نوریه صالحی من؛ یاش انجنیر، کابل پولیتخنیک بیلیم یورتیدن فارغ بولگن من. بوگون انجنیرلیک طرح چیزیش مین اوچون اوتمیش کبی قیین اېمس، اېندی مین چتجیپیتی یاردمی بیلن طرح چیزهمن، نه خطکش و پرگار بیلن. طرح چیزیش دفترچهم اېندی الگوریتملر و دیجیتال مدللردن تولگن، نه ماشین حساب و نقشهکشلیک میز. بو اۉزگریش فقط ایش اوسکونهلریم اېمس؛ بلکه انجنیرلیک بولیمیده بولگن قرهشیمنی توبدن اۉزگرتیرگن.
جمعیتده عیاللردن کوپ قطارینینگ فعالیتی کوپراق قول صناعتی و تیکووچیلیککه چیکلنگنی بیرحالده، قیشلاقلیک یاش قیز عیاللرنینگ تکنالوژی ساحهسیده هم موفقیتگه ایریشه آلیشینی نمایش گه قویگن. بلخ یشاوچیسی و کمپیوترساینس بولیمیده تحصیل قیلگن ۲۵ یاشر آمنه امیری، ایشلاوچیلیک ایمس، بلکیم تدبیرکارلیک آرزوسی بیلن فرقلی بیر یولنی تنلهگن. آمنهنینگ ایتیشیچه، مکتب و بیلیم یورتگه باریش پیتدن، دولتی ایش یا-ده میز آرقهسیده اولتیریب ایشلشگه قیزیقمس ایکن.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ بالهلرنی قۉللب-قوتلش صندیغی (یونیسف)، افغانستانده تورت میلیون باله اوقیشدن محروملیگینی بیلدیرگن.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ تعلیم، بیلیم و مدنیت تشکیلاتی (یونسکو)، افغانستان ده ایکی مینگ ۵۰۰ یاشگه سوادخوانلیک و کسب-کار مهارتلرینینگ رواجلنتیریش برنامهلرینی یولگه قویگنینی معلوم قیلگن.
چین ده هوشمند تلیفونلرنی ایشلب چیقرهدیگن آنر «Honor» شرکتینینگ اعلام قیلیشیچه، اوز دستگاهلریده صنعی هوش تکنالوژیسی رواجلنیشی مقصد، کیلهسی بیش ییلده ۱۰ میلیارد دالر سرمایه یاتقیزیشی ممکن.
اپل شرکتی، اوتگن دوشنبه کونی کیلهسی تورت ییلده امریکا ده ۵۰۰ میلیارد دالر سرمایه یاتقیزیشینی اعلام قیلگن.
مصنوعی هوش، تورلی خیل اوقیش امکانیتلرینی یرهتیش بیلن، یاشلرنینگ اوقیش منبعلری گه قول تاپیشنی قولیلشتیرگن تکنالوژی اوسکونه دیر. سلاموطندار اوشبو گزارشده چیتایل تیللرینی اورگهنیش و مهارتلرینی آشیریش ساحهسیده مصنوعی هوشدن فایدهلنووچی ۱۰ ییگیت و ۱۱ قیز شامل ۲۱ یاش بیلن صحبت قیلگن.
فرانسه جمهور باشلیغی امانوئل مکرون، مملکتینینگ صنعی هوش بولیمیده ۱۱۲ میلیارددن آرتیق دالر سرمایه یاتقیزیشینی اعلام قیلگن.
