گرچی قانون و اسلامده عیاللر گه ییر (زمین)نینگ مالکیت حقی بیریلگن بولسه-ده، بیراق فاریاب ولایتیده ایکینچیلیک ایشلری بیلن مصروف عیاللردن بیرقطاری، بو حقدن محروم ایتیلگن.
اولر گه کوره، ایکینچیلیک ییرلر آتهلریدن میراث قالیب و اوزلری ییرلر اوستیده کوپ زحمت چیککن بولسهلرده، بیراق جمعیتدهگی ناتوغری عنعنهلر سببلی ییرلر سندی هنوزگچه اولرنینگ آتیگه یازیلمهگن.
فاریاب ولایتی میمنه شهری یشاوچیسی ۳۸ یاشلی زرغونه، ییللردن بیری عایلهسینینگ ایکینچیلیک ییرلریده ایشلب کیلگن ایتیشیچه، آتهسیدن قالگن میراث گه حقی بار، بیراق ییرنینگ رسمی سندی ایناغهسینینگ آتیگه یازیلگن.
او شوندهی دییدی: «مین هم شو ییرده ایشلهی من و میراث حقیم بار، بیراق ییرنینگ سندی ایناغم آتیده دیر. میراث بولینر ایکن، هیچ کیم مین آتیمگه یازیلیشنی ایتمهدی. هردایم ایتهدیلر شوندهی بولسه هم حقینگ سقلنگن.»
میمنه شهری یشاوچیلریدن باشقه بیری ۳۵ یاشلی شکیلا، آتهسیدن قالگن ییرلر گه میراث حقی بار، اما ساتیش و اجاره گه بیریش قراری ایرککلر قولیده ایکنینی بیلدیرهدی.
او شوندهی دییدی: «مین ییللر بویلب بو ییرده ایشلهگن من، بیراق سندی اوز آتیمگه ایمس. عایله قوللب-قوتلسه ییرنی آتیم گه اوتکزه آلهمن.»
فاریاب ولایتی بلچراغ تومنی یشاوچیسی ۴۵ یاشلی بیبی آمنه گه کوره، آتهسی وفاتیدن سونگ میراث ایناغهلری اورتهسیده بولینگن بیراق جمعیتدهگی ناتوغری عنعنهلر سببلی اوز حقینی آلالمهگن.
او شوندهی دییدی: «آتهم وفاتیدن کیین ییرلر ایناغهلریم اورتهسیده بولیندی، بیراق مینگه هیچ نرسه بیرمهدیلر. مینهم ییرلر اوستیده ایشلهگن من، اما ایتدیلر ییر فقط ایرککلر اوچون دیر. بوگونگچه حقیمنی آلالگنیم یوق.»
اونینگ کوپهیتیریشیچه، مسئلهنی عایله اعضالری بیلن شریک قیلیشنی خواهلهگن، لیکن قرشیلیک بیلن روپهره بولگن و هنوزگچه حقینی آلیش اوچون رسمی طرزده حرکت قیلمهگن.
شو بیلن بیرگه، حقوقشناس و دین عالملریدن بیرقطاری، افغانستان قانونی و اسلامی دینی اساسیده، ییر مالکیتی بارهسیده عیال و ایرکک تینگ حقوقگه ایگهلیگینی ایتهدیلر.
حقوقشناس محمدعارف نور شوندهی دییدی: «قانون و اسلام دینی گه کوره، عیالنینگ میراث گه حقی بار و ییرنی اوز آتیگه قیله آلهدی. بوتوغریده هیچ قندهی قانونی چیکلاو یوق، بیراق بعضی حالتلرده جمعیتدهگی عنعنهلر سببلی ییر عیال آتیگه اوتکزیلمهیدی.»
دین عالمی عبدالله گه کوره: «اسلام دینیده عیاللرنینگ ایرککلر کبی مالکیت حقی بار. اولرنی ییرنی اوز آتیگه اوتکزیب محروم قیلیش گه هیچکیمنی حقی یوق.»
شو بیلن بیگره، فاریاب ولایتی امر معروف و نهی منکر ریاستی مسئوللری، عیاللرنینگ ییرنی آتیگه اوتکزیش حقی بارلیگیگه تأکیدلب ایتیشلریچه، عیال میراث حقیدن محروم قیلینگن حالده اولر عدلی و قضایی ادارهلر گه مراجعت قیله آلهدیلر.
فاریاب ولایتی امر معروف و نهی منکر ریاستی باشلیغی صبغتالله شوندهی دییدی: «اسلامده عیاللر گه مالکیت حقی بیریلگن و هیچ کیمنینگ اوندن محروم قیلیشگه حقی یوق. بوتوغریده شکایت بولگن حالده، مسئله جدی تیکشیریلیب و اونینگ حل ایتیلیشی اوچون حرکت قیلینهدی.»
قانون و شریعتده عیاللرنینگ مالکیت حقی رسمیت گه تانیلگن بولسه-ده، بعضی حالتلرده قانون و جمعیتدهگی واقعیتلر اورتهسیده مصافه کوپ؛ بعضیده عنعنهلر عیاللرنینگ مالکیت حقی گه توسقینلیک قیلیب و اولرنی بو حقدن محروم قیلهدی.
