سلاموطندارنینگ افغانستان ۸ ولایتیده ۱۵ بیوه عیال بیلن صحبتی شونی کورستهدی کی بو عیاللرنینگ ایکینچی مرته تورموش قوریشی ایرکین تنلاو اېمس بلکی عنعنهلر باسیمی، اقتصادی قیینچیلیک و جمعیتدهگی قضاوتلردن قورقیش نتیجهسی دیر. تورموش اوزتاغینی قولدن بیرگن بو عیاللر نهفقط حیات یوکینی بلکی قیته تورموش قوریش گه دایر آغیر اجتماعی باسیملرنی اۉز ییلکهلریده کوتریشگه مجبور بولهدیلر.
سلاموطندارنینگ ینگی دستور و اوسکونهلرنی ایجاد قیلگن ۴۰ نفر یاش بیلن آلیب بارگن صحبتلری شونی کورستهدی کی، اولرنینگ هېچ بیری نادولت یا کی دولت موسسهلری تامانیدن قۉللب-قوتلنمهگن. شو سببلی، اولرنینگ ایجادلری خلق تامانیدن فایدهلنمهی قالگن.
سلاموطندارنینگ هېچ قچان مسئول موسسهلر تامانیدن رویخط گه آلینمهگن ۱۹ نفر عیال صنعتکار بیلن آلیب بارگن صحبتلری شونی کورستهدی کی، بو عیاللر تیگیشلی رویخط گه آلیش موسسهلری حقیده بیخبر بولگنی سببلی، اوشبو موسسهلرنینگ دستورلری و قۉللب-قوتلاوچی امتیازلریدن محروم قالیشگن.
سلاموطندار کنردهگی زلزلهدن جبرلنگن عیاللر و بالهلر شامل ۱۰۶۱ عایله احوالینی میدانی اۉتکزگن سوراوده تېکشیرگن؛ بولرنینگ برچهسی جندر چېکلاوی، اقتصادی قرهملیک و فرهنگی توسیقلر کبی قیینچیلیکلر بیلن دوچ دیر. سوراو نتیجهسی شونی کورستهدی کی عیاللر کنردهگی زلزلهدن سۉنگ کوپراق جسمانی و روحی همده حاملهدارلیک و توغیش بولیمیده ضرر کورگن.
قویاش ۱۴۰۴-ییل، ۹-سنبله یکشنبه کیچه – میلادی ۲۰۲۵-ییل، ۳۱-آگست گه تینگ، کوچلی زلزله افغانستان شرقی حدودلری اینیقسه کنر ولایتینی قیمیردهتدی. بو زلزله کنر قۉشنی ولایتلریده هم سیزیلدی. دنیا زلزلهنی انیقلش مرکزلری، افغانستان شرقیده یوز بیرگن زلزله کوچینی ۶ درجه ریشتر اعلان قیلدیلر، بو افغانستانده یوز بیرگن مثلسیز طبیعی آفت بولگن.
سلاموطندارنینگ ۱۵ یاش (۹ اوغیل و ۶ قیز) بیلن صحبتی شونی کورستهدی کی، اوشبو یاشلر ایکی ییل دوامیده پادکست تیارلش بیلن شغللنیب کیلگن. پادکست – تورلی ساحهده منتظم روشده اودیو و ویدیو فایل تیارلب ترقهتیش دیر.
سلاموطندارنینگ اوقیمیشلی و سوادسیز ۴۰ یاش (۲۰ اوقیمیشلی و ۲۰ سوادسیز) بیلن صحبتی شونی کورستهدی کی، سوادلی بولیش امیدوارلیک، ریجه توزیش و کېلهجککه قرهشده مهم رولی بار. سوادلی یاشلر سوادسیز یاشلر گه نسبتن، کېلهجکلرینی یارقین کورهدیلر و اۉزلری اوچون مقصد و انیق ریجه توزه آلهدیلر.
بو عیاللردن ۱۶ نفری، ۲ ییلدن ۱۶ ییلگچه ایرلری بیلن مستقل یشش حقیدن محروم بولگچ، کیچیک عایلهسی (ایر و بالهلری) بیلن کتته عایلهدن (قیناته)تامانیدن مستقل یشش گه موفق بولگن؛ حال بوکی، ۲۵ عیال اېسه، ۱۶ییلدن ۲۴ ییلگچه کتته عایلهده بیرگهلیکده یششلریگه قرهمی، هنوز اۉز خواهشلریگه ضد روشده، شو طرزده یششنی دوام ایتیرماقدهلر.
