محنتچیلیک، افغانستانده مهم درآمد منبعلردن بیری حسابلنهدی، اکثریت یشاوچیلری مسلکی بولسین یا که غیر مسلکی بو بیلن مصروف. شو بیلن بیرگه، افغانستانده کوپینچه دهقانلر مسلکی تعلیملردن فایدهلنه آلمهیدی و بو حاصللریدن فایده قیلیش اورنیده، اولرنینگ ضرر کوریشیگه آلیب کېلهدی؛ بیراق تعلیمدن فایدهلنهیاتگن دهقانلر، درآمدلری سیزیلرلی درجهده آشکنیدن خبر بیرهدیلر.
ایران و اسرائیل آرهسیده سۉنگی کېسکینلیکلر آرتیدن، ایراندن افغانستانلیک مهاجرلرنینگ جبری شکلده چیقریش کوچهیگن و اولر آرهسیده عیاللر و بالهلر بو جریان قربانلریگه ایلنگن. سلاموطندار ایراندن قیتگن ۲۰ عیال بیلن صحبت قیلگن، اولرنینگ ۱۴ نفری چیقریلیش جریانیده زورهوانلیکنی تجربه قیلگنلر.
افغانستان تاغلی مملکت بولیب، قدیمدن کورکم ییلاولری بیلن حیوان باقیش اوچون مناسب حدود صفتیده تنیلگن و چوپانلر تاغمه-تاغ و چولمه-چول یوریب چاروهلرینی باقیشگه آلیب بارهدیلر. اوشبو گزارشده افغانستاننینگ ۱۲ ولایتیده ۲۷ یاش چوپان بیلن صحبت قیلینگن و مینگلب قیینچیلیکنی تن آلگن یاشلر اجدادلرینینگ میراثینی تیریک اسرهب و کیچه-کوندوزلرینی انده-سنده غربت و چاروهلری آرهسیده اۉتکزهدیلر.
سلاموطندارنینگ افغانستان تورلی ولایتلریده ۴۰ محتاج عیال بیلن اۉتکزگن صحبتی اساسیده، امریکا قۉشمه ایالتلرینینگ یاردم بیرووچی تشکیلاتلر گه یاردملری کېسیلیشی بیلن بیرگه، اوشبو عیاللرنینگ آزیق-آوقت، طبی و تعلیم خذمتلریدن فایدهلنیشی سیزیلرلی درجهده کمهیشیگه سبب بولگن.
ایرانده سۉنگی سیاسی اۉزگریشلر جملهدن اسرائیل بیلن اوروش، افغانستانلیک مهاجرلر اوچون حیات شراطینی اوتمیش گه نسبتن قیینلشتیرگن. ایراندهگی بو یاشلر آز درآمد، کوپ ایشلش، انیق کمسیتیلیش و سیستماتیک حقارت بولیش بیلن یوزمه-یوز بولگن بو یاشلر، اېندی نه ترقیات اوچون امیدلری بار و نه هم ایش و حیات کیچیریش جایلریده امنیت حس قیلهدیلر.
سلاموطندار عیاللرنینگ زورهوانلیک برابریده سکوت سقلش سببلرینی انیقلش مقصدیده زورهوانلیکنی باشدن کیچیرگن ۳۶ نفر عیال بیلن صحبت اۉتکزگن. بو عیاللر افغانستاننینگ ۱۲ ولایتیدن اوشبو سوراو گه اشتراک اېتگن. اولردن ۲۸ نفری سکوت سقلشنینگ سببینی قورقو دیب اېتگن و باشقه ۸ نفری اېسه هېچ قندهی قۉللب-قوتلاوچیلری یوقلیگینی اېتگنلر.
سلاموطندار عیاللرنینگ روحی احوالینی تېکشیریش اوچون افغانستان ۲۶ ولایتیده ۴۰۱ عیال اورتهسیده توشکونلیک (افسرده) رقمینی تېکشیرگن. سوراو گه اشتراک اېتگن ۴۰۱ عیالدن ۱۹۹ نفری – ۴۹.۶۷ فایزنی تشکیل بیرهدی اورته توشکونلیک و باشقه ۲۰۲ نفری ۵۰.۳۳ فایزنی تشکیل بیرهدی، روحی سلامتلیکّه ایگه دیر.
سلاموطندارنینگ قیشلاق، شهر و قیشلاقلردن شهر گه مهاجر بولیش اوچ گروهدهگی ۷۶ ییگیت بیلن اۉتکزگن صحبتی اساسیده، اولرنینگ اکثریتی اقتصاد، تعلیم، آسایشتهلیک و تکنالوژی امکانیتلری بارلیگی طفیلی، شهرده تیریکچیلیک قیلیشنی اوستون کورهدیلر. بو مایللیک قیشلاقلردن شهر گه مهاجر بولیش سیزیلرلی درجهده آشماقدهلیگیدن درهک بیرهدی.
