غزنی شمالیده سلطان سوو توغانی اساسی شکلده قیته قوریلیشی ممکن. سلطان توغانینینگ قیته قوریلیش ایشی باشلنیشی اوشبو ولایتدهگی دهقانلر و باغدارلرنینگ خورسندلیگی و امیدوارلیگیگه سبب بولگن. سلطان سوو توغانی مملکتنینگ تاریخی توغانلریدن حسابلهنیب، غزنی شمالیده جایلشگن. مذکور توغان قوریلگنیدن حاضرگچه سوو منبعلری باشقریلیشیده فایدهلی اورینگه ایگه بولیب، غزنی ده ایکینچیلیک و باغدارلیک رواجلنیشیگه سبب بولگن.
اوشبو توغاننینگ قیته قوریلیش ایشی ینگیلیکده اسلام امیرلیگی سوو و انرژی وزیرلیگی آرقهلی قریب ۱۱۰ میلیون افغانی خرهجت بیلن باشلنگن. مسئوللرگه کوره، مذکور لایحهنینگ یکونلنیشی بیلن سوو توغانینینگ ذخیره قیلیش امکانیتی توقیز میلیوندن ۱۳ میلیون مترمکعبگه آشیشی ممکن.
مذکور لایحهنینگ آچیلیش پیتیده، سوو و انرژی وزیرلیگی سرپرستی عبداللطیف منصور، اوشبو توغان سقلهنیشی توغریسیده سابق حکومتلرنینگ برنامهسیزلیگیدن تنقید قیلگن. اونینگ اورغولشیچه، بو وزیرلیک سلطان توغانینینگ زیان کوریشی سبب اونینگ قیته قوریلیشینی، ایشی اولویتیگه قویگن.
عبداللطیف منصورنینگ کوپهیتیریشیچه: «جمهوریت توزیمیده هدفسیز پول آلگن کیشی، اهالی کوزیگه توپراق اورگن. حتا بیر عادی کیشی کیلیب و کورسه هم اوشبو بویوک زیانلرنی بیله آلهدی که بولر یالغیز توپراق دیر و یوزیگه سمنت تشلنیب و دیوارنی یوقاری قیلگنلر. بو کبی ایشلر باسیمنی چیده آلمهیدی. انه شوو سبب مین نیچه مرته ایتگن مین که سوونی ذخیره قیلمنگلر و توغاننی یوقاری قیلمنگلر دیب؛ چونکه اهالیگه زیان ییتیشهدی.»
سلطان سوو توغانینینگ قیته قوریلیش ایشی باشلنیشی، غزنی یشاوچیلری اینیقسه بو ولایتدهگی دهقانلر و باغدارلرنینگ ایجابی عکسالعمللری بیلن روپهره بولگن. خواجهعمری تومنینینگ مردمی کینگش مسئولی سید غلامسخی مجمر و محلدهگی دهقانلردن عبدالاحدنینگ سلاموطندار گه ایتیشلریچه، اوتگن ییللرده بو توغاننینگ خراب بولگنی سبب، کوپینچه زیان کورگنلر. حاضر اونینگ قیته قوریلیش ایشی باشلنگنی بیلن، ایکینچیلیک و باغدارلیک اوچون سوودن یخشیراق فایدهلنه آلیشلری توغریسیده امیدوارلر.
سید غلامسخی مجمرنینگ کوپهیتیریشیچه: «قیغو بیلن بو توغاننینگ سوو بیتگنی سببلریدن بیری، جمهوریتده قوریلگن دیوار دیر، درست قوریلمهگن و باشقه لایحهلرده بولگن حیفومیل، قیغو بیلن بو ییرده هم بولگن ایکن. اسلام امیرلیگی هر بولیمده ایشلهیدی، اینیقسه سرک قوریلیش و توغانلر قوریلیشی بولیمی مهم دیر.»
شونینگدیک عبدالاحدنینگ کوپهیتیریشیچه: «اوشبو لایحه اوچون جودهیم خورسندمین؛ تینگری بو مردم گه خیر بیرسین. کوپ زیان کورگنمیز. باغلریمیزدن برچهسی اورتهدن کیتگن. حاضر سوو هم یوق. باشده بیزلر زیان کورگن.»
