بیرقطار ایش قیلهیاتگن بالهلر، اقتصادی باسیملر یانیده، سرپرستسیزلیک اولرنی مکتب گه باریش و تعلیمدن محروم قیلگنینی ایتهدی. اوشبو بالهلر، اساسی احتیاجلرینی تأمینلش اوچون قیین ایشلرنی قیلیش گه مجبور، بیراق برچه سعی-حرکتلری بیلن، حیات دستلبکی احتیاجنلرینی تأمینلهی آلمسلیکنی معلوم قیلیشهدی.
۱۱ یاشر جمعهخان و ۱۳ یاشر عبدالخیر، ۹ کیشیلیک عایلهلرینینگ یگانه باقوچیلری حسابلنهدی. اولر سلاموطندار بیلن صحبتده، حیاتدهگی یگانه آرزولری مکتب گه باریش و دسترخوانلریده بیر بُورده نان بولیش ایکنینی ایتیشهدی.
جمعهخان شوندهی دییدی: «بازارده بوشکه ییغهمن مکتب گه باریب و درس اوقیشنی ایستهی من و دولتدن بیزنی حمایت قیلیشنی سورهی من و آلاو اوچون هر کونی قاغاز ییغهمن نیچه روپیه درآمد بیلن نان ساتیب آلهمیز.»
اوشبو بالهلردن باشقه بیری عبدالخیرنینگ ایتیشیچه: «عایلهده ۹ کیشیمیز قاغاز ییغهمیز هر کونی ۲۰-۳۰ افغانی ایشلهی من، ایرتهلبدن اویدن چیقگچ بوجینی پلاستیکدن تولدیریب و آلیب باریب ساتهمن و کیین ایسه اوی گه بارهمن و توشدن کیین هم شو ایشنی قیلهمن، مکتب گه بارمهی من چونکی آتم ایشلهی آلمهیدی کیکسه و ضعیف دیر مکتب گه باریش یگانه مقصدیم.»
خلقارا تشکیلاتلر، نیچه مراتبه افغانستاندهگی بالهلر تورلی قیینچیلیک بیلن دوچ ایکنلری حقیده آگاهلنتیرگن. اوشبو تشکیلاتلر گه کوره، قشاقلیک، آزیق-آوقت خوفسیزلیگی، تعلیمدن محروم بولیش و طبی خذمتلردن فایدهلنه آلمسلیک، افغانستانده میلیونلرچه باله حیاتی گه سلبی تأثیر قوییب و اولرنینگ کیلهجگی حقیده تشویشلرنی آشیرگن.
غور یشاوچیسی ۱۵ یاشر میرویس و کابللیک ۱۰ یاشر ایمل، شاققه ایشلر بیلن مصروف بالهلر. اولر سلاموطندار بیلن صحبتده ایتیشلریچه، کوپ قیین ایشلرنی قیلهیاتگن بولسهلرده، بیراق هنوزگچه حیات دستلبکی احتیاجلرینی تأمینله آلمهگنلر. اولرگه کوره، حیاتدهگی یگانه آرزولری مکتب گه باریش، مکتب کییمینی کییش و درس اوقیش دیر.
میرویس شوندهی دییدی: «ایدیش-تاواق یوهمن، شوندهی ایشلر، برچه نرسه گه احتیاجیمیز بار، یاغ، شکر گه احتیاجیمیز بار، ایرتهلبدن چنتهنی آلیب مکتب گه باریشنی خواهلهی من، بیراق شاققه ایشلرنی قیلهمیز.»
ایمل گه کوره: «عایلهده ۷ کیشیمیز، بوتل ییغیب هر کونی ۵-۱۰ نان اوی گه آلیب بارهمن. دولتدن بیز گه درس اوقیش فرصتی یرهتیشینی سورهی من.»
جینواده بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی ادارهسی، هر بیر باله زورهوانلیک و قورقوسیز اولغهیش حقیگه ایگه ایکنینی و دایم همده هر ییرده محافظت قیلینیشی لازملیگینی اعلان قیلگن. اوشبو اداره اعلان قیلگن بیاناتیده، بالهلر هر قندهی زورهوانلیکدن اسرهلیشی کیرهک دیگن.
ایش قیلهیاتگن بالهلر، اقتصادی باسیملرنینگ آرتیشی و تعلیمدن محروم قالهیاتگنیدن شکایت قیلگن بیر پیتده، ایش و اجتماعی ایشلر وزیرلیگی مسئوللری، افغانستانده ایش قیلهیاتگن بالهلر گه زورهوانلیک و باسیمنی کمهیتیریش یولیدهگی سعی-حرکتلری حقیده گپیرهدی.
ایش و اجتماعی ایشلر وزیرلیگی سوزلاوچیسی سمیعالله ابراهیمی، سلاموطندار بیلن صحبتده شوندهی دییدی: «ایش و اجتماعی ایشلر وزیرلیگی افغانستان مقیاسیدهگی بالهلر قیینچیلیگینی حل قیلیش گه اوزینی متعهد بیلهدی. شونینگ اوچون اسلام امیرلیگی حاکمیت گه قیتگنیدن سونگ بوتون ولایتلرده بالهلرنی قوللب-قوتلش کمیته تشکیل ایتیلگن، اسلام امیرلیگی حاکمیتیدن کیین بالهلر گه عاید ۵۰ مینگ قضیه تیکشیریلگن.»
بو آرهده، انسان حقوقی فعاللریدن بیرقطاری، افغانستانده ایش قیلهیاتگن بالهلرنینگ قیینچیلیکلریگه اشاره قیلیب ایتیشلریچه، دولت بالهلر اوستیدهگی زورهوانلیکلر گه توسیق بولیش اوچون مناسب ایش امکانیتلرینی یرهتیشی کیرهک.
انسان سیورلیک یاردملرنی اویغونلشتیروچی ادارهنینگ سونگی معلوماتیگه کوره، افغانستانده هر بیش بالهدن بیری قیین ایش بیلن مصروف. انسان حقوقی فعاللرینینگ فکریچه، بو ایش کینگ کولمده اجتماعی و انسانی مسئله گه سبب بولگن و حکومت، مدنی جماعهچیلیک، عایلهلر و باغلیق نهادلر افغانستانده بالهلر اوچون تعلیم و تربیه، ساغلام حیات امکانیتینی یرهتیش اوچون تیزلیک بیلن اقدام قیلیشی لازم.