کمپیوترلر گه آدملر کبی فکر یوریتیش، قرار قبول قیلیش و حتا انسان حرکتلرینی تقلید قیلیش امکانینی بیرووچی واسطه یعنی مصنوعی هوشدن قوللـهنیش، حاضرگی کونده یاشلر گه کېلهجکلرینی توزیش، خلاقیت و مهارتلرینی ایشکه توشیریش امکانیتینی یرهتیب بیرگن. مصنوعی هوش ساینس بیلیمینینگ رواجلنگن و جاذبهلی واسطهلریدن بولیب و سۉنگی سنهلرده کوپینچه آدملرنینگ اوزیگه جذب اېتگن. بو سوراو اۉتکزیلیشیدن مقصد افغانستان یاشلرینینگ مصنوعی هوش بیلن تانیشی و اوندن قندهی قوللـنیشنی انیقلش دیر؛ اوشبو سوراوده یاشلرنینگ ایش و تحصیللریده مصنوعی هوشدن فایدهلنیشی، اولر گه قنچهلیک تأثیر قیلیش مسئلهسی بحث گه آلینگن.
کمپیوترلر گه آدملر کبی فکر یوریتیش، قرار قبول قیلیش و حتا انسان حرکتلرینی تقلید قیلیش امکانینی بیرووچی واسطه یعنی مصنوعی هوشدن قوللـهنیش، حاضرگی کونده یاشلر گه کېلهجکلرینی توزیش، خلاقیت و مهارتلرینی ایشکه توشیریش امکانیتینی یرهتیب بیرگن.
سلاموطندار ۳۳ عیال و ۳۳ ایرکک شامل اویلی ۶۶ یاش بیلن صحبت اۉتکزگن، اوشبو تېکشیرو اساسیده تکنالوژی دن فایدهلنیش اولر دن ۵۵ نفری نینگ قۉشمه حیاتی یخشیلنیشی گه سبب بولگن. بو ۵۵ کیشی ۳۱ عیال و ۲۴ ایرکک دن عبارت دیر ایتیشلریچه، زمانهوی تکنالوژی دن فایدهلنیش، اولر نینگ تورلی ساحهلرده قۉشمه تیریکچیلیگی اوستیگه مثبت تأثیر قیلگن.
ایچکی ایشلر وزیرلیگی گه کوره، سونگی ایکی ییل ده دولتی و خصوصصی نهادلر تامانیدن ۲۵۱ سایبری جنایی واقعه، اوشبو وزیرلیک نینگ سایبری جنایی واقعهلر گه قرشی کورهش ادارهسی تامانیدن ثبت بولگن.
مخابرات، تکنالوژی و معلومات وزیرلیگی مسئوللری، بوگون (چهارشنبه، ۱۸ اسد)، «دولت نینگ ملت گه حساب بیریش» دستوری ده ایتیشلریچه، اوشبو وزیرلیک سیمکارتلرنی ناقانونی روشده ساتیلیشی گه توسیق بولگن.
جوزجان مرکزی شبرغان شهری نینگ مکتبلریدن بیر قطاریدهگی اوقووچیلر، اوتگن کون «عبدالرشید دوستم» مکتبیده یولگه قوییلگن ساینس فستیوالیده، ۶۱ ته پروژه و علمی تجربهلری نی نمایش گه قوییگنلر. ساینس فستیوالیده شرکت قیلگن خلاق اوقووچیلردن بیری احسانالله نینگ ایتیشیچه، بخاردن برق تولید قیلهدیگن کیچیک بیر دستگاه توزهتگن.
اسلامی امارت نینگ مخابرات و معلوماتی تکنالوژی وزیرلیگی، مخابراتی شرکتلر گه «تیکتاک» و «پابجی» نینگ یاپیلیشی اوچون مخابراتی شرکتلر گه بیللی بیر زمان تعینلگن.
ایش بیلرمانلردن قطاری، افغانستان نینگ حاضرگی حکومتی ده آدملر نینگ اطلاعاتی و سایبری خوفسیزلیگیدن خواطردهلر. اولر نینگ ایتیشلریچه، اسلامی امارت سرپرست حکومت نینگ سایتلر و الکترونیکی سیستملر اطلاعاتی خوفسیزلیگی اوچون منظم پالیسی و آست قورمهلری یوق دیر.