شوندهی بیرحالده، غزنی ده محلی مسئوللرنینگ ایتیشلریچه، سلطان توغانی ۳۰ مینگ مترمربع مساحت، ۲۳۰ متر اوزونلیک و ۴۶ متر کینگلیککه ایگه دیر. بو توغان حاضر سکیز میلیون مترمکعب سوونینگ ذخیره قیلیش امکانیت گه ایگه بولیب و قیته قوریلیشی بیلن، اونینگ سوونی سقلش امکانیتی ۱۳ میلیون مترمکعب گه ییتیشیشی ممکن.
بو توغریده غزنی ولایت مقامی نمایندهسی محمداسحاق صالحنینگ ایتیشیچه: «توغاننینگ مساحتی قریب ۳۰ مینگ مترمربع ایکن؛ اوزنلیگی ۲۳۰ متر و قویی قسمی هم ۴۶ متر ایکن. اونینگ یوقاری قسمی آلتی متر و بلندلیگی هم ۲۸ متر دیر. شونینگدیک سوونی سقلش امکانیتی سکیز میلیون مترمکعب دیر. اونینگ راست قسمیده سوونی چیقریش مقصد اتومات پرچاوی نظرگه آلینگن که قریب ۱۲ میلیون فایدهلنووچیسی بار. ۴۴ اریغی بار که ۱۸ ته قویی اریغچهسی قلعهی نو قیشلاغیدن باشلهنیب و اونینگ توغانی منگور و قرهباغی قیشلاغیگچه ۳۷ کیلومتر اوزونلیک بیلن ییتیشهدی.»
شوندهی بیرحالده، غزنی ایکینچیلیک، سووغاریش و چاروهچیلیک ریاستیده مسئوللرنینگ اورغولشیچه، سلطان توغانی قیته قوریلیشی سوو مدیریت بولیشیده اونملی اورینگه ایگه بولیب و چقور قودوقلردن فایدهلنیش توغریسیده اهالینینگ تیگیشلی بولیشینی کمهیتیره آلهدی.
غزنی ایکینچیلیک، سووغاریش و چاروهچیلیک ریاستی نشرات بولیمی مسئولی محمدزکریا هوتکنینگ ایتیشیچه: «سلطان سوو توغانی قیته قوریلیشی ایکینچیلیک برنامهلری یخشیلنیشیده مهم اورینگه ایگه دیر. ایکینچیلیک ییرلر اوچون سوونینگ یخشیراق تامینلنیشی بیلن، ییرلردن فایدهلنیشی کوپهیشی و زمانهوی سووغاریش سیستملری عملگه آشیریلیشیگه زمینه یرهته آلهدی. شونینگدیک چقور قودوقلر سوویگه تیگیشلی بولیشنینگ کمهیشی و ییر آستی منبعلردن حفاظت قیلیش بو توغاننینگ ایجابی تاثیرلریدن بوله آلهدی.»
غزنی ده ایکینچیلیک ایش بیلرمانلر هم اوشبو توغاننینگ اهمیتیگه تاکیدلهیدیلر. اولرنینگ ایتیشلریچه، سلطان توغانی مذکور ولایت ایکینچیلیگی رواجلنیشی و بو توغان سوویگه تیگیشلی بولگن مینگلب ایکینچی و باغدار عایله اوچون مخصوص اورینگه ایگه دیر.
غزنی ده ایکینچیلیک و باغدارلیک ایش بیلرمانی محمدصالح غزنوینینگ ایتیشیچه: «سلطان توغانی فنی و زراعتی نقطهی نظریدن، غزنی ده کوپ مهم دیر؛ چونکه خواجهعمرینینگ یشیل درهسیده باغلر، میوه و سبزهات بار که اولردن برچهسی سلطان توغانی برکتیدن دیر. شونینگدیک مینگلرچه عایله سلطان توغانیگه تیگیشلی دیر. سلطان توغانی امکانیتی کم بولیب و قیشده اوشبو سوو ضایع بولهدی. مذکور توغان امکانیتی یوقاری کیتسه، قیشده سوونینگ ضایع بولیشی آلدی آلینهدی و یازده دهقانلر اوچون سوو کملیگی قیینچیلیگی کمهیهدی.»
ایتیش کیرهک که، سلطان توغانینینگ تمل تاشی غزنویلر دورهسیده قوییلیب و افغانستاننینگ سابق پادشاهسی محمدظاهر شاه زمانیده قیته قوریلگن. مذکور توغان جمهوریت دورهسینینگ باش ییللری اینیقسه قویاش ۱۳۸۴-ییلده خراب بولیب و اوندن کیین غزنی دهگی دهقانلر و باغدارلرگه آغیر زیان ییتیشتیرگن.