مملکتده سۉنگی سیاسی اۉزگریشلردن کېین، یوزلب عیال خبرچی، افغانستاننی تشقی مملکتلرده حیات کیچیریش قصدی بیلن ترک اېتدیلر. سلاموطندار سورگونده بولگن افغانستانلیک عیال خبرچیلرنینگ ایش شرایطینی تېکشیریش مقصدیده، سۉنگی اوچ ییل ایچیده افغانستاننی تشقی مملکتلرده حیات کیچیریش قصدی بیلن ترک اېتگن ۱۷ عیال ژورنالیست بیلن صحبت قیلگن.
سلاموطندارنینگ تېکشیرولری اساسیده، حیات اوچون خوف و کم امتیازلر گه قرهمهی؛ یاشلر ایش امکانیتلری یوقلیگی سببلی، مسلک متخصصلیک طلب قیلمهیدگن کان ایشلری گه کیریش گه مجبور بولیشماقده؛ بو اېسه اولرنینگ حیاتی اوچون خوفلی بولیشی ممکن.
حج، بو اعتقاد و بندهلیکنینگ اولوغوار بیرهمی همده اسلامنینگ بیشینچی رکنی دیر هر ییلی و دنیا بویلب میلیونلب مسلمانلرنی اللهنینگ اویی گه چارلهیدی، بو مقدس مراسم مسلمانلر اوچون بوتون دنیانینگ تورلی بورچکلریدن وحی یورتینینگ چوللریده توپلنیب، اۉز اعتقاد و بندهلیک عهدینی ینگیلش امکانیت دیر.
قووانچ: بو ایجابی حسی حالت بولیب، ایچکی خاطر جمعلیک، ممنونلیک، امید و حیاتدن ذوق آلیش تویغولری بیلن بیرگه کیچهدی. قووانچ شخصی یوتوقلر، ساغلام اجتماعی مناسبتلر، روحی خوفسیزلیک و کوندهلیک یاقیملی تجربهلر نتیجهسیده یوزهگه کېلیشی ممکن.
سلاموطندار عیاللرنینگ روحی احوالینی تېکشیریش اوچون افغانستان ۲۶ ولایتیده ۴۰۱ عیال اورتهسیده توشکونلیک (افسرده) رقمینی تېکشیرگن. بو تدقیقاتنینگ نتیجهسی اساسیده، بو عیاللرنینگ ۴۹.۶۷ فایزی اورته توشکونلیک و ۵۰.۳۳ فایزی روحی سلامتلیکّه ایگه دیر.
سلاموطندار رادیوسی تامانیدن افغانستاننینگ ۲۲ ولایتیده ۵۰۰ یاش اورتهسیده اۉتکزگن ینگی سوراوی نتیجهلری گه کوره، مملکت دهگی اکثریت یاشلر خورسند و قیغو اورتهسیدهگی اورتهچه روحی حالتده اېکنلری معلوم قیلینگن.
حیض کوریشنینگ بوزیلیشلری؛ متخصصلرنینگ ایتیشیچه، حیض بوزیلیشلری یینگیلیدن آغیریگچه ۱۵۰ گه یقین علامت گه ایگه بولیب، کوپچیلیک یاش عیاللر بو حالتنی باشدن کېچرهدی. افغانستاننینگ سنتی جامعهسیده بو حالت، حیات شرایطلرینینگ چېکلنگنلیگی، اعتبارسیزلیک و اویت دیب حسابلنیشی سببلی کوپلب عیاللرنینگ اجتماعی حیاتیگه سلبی تأثیر کورستهدی.
سلاموطندارنینگ مملکت تورلی ساحهلریده ۱۲ عیال حقوقی فعاللری بیلن اۉتکزگن صحبتی اساسیده، بو عیاللر بودجه یوقلیگی، حمایتی نهادلر ایشیگی یاپیلیشی، عایلهوی و اجتماعی باسیملر گه قرهمسدن، محروم عیاللر اوچون عدالت ایزلشلریگه دوام بیرماقدهلر. بو فعاللر عیاللرنی کوچهیتیریش، تعلیم، طبی خذمتلردن فایدهلنیش، ایش و اقتصادی امکانیتلر یرهتیش همده روحی قۉللب-قوتلش ساحهلریده فعالیت یوریتماقده.
