۲۳ آگست در تاریخ «شبکهی جهانی وب» با گسترش دسترسی عمومیتر به این فنآوری در ۱۹۹۱ پیوند دارد؛ فنآوریای که امروز به بخش مهمی از زندگی میلیونها تن در سراسر جهان تبدیل شده است. در افغانستان نیز، مردم از اینترنت و وب برای آموزش، کار، تجارت، ارتباطات و دسترسی به اطلاعات استفاده میکنند؛ هر چند هزینه، کیفیت و پوشش اینترنت همچنان از چالشهای اصلی کاربران است.
شبکهی جهانی وب که توسط تیم برنرز-لی در سازمان اروپایی پژوهشهای هستهای ایجاد شد، در بیش از سه دههی گذشته شیوه دسترسی مردم به اطلاعات و ارتباط با یکدیگر را دگرگون کرده است.
ساغر، باشندهی کابل، میگوید بیشتر برای دسترسی به منابع آموزشی از اینترنت استفاده میکند. او میگوید با وجود دسترسی به مطالب درسی و آموزشی، هزینه بلند و کیفیت پایین اینترنت استفاده از آموزش آنلاین را دشوار کرده است. «خیلی از مطالب درسی و آموزشی در اینترنت پیدا میشود، اما مشکل قیمت و کیفیت اینترنت است. وقتی سرعت پایین باشد یا بسته اینترنت زود تمام شود، نمیتوانیم بهدرستی از آموزش آنلاین استفاده کنیم. اگر اینترنت ارزانتر و باکیفیتتر باشد، فرصتهای آموزشی بیشتر فراهم میشود.»
سلطانی، یکی دیگر از کاربران اینترنت در کابل، میگوید اینترنت به بخش مهمی از زندگی روزمرهاش تبدیل شده است. «برای ارتباط با خانواده، مرور اخبار و استفاده از شبکههای اجتماعی از اینترنت استفاده میکنم. بعضی وقتها سرعت اینترنت خوب است، اما گاهی بسیار ضعیف میشود. مردم اکنون برای کار، آموزش و ارتباطات روزمره بیشتر به اینترنت نیاز دارند. امیدوارم خدمات اینترنتی در افغانستان بهتر، ارزانتر و باکیفیتتر شود.»
این فنآوری در بخش کار و تجارت نیز نقش مهمی پیدا کرده است. سلسله، که در یکی از شرکتهای خصوصی در کابل کار میکند، میگوید ارتباط با مشتریان، تبلیغات و دریافت سفارشها از طریق اینترنت انجام میشود. «امروز برای کار و تجارت، اینترنت تقریباً ضروری شده است. ما برای ارتباط با مشتریان، تبلیغات و دریافت سفارشها از اینترنت استفاده میکنیم. وقتی اینترنت ضعیف یا قطع شود، مستقیماً بر کار ما تأثیر میگذارد. مشکل دیگر هزینه اینترنت است؛ مصرف مداوم اینترنت هزینه قابلتوجهی دارد و انتظار داریم اینترنت ارزانتر و پایدارتر شود.»
با وجود گسترش استفاده از اینترنت، دسترسی به این فنآوری در همه مناطق افغانستان یکسان نیست. در برخی مناطق دوردست، ضعف پوشش و کیفیت شبکهها، استفاده از اینترنت و خدمات آنلاین را دشوار کرده است.
شریفالله، باشندهی ولسوالی کوهستان بدخشان، میگوید: «این جا اینترنت اصلاً کار نمیکند. برای تماس تلفنی هم از خطی استفاده میکنیم که هزینه بیشتری دارد. با مشکلات جدی روبهرو هستیم؛ حتا 2جی نیز کار نمیکند و به شبکههای اجتماعی دسترسی نداریم. خواستههای ما هنوز برآورده نشده است.»
قریب آرین، کارشناس حوزه فنآوری، میگوید گسترش اینترنت در سراسر کشور نیازمند توسعه زیرساختها، کاهش هزینه خدمات و آموزش استفاده مسئولانه از اینترنت است. «نخست باید اینترنت در تمام کشور گسترش یابد. زیرساختهای اینترنتی در بسیاری از مناطق کشور کم است و باید بیشتر ساخته شود. در بخش قیمت اینترنت نیز اقدامهای جدی صورت نگرفته است. باید قیمتها کاهش یابد و به مردم آموزش داده شود که چگونه بهصورت مسئولانهتر از اینترنت استفاده کنند.»
وزارت مخابرات و تکنالوژی امارت اسلامی، میگوید اکنون حدود ۳۲ میلیون مشترک شبکههای مخابراتی در افغانستان وجود دارد که از این میان، ۱۷ میلیون تن از خدمات اینترنتی استفاده میکنند.
عنایتالله الکوزی، سخنگوی این وزارت، میگوید که برای مناطق محروم ۳۰ سایت مخابراتی برنامهریزی شده، ۴۳۰ سایت به بهرهبرداری رسیده و ۱۰۰ سایت دیگر نیز در حال تطبیق است. «اکنون تقریباً ۳۲ میلیون مشترک شبکههای مخابراتی در افغانستان داریم که از این میان، ۱۷ میلیون تن از خدمات اینترنتی استفاده میکنند و بقیه از خدمات مکالماتی بهره میبرند. پیش از این، دسترسی به خدمات نسل سوم و چهارم اینترنت در افغانستان محدود بود؛ اما پس از حاکمیت امارت اسلامی، حدود نیمی از مشترکان شبکههای مخابراتی از خدمات نسل چهارم بهرهمند شدهاند و اکنون تمامی ولسوالیها به خدمات مخابراتی دسترسی دارند.»
با گسترش وب، استفاده از اینترنت در افغانستان نیز افزایش یافته است؛ با این حال، تفاوت در میزان دسترسی، هزینه خدمات و کیفیت شبکه همچنان از چالشهای اصلی کاربران در بخشهایی از کشور به شمار میرود.
