نزدیکهای ۲:۰۰ پسازچاشت است. در پیادهروی در ناحیهی یازدهم شهر کابل قرار دارم؛ جایی که بیش از آن که به پیادهرو شباهت داشته باشد، به بازار میماند و در آن بیشتر از عابران، کالای تجارتی فضا را اشغال کرده است. بخشی از پیادهروها توسط دستفروشان بسته و بخشی نیز با کالاهایی اشغال شده که دکانداران برای جلب مشتری بیرون دکان چیده اند؛ فقط بخش اندک و نامنظمی برای عبور افراد پیاده باقی مانده است. بخشی از این پیادهرو نیز مانند بسیاری از پیادهروهای شهر کابل، به محل توقف بایسکل و موترسایکل بدل شده است.
عبدالباسط، باشندهی ناحیه دوم شهر کابل، با شکایت از مسدودشدن پیادهروها توسط دستفروشان و دکانداران میگوید: «دکانداران اجناس خود را بیرون از محدوده دکان قرار میدهند و کراچیوانها نیز در مسیر پیادهروها توقف میکنند؛ برخی افراد موترسایکل و بایسکل را در پیادهروها پارک میکنند که این موضوع رفتوآمد را با مشکل روبهرو میکند.»
محمدعثمان، باشندهی ناحیهی چهارم شهر کابل نیز، میگوید: «این وضعیت برای همه شهروندان مشکل است، اما برای سالمندان، کودکان، افراد دارای معلولیت و کسانی که مشکلات جسمی دارند، دشواری بیشتری ایجاد میکند و گاهی حتا قادر به استفاده از پیادهروها نیستند.»
نجیبالله که سالهاست از راه دستفروشی نیازهای خانوادهاش را تأمین میکند، بساطش در گوشهای از پیادهرو پهن کرده و به رهگذران چشم دوخته است و هر مشتری، برای او شاید بخشی از هزینهی نان شب خانوادهاش را تأمین کند. نجیب الله، میگوید که دستفروشان نیز خواهان نظم شهری اند؛ اما نگرانی شان این است که انتقال به مکان دیگر، هزینههای روزمره و جذب مشتری را برای شان دشوار میکند. «هنوز جای مشخص و مناسبی برای انتقال ما تعیین نشده است؛ ما هم خانواده داریم و مسئول تأمین مخارج زندگی خود استیم، به همین دلیل از ناچاری در کنار سرک و پیادهرو نشسته و دستفروشی میکنیم.»
برخی از دکانداران نیز که پیادهروها را اشغال کرده اند، میگویند که برای جلب مشتری ناچارند بخشی از کالاهای خود را بیرون دکان در پیادهرو بچینند. موساکه در ناحیهی هفدهم شهر کابل خوراکهفروشی دارد، میگوید: «به دلیل کمبود فضای داخل دکانها و مشکلاتی که در محل کار ما وجود دارد، ناچار میشویم بخشی از اجناس و محصولاتی را که برای فروش میآوریم، در پیادهروها قرار دهیم؛ اگر کالاها در معرض دید مشتریان نباشد، فروش آنها دشوار میشود.»
در همین حال، نعمتالله بارکزی، مشاور امور فرهنگی و سخنگوی شهرداری کابل، میگوید که این اداره تلاش دارد بازارهای مشخص و منظمی را برای فعالیت دستفروشان ایجاد کند و پیادهروها برای استفاده عابران آزاد باقی بماند. به گفتهی او، «مدیریت کامل و نهایی شهر کابل یک روند زمانگیر است و نیاز به برنامهریزی دوامدار دارد. پروژههای مختلفی در سطح شهر برای بهبود وضعیت سرکها و پیادهروها در حال تطبیق است تا نظم شهری به شکل تدریجی بهبود یابد.»
جامعهشناسان باور دارند که حل این مشکل تنها با اقدامات اجرایی امکانپذیر نیست، بل که نیازمند تقویت فرهنگ شهرنشینی و افزایش آگاهی عمومی در بارهی حقوق و مسئولیتهای شهروندی نیز است. شعیب احمدی، جامعهشناس، میگوید: «برای ترویج فرهنگ استفاده درست از پیادهروها و احترام به حقوق شهروندی، نیاز به آگاهیدهی گسترده است؛ رسانهها، مرکزهای آموزشی، نهادهای دولتی و خصوصی میتوانند نقش مهمی در افزایش آگاهی مردم و نهادینه ساختن فرهنگ شهرنشینی ایفا کنند.»
کابل، به عنوان پرجمعیتترین شهر افغانستان، از سالها به اینسو با مشکل مسدودبودن پیادهروها در بخشهای مختلف شهر روبهرو است. پیادهروهایی که برای رفتوآمد مصئون عابران ساخته شده اند، در بسیاری موارد به دلیل دستفروشی، توقف وسایط و استفادههای غیرمجاز، دیگر برای پیادهروی قابل استفاده نیستند.