سلاموطندارنینگ ۲۲ یاش (۱۵ اوغیل و ۷ قیز) بیلن صحبتی شونی کورستهدی کی موبایل اوشبو یاشلرنینگ درآمد منبعی گه ایلنگن. موبایل فقط چلغیتووچی واسطه دیب بیلهدیگن کېنگ ترقهلگن قرهشدن فرقلی اولهراق، افغانستانده ایریم یاشلر اونی «فوتو ژورنالییزم، محتوا تولید قیلیش و درآمد) منبعی گه ایلنتیرگن.
توییب آوقتلنمسلیک، افغانستانده اساسی انسانی انقراضلردن حسابلنهدی؛ بو انقراض اقتصادی قیینچیلیکلر یانیده، یشاوچیلر اینیقسه عیاللر و بالهلر اوستیگه سلبی تأثیر قویگن. عیاللر آرهسیده بو کسللیکنی انیقلش اوچون، سلاموطندار ۲۱ توییب آوقتلنمهگن عیال بیلن صحبت قیلگن – شونی کورستهدی کی اوشبو عیاللر توییب آوقتلنمسلیک طفیلی…
سلاموطندارنینگ افغانستان ۱۶ ولایتیده ۴۸ یاش (۳۸ اوغیل و ۱۰ قیز) بیلن اۉتکزگن صحبتی شونی کورستهدی کی، سۉنگی تورت ییل دوامیده، اسلام امیرلیگی حکومتی تامانیدن جاری قیلینگن چېکلاولر و تحریملر بعضی فرهنگی بولیملر گه سلبی تأثیر قویب و بو ساحهلرده یاشلر مصروفتینی کمهیتیرگن.
اوشبو صحبتلرنینگ نتیجهسی شونی کورستهدی کی، بو قیزلر بلاغت یاشیگه یېتگچ اولردن سورهلمسدن تورموش گه بیریلگنلر. اولرنینگ ایتیشیچه، بالهلیکلریده کیمنینگدیر نامیگه قوییلگنلریده، نکاحنینگ ماهیتینی عموماً توشونمهگن. بو اېسه اولغهیگچ کوپراق ساوچیلر چیقیشی امکانینی هم یوقاتیب، نه ایر، نه اۉزلرینینگ رولی بولگن نکاح گه مجبور بولیشلریگه آلیب کیلگن.
هر بیر پویا و رواجلنهیاتگن جمعیتنینگ قلبیده یاشلر، ایجادکار و کېلهجک بنیادکار کوچلر، ترقیات جریانینی آلدینگه سیلجیتیشده مهم رول اوینهیدیلر. اولر انگیزهلی و ینگی ایدهلر بیلن ترقیات یولینی ېنهده آسانلشتیره آلهدیلر. اما افغانستاندهگی اوشبو قدرتلی و تأثیرچن کوچنینگ کتته قسمی محنت حیاتیده تورلی توسیقلر گه دوچ کیلماقده و بو توسیقلر اولر گه مملکت رواجیگه اۉز حصهسینی قوشیشگه امکان بیرمهیدی.
سلاموطندارنینگ اویده توغیش تجربهسی بولگن ۱۲ عیال و ۲۰ نفر دایه اولر گه «کمپیر، دَده و بوی دیېدیلر» بیلن اۉتکزگن صحبتلری شونی کورستهدی کی، کسلخانهلردن اوزاقلیک، محلی عرف-عادتلر، یېترلی معلوماتسیزلیک، اقتصادی معمالر و اقتصادی قیینچیلیک عیاللرنی اۉزلری و ینگی توغیلگن چقهلاقلرینینگ حیاتینی تقدیر اختیاریگه تاپشیریش گه مجبور قیلگن.
قریب ۶۰۰ میلیون دالر – بو کورستکیچ افغانستاننینگ ییللیک قوروتیلگن میوهلر صادراتینینگ اکثریتی یاش اولاد سوداگرلری تامانیدن دنیانینگ ۸ مملکتی گه یوباریلهدی. بیراق بو رقمنینگ آرتیده باشقه بیر حکایه یشیرینگن؛ یاش سوداگرلرنینگ ایتیشیچه، اوچ برابر کوپراق ایشلش گه قادرلر. سودا اتاقی مسئوللری، اوشبو ساحهده فرصتلر کوپراق بیراق اونینگ بیر قسمیدن فایدهلنیلماقدهلیگینی ایتهدیلر.
بامیان وادیلری اُولکن قدیمی بودا و هیکللری بیلن مشهور بولیب، بوتون دنیا گه تنیلگن؛ بیراق بو تاش بیلن توله شان-شرف ایچیده حیات جیمجیت و قیین کیچهدی. شو غارلرنینگ ایچیده، بیر پیتلر بودا راهبلری عبادت قیلگن و یالغیزلنهدیگن جای بولگن، بیراق بوگون بالهلرنینگ ییغلش آوازی، تاش اوریلیشی و آنهلرنینگ لاله کویلری اېشیتیلهدی.
