت تاپماقچی بولهدی. اولر جدی ایشلهیدی و بیرار نرسه اورگهنیشگه حرکت قیلهدیلر.»
لیلما، قیزلر تورلی ساحهده تعلیم کوریب و اولر کوپراق امکانیتلر یرهتیلیشی اوچون مکتبلر و بیلیم یورتلر ایشیگی آچیلیشینی سورهیدی.
راحله، ینگیلیکده ایراندن قیتگن، ایندی اوشبو زرگرلیک ایشخانهده بند. اونینگ ایتیشیچه، بو جای قیزلر اوچون مسلک اورگهنیش امکانیتینی یرهتگن. اونگه کوره: «ایندی بیز قوللب-قوتلنهمیز و بیز گه اورگتیشهدی؛ مثلاً، زرگرلیک بوییچه شو دورده کوپ نرسهلرنی اورگندیک. بیزنی قوللب-قوتلشهدی، شونده قیزلر آلدینگه اینتیله آلهدیلر.»
بو ایشخانهده ایش بیلن بند بولگنلردن سمیرا، شفاکار بولیشنی امید قیلگندی، بیراق قیزلر یوزیگه تعلیمی مرکزلر ایشیکلری یاپیلگنی سببلی، اویمهکارلیک و زرگرلیکنی اورگهنیش گه یوز کیلتیرگن؛ بو کسب ایسه اونینگ آلدیده ینگی یول آچگن. او شوندهی دییدی: «مکتب ایشیکلری یاپیلگندن بیری، مین روحی معمالر بیلن کورهشیب کیلردیم. شوندن کیین قیینچیلیکلریم ینهده کوپهیدی و کوندن-کونگه آرتیب باردی. حیاتنی دوام ایتتیریش اوچون امید هم، انگیزه هم قالمهگن ایدی.»
سونگی ییللرده، تعلیمی مرکزلر ایشیکلری یاپیلگنی و بعضی بولیملرده عیاللر نینگ ایشیگه چیکلاو یرهتیلگنی سببلی، اولرنینگ بیرقطاری خصوصی ایش و باشقه مسلکلرنی اورگهنیشگه کیریشگن.
