صنایع تولیدی افغانستان به دلیل استفاده از مواد خام طبیعی و هنر دستدوزی در سطح جهان، کمنظیرشناختهشده است. این آثار نه تنها از لحاظ تاریخی ارزشمند است، بل هر یک بازتابدهندهی فرهنگ غنی این سرزمین است که با دستهای ماهر و دلهای پر از امید زنان افغان خلق شده است.
یافتههای سلاموطندار نشان میدهد که با وجود نقش کلیدی جوانان در آیندهی سیاسی افغانستان، مشارکت آنان در فعالیتهای سیاسی به شدت کاهش یافته است. در این گزارش با ۱۲ تحلیلگر سیاسی، پنج استاد دانشگاه و ۲۰ جوان در ۱۰ ولایت که پیش از این در فعالیتهای سیاسی مشارکت داشتند، گفتوگو شده است. این گفتوگو نشان میدهد که اکنون هیچ یک از این جوانان در حوزهی سیاست فعالیت ندارند.
گلبشره، زنی ۴۰ساله از کندز که ۳۵ سال را در پاکستان و قندیگل ۴۵ساله از بغلان که پنج سال را در ایران زندگی کرده بودند، میگویند که به دلیل ناامنی طی سالیان متمادی در کشور و بیکاری، آنان مجبور به ترک کشور شده بودند و اکنون با بازگشت اجباری و بیسرپناهی در کشور روبهرو شده اند.
روزهایی در زندگی میآید که زیبایی و شادی رنگ میبازد و چشمهای آدمی از اشک تهی میشود؛ اما دردها همچنان پابرجاست؛ دردهایی که منتظر التیامیافتن است. زینب، مادری از میدانشهر، مرکز میدانوردک، سالهای زیادی را با چشمانی اندوهبار به دروازهی حویلی خیره میماند تا پسرش از دام اعتیاد به مخدر، رهایی یافته و با سری بدون نشئه به خانه بازگردد.
بررسی سلاموطندار از نظرسنجی ۴۰۰ جوان دختر و پسر در ۲۰ ولایت افغانستان نشان میدهد که ۷۸.۵ درصد این جوانان انگیزهی مهاجرت در سر دارند. این جوانان، میگویند که برای رسیدن به اهداف و خواستههای شان، چشمهای خود را به آن سوی مرزها دوخته اند.
سلاموطندار در این گزارش با ۲۰ زن تجارتپیشه از ولایتهای مختلف گفتوگو کرده است. ۱۵ تن از این زنان، از وجود فساد در اتاق تجارت و صنایع زنان افغانستان برای دسترسی به حمایتهای کسبوکار خبر میدهند؛ در حالی که پنج تن دیگر که موفق به بهرهمندی از پروژههای حمایتی از طریق این نهاد شده اند، از وجود فساد در این نهاد اظهار بیاطلاعی میکنند.
بر بنیاد مکتوبی که وزارت تحصیلات عالی در ۲۲ جدی ۱۴۰۳ به دانشگاههای خصوصی فرستاده، دانشآموزان انستیتیوتهای تعلیمات تخنیکی و مسلکی پس از فراغت از صنف دوازدهم و چهاردهم نمیتوانند در رشتههای غیرمرتبط در این دانشگاهها ادامهی تحصیل دهند.
شماری از جوانان در افغانستان با وجود داشتن شغل رسمی، در شرکتها و نهادهای دیگر نیز کار میکنند. سلاموطندار برای بررسی وضعیت شغلی این جوانان با ۳۰ جوان فعال در حوزههای رسانه، مهندسی و گرافیک گفتوگو کرده است.
با این که ناداری و مشکلات اقتصادی در افغانستان بر گرامیداشت از مناسبتهای خاص سایه افکنده و آن را کمرنگ کرده است؛ اما شماری از جوانان تلاش دارند با امکانات اندک از عید پیش رو خاطرهای برای خود و خانوادههای شان بسازند.
به گفتهی این زنان، حکومتهای اسلامی در روزهای عید گامهای مثبتی برای مردم خود برمیدارند و حکومت سرپرست افغانستان نیز میتواند با لغو محدودیتها بر زنان، گامی در جهت بهبود وضعیت جامعه بردارد. آنها، باور دارند که چنین اقدامی میتواند خوشیهای عید را برای مردم افغانستان چندبرابر کند.
بررسیهای سلاموطندار از آمار قتل و خودکشی زنان در افغانستان نشان میدهد که در جریان ۱۴۰۳ خورشیدی، رسانهها از ۹۲ مورد قتل و خودکشی زنان گزارش داده اند. این آمار نشان میدهد که به طور میانگین، ماهانه هشت مورد قتل و خودکشی زنان در رسانههای مختلف ثبت شده است.
بیکاری در افغانستان از چالشها در برابر جوانان دانشآموخته دانسته میشود که امیدواری آنان نسبت به آیندهی شان را کمرنگ کرده است. گفتوگوی سلاموطندار با ۱۹ جوانی که تازه از دانشگاه فارغ شده نشان میدهد که برای این جوانان پس از فراغت از دانشگاه هیچ گونه فرصت کاری فراهم نشده است.
سلاموطندار برای بررسی میزان بهرهگیری جوانان مبتلا به ناخوشیهای روانی از خدمات مربوط این بخش، گفتوگویی را با ۳۰ جوانی که دچار ناخوشیهای روانی اند، انجام داده است. این گفتوگو که در ۱۴ ولایت انجام شده نشان میدهد ۱۲ تن از گفتوگوشوندگان، به دلیل ترس از نگاه منفی در جامعه، مشکلات اقتصادی و بیاعتمادی به ارائهی خدمات، برای حل مشکل شان، به مرکزهای مشاوره مراجعه نکرده اند.
یافتههای سلاموطندار از گفتوگو با ۲۲ زن کارآفرین در افغانستان، نشان میدهد که این زنان با وجود چالشهای متعدد توانسته اند کسبوکارهای کوچک و خانگی خود را گسترش دهند و به پیروزیهای چشمگیری دست یابند. این زنان که در حوزههایی مانند خیاطی، مرغداری، بافندگی و تجارت آنلاین فعالیت دارند، بیشتر شان …
با این که فرصتهای شغلی برای دانشآموختگان رشتههای حقوق و علوم سیاسی در دورهی جمهوری نیز با شمار فراغت سالانه از این رشتهها متناسب نبود؛ اما دورهی حکومت سرپرست کنونی، این فرصتها به طور چشمگیری کاهش یافته است.
در این گزارش، برای یافتن دلیلهای بیکاری دانشآموختگان رشتههای حقوق و علوم سیاسی، با ۲۱ دانشآموخته از این رشتهها گفتوگو شده است.
با این حال، ذبیحالله مجاهد، سخنگوی امارت اسلامی، میگوید که با رعایت شریعت اسلامی زمینهی کار در بخشهای لازم به زنان فراهم است. او میافزاید که هماکنون ۱۵۰ هزار زن در بخش تجارت و صنعت کار میکنند که از آن جمله پنج هزار زن در اتاق صنعت و تجارت ثبت اند.
