پروان ولایتینینگ تاغ بغیرلریده، هر ییلی بهار موسومی ییتیب کیلیشی بیلن مینگلب چاروه کوچ یولیگه چیقهدیگن حدودلرده بو ییل یوللر قیسقه بولمسهده، ییلاولر سیزیلرلی درجهده کمهیگن. ییللر دوامیده معلوم بیر کوچ عنعنهسیگه عمل قیلیب کیلگن چاروهچیلر ایسه حاضر ییرلر قوریب کیتگنی و ایریم حدودلر بوتونلی ییلاو خصوصیتینینگ یوقاتگنینی ایتماقده.
پروان ولایتیدهگی چاروهچیلردن علاءالدیننینگ ایتیشیچه، بوندن آلدین ییلنینگ بو موسومینی اوتکزهدیگن منطقهلرده، حاضر چاروهلرینی تویغزیش اوچون سرگردان بولیب یوریگن. «۲۵۰ باش چاروهم بار. دشت و تاغلرگه چیقهمیز، لیکن ییلاو یوق. پروان ولایتینینگ برچه تومنلریگه چاروهلریمیزنی آلیب کیتهمیز، بیراق اوت یوقلیگی اوچون اولرنی آچ آلیب قیتهمیز. بیزلرگه اوت و سمان کبی یاردم بیریلمهگنی صورتده، کوپینچه قیینچیلیک بیلن روپهره بولهمیز.»
بو کبی قیینچیلیک بیلن روپهره بولگن اوشبو ولایتیدهگی چاروهچیلردن باشقه بیری نورعلینینگ ایتیشیچه: «۳۰۰ باش قوییم بار. اقلیم اوزگریشی اوچون قار و یامغیر هم یاغمهگن. قویلرنی تاغگه آلیب کیتگنیمده، اوت یوق و درست تویمهیدیلر. پروان ایکینچیلیک ریاستیدن بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ آزیق-آوقت و ایکینچیلیک دستوری یا-ده زراعت بیلن باشقه همکارلر نهادلر آرقهلی، بیزلرگه یاردم بیریشلرینی سورهیمیز.»
اقلیم اوزگریشلری یانیده، باغلر کوچهیگنی و حددن تشقری قوریلیش ایشلری کوپهیگنی، عمومی ییلاولرنینگ بویوک قسمینی چیکلنتیرگن که بو موضوع، تومنلرده ییلاولر امکانیتی کمهیشی و چاروهچیلرنینگ قیینچیلیک بیلن روپهره بولیشلریگه سبب بولگن.
شونینگدیک هر کونی چیقیندیلر آرهسیده چاروهلرینی اوتلتهدیگن پروان ولایتی مرکزی چاریکار شهریدهگی چاروهدارلردن خستهگلنینگ ایتیشیچه: «۲۵۰-۳۰۰ باش چاروهم بار. هر ییل اوشبو تاغلرگه خیمه اوریب و چاروهلریمیزنی اوتلتهر ایدیک. حاضر ییلاو یوق و چاروهلریمیز چاریکار شهری کوچهلریده اوتلنهدی. یامغیر یوق، قار یوق.»
شوندهی بیرحالده، پروان ولایتینینگ طبیعی منبعلر بوییچه ایش بیلرمان عبدالجبار چرخینینگ ایشانچیگه کوره، ییلاولرنینگ درست مدیریت بولمسلیگی، اقلیم اوزگریشلری و توپراق بوزیلیشی، ییلاولرنینگ کمهیگنی اصلی سببلریدن حسابلنهدی. او، چاروهدارلر قوللب-قوتلنیشیده ملی و خلقارا نهادلر اورنیگه تاکید قیلیب و ایتیشیچه: «قوروقچیلیک ییلاولر کمهیگنی اصلی سببلریدن دیر. هوا ایسیشی، توپراق بوزیلیشی، نفوس کوپهیشی و زراعت کوچهیشی سبب، ییلاولر زراعتی ییرلرگه اوزگرگن. اوسیملیکلر و اورمانلر کیسیلیشی و ییلاولرنینگ درست مدیریت بولمسلیگی جدی قیینچیلیکلردن دیر. قیغو بیلن افغانستان ده ییلاولر درست مدیریت بولمهیدی. بو توغریده ملی و خلقارا نهادلرنینگ همکارلیک قیلیشی کیرهک. یامغیر یاغمهیدیگن جایلرگه سووغاریش یا-ده صنعی یاغیش امکانیتینینگ یرهتیلیشی ممکن که ییلاولر قیته تیکلنسین. شونینگدیک چاروهلرنینگ آذوقهلنیشی بولیمیده، چاروهدارلر بیلن همکارلیک بولیشی کیرهک.»
بو بیلن بیرگه، پروان ایکینچیلیک، سووغاریش و چاروهچیلیک ریاستینینگ زراعتی ایشلری بوییچه آمری نیازمحمد تایبگه کوره، بو ولایتنینگ ییلاولریدن قریب ۴۰ فایزی کمهیگن. جناب تایب بو وضعیتنی تصدیقلب و ایتیشیچه، چاروهدارلردن قطاری مناسب ییلاولر یوقلیگی سبب، تومنلر و حتا قوشنی ولایتلرگه کوچ قیلیشگه مجبور بولگنلر.
پروان ایکینچیلیک، سووغاریش و چاروهچیلیک ریاستینینگ زراعتی ایشلری بوییچه آمری، بو قیینچیلیک کمهیشی اوچون برنامهلری بولگنینی بیان قیلیب و ایتیشیچه: «اوشبو ولایت ییلاولریدن قریب ۴۰ فایزی کمهیگن. چاروهلردن قطاری چاروهچیلیک ایشلرینی ترک قیلیش گه یوز کیلتیرگنلر. اقلیم اوزگریشلری کوپراق موسومی کوچ قیلیشلرگه تاثیر قویگن. چاروهچیلر چاروهلرینینگ باقیش اوچون باشقه تومنلر و قوشنی ولایتلرگه کوچ قیلیشگه مجبورلر. ترقیاتی لایحهلر و دستورلر آرقهلی ییلاولر وضعیتی یخشیلنیشی و چاروهچیلرنینگ بو وضعیتدن قوتقریش اوچون سعیوحرکت قیلماقدهمیز.»
ییللر دوامیده یشش طرزلری طبیعی یاغینگرچیلیک و اوت اوشیشی بیلن باغلیق بولگن پروان ولایتیدهگی چاروهدارلر، حاضر ایسه پیشبینلیک بولیشی همده ثباتی بیللی بولمهگن موسوملر بیلن روپهره بولگن. ییلاولرنینگ سیزیلرلی درجهده کمهیگنی، اولرنی کوپینچه صرف-خرهجت، اوزاق یوللی کوچلر و حیاتنینگ ینگی باسیملری بیلن دوچ قیلگن، لیکن طبیعی منبعلرنینگ درست مدیریت بولگنی و چاروهچیلرنینگ قوللب-قوتلنگنی صورتده، بو قیینچیلیک حل بولیب و اولرنینگ حیات طرزی قیته برقرار یولگه قیتیشی ممکن.
